Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

V Ecundo nota illiberalitatis vel auaricievarietatē. Nam illiberalitas vel auariciain duobꝰ ꝯſiſtit. ſcꝫ in defectu datōis. etexceſſu acceptionis. Primo em̄ ſūt quidā auariet illiberales qͥ deficiūt indatōne. et hoꝝ eſt triplexmodus. Quidā em̄ vocātur tenaces a defectū dationis. qͣi multū aūt ſemꝑ tenentes qui nūqͣꝫ dāt.Quidam vero vocatur parci. quia dant vel expedūt paꝝ et raro. Quidā vero vocant̉ hmnibiles qͥtm̄ ſonāt vel valent ingreco qͣi venditores ciminia quodā ſuꝑexceſſu tenacitatis. qꝛ ſcꝫ nec minimūvolūt dare abſqꝫ recōpenſatione. Vn̄ tales om̄iavolūt vēdere Alia tn̄ſlatio habꝫ cōputator lētisqͥa ſcꝫ maximū ſtūdiū ponit ne aliqͥd tnͣſeat ex eisde manu ſua. et tn̄ iſti nō ſuꝑabūdant in accipiēdo. vt ꝓdigꝰ. mmitus. vel iniuſtus. qͥa tales necaliena appetunt nec oblata multū curat accipere.Et hoc ꝓpter duas rationes Prima eſt proptertimore aliciiꝰ turpitudinis cōmittende. nolūt em̄tales accipe aliena vel turpe hoc exiſtimātes. veletiā q dubitant ne ab his qui eis darent niducerētur ad aliqd̓ indecēs faciendū. Et de eoꝝ numerovidet̉ eſſe Amnibilis. id eſt venditor cinimi. Socūda ratio qua aliqui abſtinēt ab accipiendo aliena eſt. qͥa timent ne oporteat eos dare. qͣi non ſitfacile ut ip̄e que ſūt alioꝝ accipiat. ⁊ alij accipiantea que ſunt eius. et ideo placet eis ꝙ nec dant necaccipiāt. Si aūt queris qͥs iſtoꝝ ſit peior. Reſpondeo et dico ꝙ tenax eſt peior parco. ſed Rinnibilis eſt vtroqꝫ peior. Hec ph̓s. iiij. l. ethi. iiij.ca. Et bt̄s. tho. in ſcripto. et Albertus in cōmento Ibidem.Ꝙ auari qͥ accipuit turpi.ter diſtinguūtur qͣtuor modis. Ca. .x.¶Ecūdo quidā illiberales ſeu auari excedūt in accipiēdo. Et hoꝝ eſt duplex modus ingenerali. Nam quidā illiberalesaccipiūt turpiter. quidā vero irrationabiliter. Primo gͦ illiberales vel auariqui accipiūt vel lucrantur turpiter diſtinguūtur. Quia vel accipiūtex quibꝰ non decet vel ex quibꝰ non licet. vel vltraqͣꝫ liceat. vel a quibꝰ non licet. Primo em̄ ſūt quidam illiberales et auari qui ꝓpter amorem iordinatū pecunie lucratur ex quibꝰ non decet. qͥa lucrant̉ de vilibꝰ et ſeruilibꝰ oꝑatōibꝰ vel petendo vealiqͥd ſeruile oꝑando tn̄ licitū: in quo dn̄ium tnͣſitin eū qui huiuſmodi oꝑat̉. Scd̓o quidā alij illiberales ſunt qui lucrātur ex quibꝰ non licet puta demētricio vel de aliquo ſimili. vt lenones qͥ lucrāt̉de re turpi illicita et inhoneſta. vbi tam̄ tnͣffert̉ doniiniū lucri et acquirit̉ ius. nec ad reddēdū cogit̉et pt̄ face̓ de eo elemoſinā qͣmuis nō poſſit offerri ad altare ꝓpter ſcandulū. Tercio quidā alij auari ſūt et illiberales qui accipiūt vel lucrātur quomō nō oportꝫ ⁊ vltra qͣꝫ licet. ſicut vſurarij qui accipiūt vltra ſortem vbi tn̄ non acquiritur ius nectranſit dominiū in acquirentē. et ideo ad reſtituē̓.dum cogitur nec de eo poteſt fieri elemoſina. Quarto quidā alij