Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

hō diſcerni ⁊ cognoſci poſſit a malo. Ca. xlviij.Varto pͥncipaliter tangit̉ noticia con.ditōnis q̄ ex p̄miſſis ſequit̉. cum conclu.ditur ¶Igit̉ ex fructibꝰ eoꝝ cognoſcētiseos. gloſa ex fructibꝰ. id eſt ex oꝑibꝰ. non ex v̓biscognoſcetis eos. Cuius ratō eſt. qꝛ licet aliqui dicant. Domine dn̄e. nō cōtinuo ſūt credendi boniqꝛ tales confitent̉ ſe noſſe deū. factis aūt negant.vt dicit apoſtolꝰ ad titū pͥmo. Vbi gloſa dicit. ꝙdicere ſine facere eſt negare. Sꝫ forte q̄res vtꝝꝑ bonos fructus. id eſt p bona oꝑa. arbor id eſt bonus homo poſſit cognoſci a malo. Et videt̉ ꝙ ſicqꝛ ſaluator dicit. Ex fructibꝰ eoꝝ cognoſcetis eos⁊cͣ. Rn̄deo qͣtuor modis. Primo ꝙ heretici habentduo genera opm. ſcꝫ occulta ⁊ manifeſta. Manifeſta non dicunt̉ frūctꝰ eoꝝ. ſꝫ dicunt̉ veſtimēta ouium. Occulta aūt ſūt fructus. qꝛ huiuſmodi intendūt generare in alijs. Ex pͥmis non cogͦſcūtur. ſꝫex ſcd̓is qn̄ ea manifeſtant. Sꝫ diceres qͥ ſūt fru.ctus vel oꝑa ipocritaꝝ. ⁊ quo ab eis cognoſcunt̉.Gerte qꝛ ip̄i īpocrite ſimplices opprimūt. maioribꝰdetrahūt. mniima redarguūt. correptōne impugnant. in bonis inceptis faſtidiūt. in aduerſitatibꝰmimurāt. in dignitatibꝰ ſe iactāt. dicūt ⁊ non faciunt. Secūdo modo rn̄dꝫ bea. augꝰ in libro ẜmo.nū dn̄i in mōte dicēs. Ꝙ ꝑ fructꝰ qͥbꝰ bonꝰ homoa malo cogͦſcit̉ nō poſſūt intelligi ieiuniū. elemioſina orato. Cuiꝰ ratō eſt. qꝛ dato ꝙ iſta oꝑa fiātpn̄t tn̄ malo aīo fieri. et tūc ſūt veſtimēta ouiū. nōoꝑa. gͦ intelligūt̉ oꝑa q̄ nullo bono aīo pn̄t bn̄ fieri. vt fornicatō homicidiū. ⁊ alia oꝑa carnis. Tercio mō rn̄deo ⁊ dico. ꝙ ſaluator hic loqͥt̉ debonitate qͣ qͥs eſt dignꝰ vita et̓na. Et talis ē ſola caritasꝑ qua hō bonꝰ cogͦſcit̉ ⁊ diſtinguit̉ amalo. ſcd̓mauguſ. xv. de trinitate. Vbi dicit ꝙ nullū donū ēdono caritatis excellētiꝰ. qꝛ hec ſola diuidit int̓ filios regni et̓ni. ⁊ filios p̄ditōnis eterne. Quartomō rndeo ⁊ dico. ꝙ ꝑ certitudinē nō pt̄ cognoſcibonꝰ hō a malo. loquēdo de bonitate gͣtuita vel gratū faciēte. Cuiꝰ ratō eſt. qꝛ non pt̄ cogͦſci ꝓcertohoīeꝫ eſſe in caritatē. ſꝫ ꝯiectu̓aliter ꝑ ſignā aliqͣ pt̄cogͦſcibonꝰ hō a malo. Que ſigna ſūt ſeptē. pͥmūeſt ſi ꝑ eū veritas fidei nō ꝑuertat̉. ſcd̓m ſi ꝑ eū mādata eccleſie nō ꝯtenant̉. terciū ſi ꝑ eū nouꝰ ritꝰviuēdi nō introducat̉. qͣrtū ſi ꝑ eū caritas ꝓxeminō ſꝑnat̉. qͥntū ſi ꝑ eū v̓bū dei delectabilit̓ audiat̉.ſextu ſi pct̄m ꝑ eū toto conatu fugiat̉. ſeptimū ſiꝑ eū de oꝑibꝰ bonis mūdigloria nō q̄rat̉. Hec. b.t. vtꝫ ſuꝑͣ gr̄a. ca. ix. ⁊. xv. ꝑ totū. Quō volūtas ſit cā̓ pct̄i cū volūtas ſit de ſe bona. Ca. xlix.I aūt q̄rit̉ quō volūtas ē cauſa pct̄i. cūvolūtas ſit de ſe bona. ⁊ bonū nō cauſet̉niſi a bono. Rn̄deo ⁊ dico. ꝙ volūtas eſtcauſa pct̄i triplicit̓. ſcꝫ ꝑ accidēs. vt deficiens. vtcōſentiens vel libere agens. Primo volūtas eſtcauſa pct̄i ꝑ accides. inqͣntū ſcꝫ volūtas fert̉ in