Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

Que gͦ fuit cauſa illius fruitōnis illicite. non carocū ſimilit̓ ſe habeant quātuꝫ ad diſpoſitōnem car.nis. nec animꝰ cuſimiles habeant̉ quo ad animūnon ſuggeſtio maligni ſpūs. cuꝫ ſpūs malignuseque temptet. nichil gͦ videtur eſſe cauſa huiꝰ peccati vel mali niſi ꝓpria volūtas. Sꝫ illā qͥs fecit cūnon eſſet niſi natura bona. nature aūt bone deꝰ eſtcauſa. illius aūt mali nullatenꝰ eſt cauſa. Que igitur eſt cauſa. nō eſt niſi qꝛ placet. placiti aūt nullaeſt alia ratō q̄renda. Sicuti em̄ in bonis cū ꝑuentū eſt ad volūtatem dei. nulla eſt ratō. ita in maliscū ꝑuentū eſt ad voluntatem ꝑuertibilem ſibi derelicta nulla eſt alia q̄renda ratō niſi qꝛ vult vel pla.cꝫ. Abi nota ꝙ volūtas poteſt cōſiderari duplicit̓Primo vt voluntas eſt qͥdam natura. ⁊ tunc nondeterminat̉ niſi ad vnū. Secundo vt eſt voluntasvel liberuꝫ arbitriū. ⁊ tunc eſt oppoſitoriū vnius ꝑſe vel deſemali. alterius vero ſcꝫ boni nō pͥma cauſa nec tota. Patet igit̉ ex p̄miſſis ꝙ volūtas inqͣn.tum eſt libera in eligendo vel nō eligendo. in agendo vel nō agendo. eſt cauſa peccati. Sed cōtra. ioviij. dicitur. Qui facit peccatū ſeruus eſt peccati.Sꝫ ẜuitus voluntati non cōpetit. qꝛ eſt liberrima ⁊fons libertatis. vtꝫ ſupͣ. liberum arbitriū ca. ix. gͦin voluntate peccatū eſſe nō poteſt. Rn̄deo ⁊ dicoꝙ aliud eſt cogi ab alio ⁊ aliud eſt ſeip̄m ſubijcereQuia gͦ voluntas liberrima eſt. ideo hoc cōſequit̉eam. vt ad ẜuituteꝫ coginon poſſit non tn̄ a volūtate excludit̉ quinſeip̄am ẜuituti poſſit ſubijcere.quod fit qn̄ voluntas libere in vnū peccatū conſentit vel in actū peccati cōſentit. Per oppoſitū aūt ſieſſet aliquod bonū quod tria in ſe haberet. Primūeſt ꝙ ei non eſſet ꝑaccidens malū iniunctū. Secūdum eſt ꝙ non eſſet defectiuū. erciū ꝙ non eſſetalicui regule vel menſure ſubiectum. ſꝫ ipſum eſſetſua regula vel menſura. ſicut bonū increatū. talepeccare non poſſet. ſicut artifex nō poſſet deficereſi ſua manus eſſet regula inciſionis. Et ꝓpter hocdeus peccare non poteſt. tum qꝛ obiecto ſūe volūtatis non eſt cōiunctū malū. qꝛ eius obiectum eſtſua eſſentia. tū qꝛ eius liberum arbitriū in bonū eſtſꝑ cōfirmatū. in quo habꝫ eternā ꝑͥmanentiā. tūqꝛ non eſt alteri regule vel menſure ſubiectus. ſedip̄e eſt ſua regula ꝑ eſſenti im. Hec bea. tho. in qͣſtiomdus diſputatis. de malo. q. pͥ. arti. iij. vtrumſit cauſa mali. in cor ſolū. vbi ponit exemplū beatiauguſtini ſupͣdictum. ⁊ in ſolu. pͥ. ⁊ .ij. arguiētiVtrum peccatū cōſiſtat tm̄ interiori polūitatisactu. et quo conſiſtit in voluntate. Capitulū. l.Ed forte q̄res gra p̄dictorū. vtrū peccatu tm̄ in actu interiori volūtatis cōſiſtatRn̄deo ⁊ dico. ꝙ peccatū cōſiſtit in actibꝰ duobꝰ. ſcꝫ in actu interiori voluntatis. ⁊ in actuexteriori corꝑis. Primo dico ꝙ peccatum conſiſtitin actu interiori voluntatis. qd̓ duplicit̓ probo ſcꝫ.aiuctoritate ⁊ ratōne. Primo auctoritate auguſti.in mn libro de retractōnibꝰ ſic dicentis. Voluntaspicuiijeſt qua peccatur ⁊ recte viuit̉. Secūdo hoc idemprobo ratōne ſic. Sic̄ ſe habꝫ falſa opinio ad intellectum. ita praua actō ad voluntatē vel ad affectūſꝫ falſa opinio non eſt niſi in intellectu. gͦ pͥua actionon eſt niſi in voluntate. Hec be. tho. ſcd̓o ſcriptoſen. diſt. xlj. arti. iiij. vtrum om̄e peccatū cōſiſtatin voluntate. in duobo argumnentis contͣ. Seddicēs. ꝑ quem modū vel quō volūtas eſt cauſa peccalti. Rn̄deo ⁊ dico. ꝙ tribꝰ modis. ſcꝫ paccidensvt deficiens ⁊ conſentiens. ſicut patꝫ ca. p̄cedentiimimediate. Vbi nota ꝙ ſola voluntate peccat̉ tripliciter. ſcꝫ vt ex radice. vt ex imꝑante ⁊ ex ꝑficiente. Primo dico ꝙ peccatum pͥncipaliter conſiſtitin voluntate ſicut in radice. vt dicit beatꝰ. tho. inq̄ſtionibꝰ diſpū. de mialo arti. vij. Vtrū peccatumconſiſtat in actu voluntatis tm̄. in ſolū. pͥmi. argūRatō huiꝰ eſt. quia ſicut radix eſt cauſa pͥncipa.lis arborum. ita voluntas eſt cauſa peccati. Secūdo peccatū habꝫ eſſe in voluntate ſicut in pͥmo mōuente ⁊ imꝑante. eo ꝙ volutas impat om̄ibꝰ potentijs anime ⁊ menbris corꝑis ad peccandū. Vndepeccatū habꝫ eſſe in voluritate vt in pͥmo mouente⁊ imꝑante. in alijs aūt ſcꝫ membris exterioribuˢ ⁊potentijs interioribꝰ ſicut in motis ⁊ impatis a voluntate. ita ꝙ alio modo peccatur voluntate et aliomodo potentijs exterioribꝰ ſicut patꝫ. Hec be. thopͥ. ij. q. lxxiiij. arti. ij. vtrum voluntas ſit ſubiectūpeccati. in ſolū. ij. argū. Tercio peccatū habꝫ eſſein voluntate complente ⁊ ꝑficiente peccatum. N ācauſa ſufficient̓ complens vel ꝑficiens peccatū eſtſola volūtas. Et hoc modo in alijs potentijs ⁊ exterioribꝰ membris non conſiſtit peccatū. qꝛ nichil aliud a voluntate ad peccanduꝫ ſufficienter inducitQuod triplcit̉ ꝓbo. ſcꝫ inductōne. ex imꝑfectōneratōe Primo hoc probo inductōne. ſicut aliquidexteriꝰ triplicit̓ pt̄ eſſe cauſa pct̄i. vel qꝛ mouet immediate voluntatem. nō. Guiꝰ ratio eſt. qꝛ mouere interius voluntatem nō poteſt niſi deus. qͥ nonpoteſt eſſe cauſa peccati. vt patet in hoc volumineſupͣ peccatum ca. iij. Secundo quia mouet ratōeꝫvt demō. nō. Cuiꝰ ratō eſt. qꝛ demo ē peccatū exterius ꝑſuadens nō efficiens. Tercio quia mouetappetitū ſenſitiuū vt exteriora ſenſibilia. nō. quiatalia ad peccandū alliciūt. non tn̄ ex neceſſitate inducūt. Secundo hoc ideꝫ probo ex imꝑfectōne ſicQn̄ em̄ ſūt due cauſe alicuiꝰ rei. illa cauſa q̄ nonpoteſt eſſe ſine alia. ſꝫ ecōuerſo eſt inſufficiēs. Sꝫom̄e id qd̓ eſt exterius. nō eſt cauſa peccati niſi mediante cauſa interiori ſcꝫ voluntate. gͦ ⁊cͣ. Terciohoc idem probo ratōne ſic. Ꝙ em̄ om̄ia exteriorainſufficienter ad peccandū inducant patet in hͦ. qꝛſemꝑ in nobis remanent peccare et non peccare.Ratō aūt peccati vel culpe in hoc conſiſtit. ꝙ aliqͥdſit in nobis volūtariū eſt ⁊ non voluntariū. ⁊ extranos. Hec beatus thomas pͥma ſcd̓e. q. xxv. arti.iij. vtrum peccatū habeat cauſā exteriorem. in corſolū. ⁊ in ſolū. ij. ⁊. iij. argumnenti.