Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

Chriſo. ſuꝑͣ ath̓. vbi eſt ludꝰ vel ſaltatio ibi eſtdiabolꝰ. Et ſb̓dit. nō dat deꝰ ludere ſed diabolꝰ.Quidā vero ludꝰ ꝓuenit ex mētis iocūditate velhūilitate et hͦ modo luſit et ſaltauit Pauid coramarca dicens. ij. Re. vj. Ludā ante dn̄m ſcꝫ in ſignum iocūditatis ſpūalis. et vilior fiam in ſignumhumilitatis. Vbi Grego. ingloſa collate. ſic ait.Ego Dauid plus ſtupeo ſaltantē qͣm pugnantemEt ſb̓dit rōne dicēs. Nugnādo em̄ hoſtē ſb̓didit.ſaltādo corā dn̄o nō ſolū corā deo ſꝫ corā hom̄ibꝰſe hūiliauit. cuiꝰ conͣriū multi faciūt qͥ in honorēpoſiti. et ſi ſe hūiliāt corā deo. qꝛ nihil ſe niſi puluerem fauillāqꝫ ꝓpendūt. ſed corā hominibꝰ vilesapparere refugiūt. Hec Grego. ibidē. Quidā voro ludus fit cauſa exercicij. et ſic determinat bonūartis. Quidā vero fit ad recreatōeꝫ animi: et talisbonū nature determinat et eſt neceſſariꝰ. vt patꝫca. p̄cedenti et magis patebit in ſequēti. Hec Alexander ſcd̓a ꝑte ſūme. q. xxxvij. de riſii vel ioculatōe vel ludo. arti. pͥmo. Vtꝝ ſit pc̄tm. in. cor. ſo Ꝙ in ludis tria ſunt cauenda et obſeruanda.D maiorē tn̄ euidentia Ca. .iij.precedentis capituli eſt ſciendū. ꝙ in ludis tria ſūt p̄cipue̓ attendēda et cauenba. ſcꝫ delectatio honeſta. anime cōueniētiū. circūſtantia debita. Primū eſt delectatio honeſta.ſcꝫ ꝙ predicta delectatio que in ludis querit̉ in opationibꝰ vel verbis turpibꝰ vel nocuus non queratur. Vn̄ ⁊ullius in ſcd̓o libro de officijs dicit.ꝙ vnū genus iocādi eſt illiberale petulans flagicioſum obſcenū Scd̓m eſt anime cōueniētia. ſcꝫne totaliter anime gͣuitas reſoluat̉. Vn̄ Ambro.in libro de officijs dicit. Gaueamꝰ ne dū relaxareanimū volumꝰ ſaluamꝰ omnē armoniā: qͣi ꝯtemptum quēdam bonoꝝ opeꝝ. Et Baſiliꝰ in hexamēron ſic ait: Ludus vel iocus vel riſus remiſſam ef.ficit anima et vtilitatē ⁊ dei p̄cepta impedit nec delicta ſua ad memoria reuocare pt̄. Sꝫ obliuiſcēsea nec ſe inſtigat ad penitētia. et ita paulatim omibus bonis pͥuatur. Vn̄ Tullius dicit in primo libro de offi. Ꝙ ſicut pueris nō om̄em ludēdi licentiam damꝰ. ſed eam q̄ ab honeſtatis actōibꝰ nō ſitaliena. Sic in ip̄o ioco aliqͥd ꝓbi ingenij lumē elucoſcat. Terciū qd̓ debet attēdi ē debita circūſtatia. ſcꝫ ut ludi ẜm debitas circūſtātias ordinēt̉ utſit grauitas ꝑſone. tꝑis. loci. ⁊ aliaꝝ circūſtātiaꝝque ẜm rōnis regulā ordinātur. Et ideo circa ludos poteſt eſſe aliqua virtus quā ph̓s. iiij. ethicorum eutrapeliā vocat. et dr eutrapelia: qͥa ſcꝫ conuertit aliqua dicta vel facta in ſolaciū. et inqͣntumper hanc virtutem homo refrenatur ab immoderantia ludoꝝ ſub modeſtia continetur. Hec beatus homas ſcd̓a ſcd̓e. q. clxviij. arti. ij. Vtrumniludis poſſit eſſe aliqua virtus. in corpore ſolutionis a medio uſqꝫ ad finem. Ꝙ in exceſſu ludi peccatur duobus modis.Apitulum. Decimumquartum.Ercio pͥncipaliter circa ludos cōſiderāda