Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

Ꝙ diuiſio me̓dacioꝝ accipit̉ tribꝰ mod. Ca. ij.Ecūdo circa mendaciū ꝯſiderāda eſt diuiſio ſufficiēs. Nam diuiſio mēdacij velmēdacioꝝ accipit̉ tribꝰ modis. Primoex parte veritatis cui opponit̉. Scd̓o ex partefinis qui intendit̉ Tercio ex parte crimis qd̓ auget̉ vel diminuit̉. Primo diuidit̉ mēdacium exparte veritatis cui opponit̉. Ilam mēdaciū dupliciter opponit̉ veritati. Primo tnͣſcēdēdo veritatēin maius qd̓ ꝑtinet ad iactātiā qd̓ ꝓhibet ſapiensprou̓. xxx. Non addas quicqͣꝫ verbis illiꝰ et argūaris et inueniaris mendax. Re. ſupͣ. Iactantia. Scd̓o mendaciū opponit̉ veritati. ſcꝫ deficiēdoa veritate. id eſt minus dicendo qͣm veritas ſe habiVn̄ in pſal. Diminute ſūt veritates a filijs homniūEt hec ꝑtinet ad yroniā. Re. infra. Hec bt̄s tho.ſcd̓a ſcd̓e vbi ſupͣ. arti. ij. in cor. q. in principio. Vbi nota. ꝙ declinare a veritate in minꝰ cōtingit duobꝰ modis Primo modo affirmādo putacū aliquis non manifeſtat totū bonū qd̓ in ip̄o ē̓ut ſcientiā vel ſanctitatē vel aliqͥd huiuſmodi. Ethoc fit ſine p̄iudicio veritatis. Re. ſupͣ. Iactātia. Alio modo declinat aliqͥs a veritatemminus negando. ſcꝫ qͣndo qͥs negat ſibi ineſſe qd̓ ineſt. et h̓non licet. quia ꝑ hoc incurrit mendaciū qd̓ virtuti veritatis repugnat. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxciiij. arti. iiijin cor. q. ꝑtotum Scd̓o modo mendaciū diuiditur ex parte finis qui intenditur. Ilam proptertriplicem finē cōtingit mentiri. Primo modo ꝓpter bonū delectabile. et ſic eſt mendaciū iocoſū. Scd̓o modo propter bonū vtile ſine alteriꝰ nocumēto et ſic eſt mendaciū officioſū Tercio modo propter alteriꝰ nocumiētū. et ſic eſt pernicioſūIſta tria mēdaciā tangit gloſa ſuꝑ illo v̓bo pſal.ſcꝫ Perdes om̄es qui loquūtur mēdaciū ſic dicēˢTria ſunt genera mendacioꝝ. Primū eſt officioſſī qd̓ fit ꝓ ſalute et cōmodo alterius. Scd̓meſt iocōſum qd̓ fit animo delectādi. Terciū eſt pnicioſum qd̓ fit ex malignitate ex qua intendituralterius nocuniētū. ſcd̓a ſcd̓e. q. cx. arti. ij. in corq. in medio. Tercio mendaciū diuidit̉ ex partecriminis qd̓ auget̉ vel diminuit̉. ita ꝙ mendacioꝝquoddā eſt veniale qd̓dā mortale. Et inter venialia vnū eſt grauiꝰ altero. et inter mortalia eodemmodo. Dn Auguſ. in libro conͣ mēdaciū: diuiditmendaciūi in octo genera que quidē ex diuerſa intentione aggrauant̉ et alleuiantur. Primū mendacium qd̓ eſt in doctrina eſt conͣ deum. Scd̓mautē mendaciū qd̓ eſt conͣ hominē vel fit diſtinguitur. qͥa aūt fit ſola intentione nocēdi. et ſic eſt ſecūdū mendaciū. ſcꝫ qd̓ nulli ꝓdeſt et alicui obeſtet hoc eſt grauiꝰ qd̓ fit conͣ hominē. Terciū veronendaciū eſt qd̓ prodeſt vni et obeſt alteri qd̓ diminuit̉ ex intentione alteriꝰ qͣnto em̄ bonū intentum eſt melius: tāto magis minuitur culpa mendacij. Quartū mēdaciū ē qd̓ habꝫ propriā