illiberales et auari ſūt qͥ accidiunt et lucratur abhis a quibꝰ non licet ſcꝫ vel aviius ut latro qͥ ſpoliat viuos. vel a mortuis ut ille qui ſpoliat mortuos qui antiqͥtus cum magnoapparatū ſepeliebātur. omēs em̄ iſti turpiter lucrātur inqͣntū propter lucꝝ et paruū lucꝝ qd̓ viliuseſt negocia quedā faciūt. Vn̄ ſunt opprobrioſi.Suſtinēt em̄ ut opprobrio habeant̉ dū ſe ſubijciunt actibꝰ vilibꝰ. turpibꝰ. infamibꝰ. et illicitis ꝓpteraliqd̓ paruū lucꝝ. Sed tam̄ in iſtis vltimis illiberalibꝰ et auaris. ſcꝫ in latrone viuoꝝ et raptore. etin ſpoliatore mortuoꝝ eſt aliqͣ ſpecialis ratio turpitudinis. eo ꝙ ſpoliator mortuoꝝ et latro expo.nūt ſe magnis ꝑiculis ꝓpter lucꝝ agētes ea que legibꝰ puniūtur. Illi vero qͥ ut lucrentur magna velpropter magnū lucꝝ accipiūt vn̄ nō oportꝫ: velquādo nō oportꝫ: vel a quibꝰ nō oportet ſicut tyranni qͥ dep̄datur ciuitates et templa non dicuntilliberales. ſed magis dicūtur pnicioſi in homīes.et impij in deū. et iniuſti qͣi legis tnͣſgreſſores. itaꝙ tyrannꝰ tripliciter nominat̉. ſcꝫ ꝑnicioſus. imipuis. iniuſtus. Primo dr̄ ꝑnicioſus ẜm affectūNam ẜm papiā ꝑnicioſus eſt qui dat opera ut pꝰdat. id eſt occidat aliquē ſic eſt tyrannꝰ. qͥa in necem homīs inducit ſurripiēdo eis bona ſua. Socūdo tyrānus dr̄ impius ẜm actū inquātū peccatcōtra deū impugnādo fidem et expoliādo ſacra.¶Tercio tyranus dr̄ intuſtus ẜm actū. Eſt em̄ tyrannꝰ corruptio legis. vn̄ et tyrānus dr̄ iniuſtꝰinqͣntū cōdit leges iniuſtas ad vtilitatē ſua et nōpopuli. ut poſſit ꝑ eas reciꝑe que ſūt ſubditoꝝ etſic opprimere eos. Scd̓s modus illiberalitatis ēeoꝝ qui lucrātur irrationabiliter et iniuſte ſicut aleatores qui lucratur ex ludo tacilloꝝ. tales em̄ volunt lucrari ab amicis cū quibꝰ ludūt. cū tn̄ magis ꝯueniat ẜm liberalitatꝭ amicis aliqͥd dare. Etſic dum ab amicis volūt lucͣri efficiātur illiberaleˢqd̓ etiā tali ratione oſtēdo. Nā vera amicicia fundat̉ ſuꝑ bonū honeſtū. et ideo cū ip̄a ſit bonū honeſtum amicꝰ ꝓpter ſe diligendꝰ eſt. Vn̄ qui ab amicis lucͣriquerit. ut aleator facit plus honorat et aniat diuitias qͣꝫ bonū honeſtū. et ideo illiberalis eſt Patet igit̉ ex premiſſis ꝙ acceptionū quinqꝫ ſūtmodi vel differentie Prima eſt vilis verecūda etlicita ut illoꝝ qͥ vilibꝰ et ẜuilibꝰ oꝑatōibꝰ tam licitisaccipiūt et lucratur. Scd̓a eſt turpis et inhoneſta acceptio ut illoꝝ qui lucratur de meretricio tn̄eoꝝ efficit̉ Sercia eſt turpis illicita ⁊ inhoneſta acceptio. ut om̄e qd̓ ꝑ̄ vſura acqͥrit̉ vbi dn̄iuntraſfertur. et ideo ad reſtitutōeꝫ tenet̉. Quarta eſtturpis ⁊ ꝑiculoſa acceptio ut in expoliatoribꝰ mortuoꝝ et latronibꝰ et raptoribꝰ viuoꝝ. ut ſipͣ pat Quinta eſt turpis et irrationabilis et iniuſta acceptio ut patꝫ in aleatoribꝰ qui ꝯtra bonū liberalitatis ⁊ amicicie ab amicis volūt lucͣri. Illi vero qͥut lucretur magna accipiūt. vn̄ non oportꝫ. et qn̄non oportꝫ. et a quibꝰ non oportet non dicuntur