eſt offenſionis cauſalitas. Nam dupliciter peccat̉ in ludo vel in exceſſu ludivel in defectu. Primo peccat̉ in exceſſu ludi. ſcꝫquādo ludus excedit regulā rōnis. qd̓ duplicitercōtingit. Prima ex ip̄a ſpecie actionū que aſſuinitur in ludū. ſcꝫ quādo aliqͥs vtit̉ cauſa luditurꝑibus verbis vel factis vel huiuſmodi que v̓guntin proximi nocuniētū que de ſe ſūt pc̄ta mortalia Scd̓o modo poteſt eſſe exceſſus in ludo ẜm defectum debitaꝝ circūſtantiaꝝ. puta cū quis ludittēporibꝰ vel locis indebitis. aut etiā p̄ter cōueniētiam negocij vel ꝑſone. Et his duobꝰ modis exceſſus in ludo eſt pētm̄ mortale triplici ratione. Primia eſt propter mordinatū affectū ad ludū. cuiuſdelectationē p̄ponit aliqͥs dilectionid̓i: qͣndo ſcꝫ immoderata leticia q̄ in ludo querit̉ bono incōmutabili p̄fertur. Scd̓a eſt ꝓpter dei vel eccleſie cōtemptū. ſcꝫ quādo quis conͣ p̄ceptū dei vel eecleſie vti talibꝰ ludis non refugiat ꝓpter vehemētiamaffectus ad delectationē q̄ in ludis querit̉. Sercia ratio eſt ꝓpter ꝓximi nocunientū. qd̓ quidemludendi vel iocādi genus ẜm Tulliū in. ij. libro deofficijs dr̄ eſſe illiberale petulās flagicioſū obſcenūqͣndo ſcꝫ aliqͥs cauſa ludi vtit̉ verbis vel factis turpibus et huiuſmodi que vergūt in ꝓximi nocumētum ut predixi. qͣndoqꝫ aūt eſt pc̄tm veniale. putacū aliquis nō tm̄ afficitur ad ludū ꝙ propter hecvellet aliqͥd conͣ deū vel cōtra proxiniū cōmittere.Nec bt̄s. tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. clxxviij. arti. iij. Vtrūin exceſſu ludi poſſit eſſe pc̄tm. in. cor. ſo. Secūdo dico. ꝙ in defectū ludi pt̄ eſſe pc̄t̄m. qd̓ dupliciter probo. Primo autoritatē ph̓i. iiij. ethicorū.qui ponit defectū in ludo eſſe vicioſū. gͦ peccatū. Scd̓o hoc idem probo rōne ſic. Qui deficiūt inludis et non curāt ſe vel alios actionibꝰ cōuenien.tibus delectare. ſūt duri agreſtes et alijs oneroſiſed tales ſūt vicioſi. ergo ⁊cͣ. Si vero queris qͥseſt magis vicioſis vel defectus ludi vel exceſſus. Rn̄deo et dic̄o. ꝙ defectus ludiminus eſt vicioſus qͣm ſupexceſſus. Cum qͥaminꝰ eſt rōinconrius. Tum qꝛ minꝰ eſt ꝓximi nocuus. ut dicit ph̓siiij. ethi. Hec bt̄s. tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. clxviij. arti.iiij. Vtꝝ in defectu ludi ſit pc̄tm. in. cor. ſolū.Ꝙ in ludis eſt pc̄tm qͣtuor rōibꝰ. Ca. v.I vero aliter vis ꝓcedere dicas. ꝙ in ludis eſt pc̄tm quatuor rōnibꝰ. ſcꝫ ratōnetꝑis. culminis. libidinis. penitudinis. Primo rōe tꝑis. qꝛ eſt dies feſtiua et ſolēnis. vn̄Auguſ. in libro de religione chriſtiana q Melius ēin diebꝰ dominicis fodere et arare. qͣm choreas ducere et lude̓. Scd̓o eſt pc̄tm̄ in ludis ratione culminis. ſcꝫ ꝓpter ſtatus excellentiā. Vn̄ Hiero. adPeliodoꝝ loquens ſic ait. Ridere et luduere ſecūlaribꝰ derelinque grauitas em̄ tuā perſonā decet¶¶Tercio ē peccatu in ludis ratōe libidinis. ſcꝫ qͥalūdꝰ inducit ineptā leticiā. ⁊ deducit ad ydolatria