bonū aliqd̓ ſcd̓m qͥd. cui ꝯiūctū eſt malū ſimplciter.Vbi nota ꝙ bono in qd̓ volūtas fert̉ ⁊ tēdit adiūgit̉ aliqd̓ malū duplicit̓. ſcꝫ vel vt in paucioribꝰ pelvt ſꝑ. Primo vt in paucioribꝰ. ſicut ſi aliquis incidens lignum inſilua ꝑ quam tranſit raro homointerficit hominem. ⁊ tunc voluntas poteſt excuſa.ri a peccato. Secundo cōiuingitur malum bono.in quod voluntas tendit vt ſemꝑ. verbigralia. Sicut delectatōni que eſt in adulterio ſemꝑ conuungitur malū. ſcꝫ pͥuatō ordinis iuſticie. vn̄ tūc nōercuſatur a peccato. Cuius ratō eſt. qꝛ ⁊ ſi voluntas non velit malum ſcd̓m ſe. tamen ex ip̄o ꝙ eligitbonum cui ſemper conungitur malum. magisvult incidere in hoc malū qͣꝫ carere tali bono. ideo⁊cͣ. Secūdo voluntas eſt peccati cauſa inquantum deficiens. puta inqͣntum nō intendit ad regulam ratōnis ⁊ diuine legis. quod dupliciter proboſcꝫ ratione. ⁊ exemplo. Primo ratione ſic. Quando ſunt duo quorum vnum debꝫ eſſe alterius regula vel menſura. bonū in regulato vel mēſuratoeſt ex hͦ. ꝙ ſte regle conformatur vel adequat̉.verbigrātia. Si ſit aliquis artifex qui debeat aliqd̓lignum iicidere recte ſcd̓m aliquam regulam. Tūcſi non recte icidit. quod eſt male icidere. hec̄ mala inciſio cauſabitur ex hoc defectu. ꝙ artifex menſuram vel regulam non attendit vel imitatur. Similiter delectatō vel quodlibꝫ aliud in rebꝰ humanis eſt menſurandum ⁊ regulandum ſecundum regulam rationis ⁊ diuine legis. Et ideo nō vti re.gula ratōnis ⁊ diuine legis. ⁊ eligere aliqͥd. ē peccatū. Abi nota ꝙ nō attendere ſemꝑ actū ad tale̓regulam non eſt peccatum. qꝛ homo non poteſt ſeper attendere actu. ſed non attendere talem regilam tunc eſt peccatum. qn̄ homo aliquid eligit veloꝑatur ſine actuali cōſideratōne regule. Vt verbigratia. Artifex non ſemꝑ peccat in eo. ꝙ nō tenetſemꝑ menſuram. ſed ex hͦ ꝙ non tenens menfurāaliquid facit. Et ſimiliter culpa voluntatis nō eſtin hoc ꝙ non ſemꝑ actu attendit ad regulam ratonis vel diuine legis. ſꝫ in hoc ꝙ aliquid eligit vel facit. non habens regilam vel menſuraꝫ. Terciovolūtas eſt cauſa pct̄i in qͣntū cōſentiens vel libereagens. vn̄ eiꝰ qd̓ eſt libere agere ⁊ nō agere libereattendei e vel nō attendere. vti regua vel non vtinon oportꝫ aliā cauſā q̄rere. Et qͣre. qꝛ ad hͦ ſufficit ip̄a libertas volūtatis. ꝑ qꝫ pt̄ agere vel nō agēre attēdere vel nō atteudere. vti regula vel non vtivt verbigratia. Si ſcriptor habeat exemlplar adquod debeat reſpicere vel ſcribere. ex hoc ipſo peccat. ꝙ non ſecuūdum exemplar ad quod debet reſpicere ſcribit. Nulla enim huius eſt alia ratio inſi ſua voluntas libera. Quod beatus auguſtinusin libro duodecimo. de ciuitate dei per exemplumvalde pulcrum et bonium probat dicens Sintduo iuuenes uel homines equalitr affecti animoet corpore et pares in omnibus. et videant vfſelrſirem pulcram vt mulierem vel equum vel aliquidhuiuſmodi. qua re viſa vnus fruitur ⁊ alter nont