qͣntitatē ſine additōe vel diminutōe vtilitatis alteriꝰ.eadiciūEt hoc eſt mendaciū qd̓ fit ex ſola libidine mentiēdi qd̓ ꝓcedit ex habitū. Quintū vero mendaciūeſt qd̓ fit placēdi cupiditatē. et iſtud etiā diminuitde culpa mendacij. Nam minus pc̄tm̄ eſt mentiricupiditate placēdi qͣm libidine mentiendi. Tria pero mendacia ſequētia cōtinent̉ ſub mēdacio officioſo. in qūo intēdit̉ id qd̓ eſt alteri vtile. Et hocqͣnto magis eſt vtile. tanto magis pc̄tm mēdacijalleuiat. Itaqꝫ Sextū mendacūū eſt id qd̓ eſt vtle ad pecuniā ſeruādum. ſcꝫ ꝙ nulli obeſt et alicuꝫꝓdeſt. ut ſiquis pecuniā alicuiꝰ iniuſte tollēdamſciens vbi ſit mentiat̉ ſe eam neſcire. Septimūmēdaciū eſt qd̓ nulli obeſt et aliciū ꝓdeſt qͦ morshomīs impedit̉ ut ſiqͥs nolēs hoīeꝫ q̄ſitū ad motē ꝓdere mētiat̉. Octauū mendaciū eſt qd̓ nullobeſt et alicui ꝓdeſt in quo impedit̉ illicita pollutio corꝑalis. ut qn̄ aliqͥs me̓daciter tuet̉ aliquā abimmūdicia corꝑali. ſcd̓a ſcd̓e. q. ex. arti. ij. in cor.q. in fine. et in ſolū. argum̄toꝝ. Vel dicas alit̓ etbreuiꝰ. ꝙ primo int̓ mēdacia ꝑmcioſa gͣuiſſimū ēqd̓ fit ī dei inturiā. Qd̓ aūt fit ī iniuriā ꝓximi tātoeſt gͣuiꝰ qͣnto magis nocuniētū intēdit̉. Scd̓ointer mēdacia iocōſa gͣuiꝰ ē qd̓ fit ſola libidie mētiēdi qͣm cupiditatē vel libidīe placēdi. Tercio inter medacia officioſa illud eſt leuiꝰ ī quo intendit̉maius bonū. vn̄ bonū honeſtū p̄fert̉ vite corꝑali.Et bonū vtile ſcꝫ vita corꝑlis p̄fert̉ pecumiē. et pecunia p̄fert̉ bono delectabili Ibidē. in fine. Ꝙ omne mendacium eſt peccatū triplici ratione. Capitulum. Tercium.ercio pͥncipalit̓ ꝯſiderāda ē c̓ca mēdaciūꝯdicio ſeu offeſio retrahēs. Nā ab omīne aliqn pc̄to ꝯſentias. Sꝫ omē medaciu ē pctmpc̄to cauere debemꝰ. Thobie. iiij. Cauegͦ ⁊cͣ. Ꝙ aūt om̄e mendaciū ſit pc̄tm̄ ꝓbo triplicirōe. ſcꝫ Rōe deuiatōis. Deceptōis. Prohibitōis. Primo rōe deuiatōis ſic. Qui volūtarie receditab eo cui eſt adherēdū peccat. ſic̄ qͥ a regula vel avia recta recedit deuiat: ſed ita facit mendoſus.ergo ⁊cͣ. Ꝙ aūt mendoſis a via recta recedit patet. qͥa ſicut falſū eſt malum intellectꝰ cui mendoſus innitit̉. ita veꝝ eſt bonū intellectꝰ a quo mendoſis recedit. Sapie. v. Errauimꝰ a via veritatis dicent damnati. Econͣrio Thobias viā veritatis non deſeruit. Scd̓o mendaciū eſt pc̄tm rodecēptōnis ſic. Qui nō vtit̉ re ad finem ad quē ēfacta abutit̉ ea: et per cōſeques peccat. Sed medoſtis non vtit̉ verbis ad finem ad quē ſunt facta. ergo ⁊cͣ. Ꝙ aūt non vtitur verbis ad finemad quem ſunt facta. patet per Auguſtinum encheridion qui ſic dicit. Verba ſunt inuenta nonut per ea homines ſe fallāt. ſed ut ſuas cogitationes ſibi vtiliter manifeſtent. Sed mendoſis verbis ſignificatiuis ad iſtum finem nō utitur ſed abutitur. ſcilicet ad alterius deceptionem et fraudeergo ⁊cͣ. Hoc autem prohibetur Leuitici. xix.Non decipiet vnuſquiſqꝫ proximum ſuum.