Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

illiberales. ſꝫ magis ꝑnicioſi impij et inuiſti ut ſupͣde tyrāno patet. Hec ph̓s. iiij. ethi ca. iiij. et bt̄sTho. in ſcripto. et Alber. in cōmento Ibidē. Ꝙ ꝓdigalitas ẜm ſe ē minꝰ pc̄tm. qͣꝫ auaricia.Ercio nota illiberalitatis Ta. .xj.grauitatem. Nam illiberalitas vel auariciā aliqͣndo eſt pc̄tm veniale. aliqͣndo vero eſt pc̄tm mortale. ut patet ſupͣ auaricia. ca. iij.Re. Ibi. Sed forte queres datis his duobꝰ extremis pc̄tis. ſcꝫ prodigalitate et illiberalitatē qd̓iſtoꝝ eſt mauus pc̄tm. Rn̄deo et dico. qd̓ prodigalitas ẜm ſecōſiderata ē minus pc̄tm qͣm illiberalitas vel auaricia. qd̓ qͣtuor rōibꝰ ꝓbo. ſcꝫ ratōe ꝯtrarietatis. ſanabilitatis. amicabilitatis. vtclitatiſ Primo hoc ꝓbo rōne ꝯtrarietatis ſic. Quātoaliqd̓ viciū magis diſtat et ꝯtrariat̉ virtuti tāto ēmaiꝰ pc̄tm̄. Sꝫ auaricia magis diſtat et ꝯtrariat̉virtuti liberalitatis qͣm ꝓdigalitas. qd̓ patꝫ quiaad liberalem magis ꝑtinet dare in qūo ſuꝑabūdatprodigus qͣm acciꝑe vel retinere in qūo ſuꝑabundat auarus. Scd̓o hoc idem probo ratione ſanabilitatis ſic. Viciū qd̓ non multum augetur ſed defacili curat̉ eſt minꝰ graue. ſed auarus non eſt ſanabilis a ſuo vicio. prodigus aūt eſt ſanabilis defacili a ſuo vicio. et hoc ꝓpter tria vel ꝓpter tres rationes. Prima eſt propter ſimilitudinē quā habꝫprodigus cū liberali. Et formo ſic ratōne. Quoꝝeſt maior ſimilitudo eſt facilior adinuicē tnͣſmutatio. vt dr̄ in. iij. de generatōe. ſed liberalis et prodigus eſt huiuſmodi qd̓ patꝫ. quia prodigꝰ habꝫea que habꝫ liberalis. qͥa ꝓdigus libēter dat et nōdefacili accipit qd̓ etiā liberalis facit. Differt aūt ꝓdigus a liberali. qꝛ neutꝝ eoꝝ facit ẜm ꝙ oportꝫ ⁊bene. id eſt ẜm rōne rectam. et ideo ſi p̄dūcat̉ adhoc ꝙ faciat p̄dicta. ſcꝫ ꝙ det ſcd̓m ꝙ oportet ut ſiaſſueſcat dare ut oportet reſtringe̓do ſeip̄m erit liberalis. Scd̓a ratio huius ſimilitudinis. ſcꝫ ꝓdigi et liberalis eſt propter etatē ſenectutis ad quadeclinat q̄ eſt cōtraria ꝓdigalitati. Nam ſenectꝰfacit minꝰ habilē ad dādū propter duas cauſas.Quaꝝ pͥma ē naturalis. ſcꝫ. qͥa ex ſenectute multiplicat̉ frigiditas in corpore que apta nata eſt cōſtringere. et ideo minuitur in illis et gaudere ⁊ dare que procedūt ex dilatatōe cordis. Scd̓a hu.uis rat̉o ē moralis ſcꝫ quia quāto aliqs plus ē deficiēs magis amat ea quibꝰ ſtſtentat̉ eius vita.Un̄ qua ſenes in ſe vident deficere virtutē naturalem. magis pecunias amāt nec ita cito dat eas Tercia ratio huiꝰ eſt ꝓpter egeſtatē ad quā perexceſſiue dando ꝓdigus venit. dum em̄ defacili ꝓdigus in dādo inutiliter multa ꝯſumit. Sequiturꝙ pauꝑ factus non poſſit ſuꝑabūdare in dando. Vbi nota ꝙ materia liberalitatis eſt duplex. ſcꝫper accidēs et ꝑ ſe. Mateia em̄ liberalitatis ꝑ accidēs ſūt bona exteriora in que liberalis exercet exterius actū ſuū ẜm que optimo modo ſe habet. Sꝫmateria eſſentialis liberalitatis ſūt interiores actꝰliberalitatis et iſti manent etiam in pauꝑe. cum ali.qͥs pauꝑ cogitat apud ſeip̄m eē dādū ſi haberetet ſic per pauꝑtate etiā prodigus efficit̉ liberalis.quia quādo iam cōſumpſit ſua cognoſcit damnūſuū. et tunc vellet dare ut oportet. Patet igiturex p̄miſſis ꝙ propter tres cauſas ꝓdigus defaciliperducitur ad virtute qd̓ non facit auarus. gͦ ⁊cͣ. Tercio hoc probo rōne amicabilitatis ſic. Quifacit ſibi ⁊ habꝫ multos amicos melior eſt illo quinon habet. ſed prodigus eſt huiuſmodi. namprodigus a multis diligitur. Auarus vero a nullo diligitur imo ab om̄ibꝰ oditur. ergo ⁊cͣ. Quartoꝓbo hoc idē rōne vtilitatis. et formo ſic rōnē. Il.lud viciū qd̓ ml̓tis ꝓdeſt ē minꝰ pc̄tm illo qd̓ nulliꝓdeſt et oībꝰ nocꝫ. ſꝫ ꝓdigꝰ ꝑ ſtia dationē multisꝓdeſt licet ſibi noceat ī mordinate dado. Illiberalis aūt ſeu auarus nulli ꝓdeſt inqͣntū deficit in dādo. nec etiā ſibijp̄i ꝓdeſt inqͣntum deficit etiā in expendendo. ut dr̄ Eccͣs. vj. Vir cui deus dedit diuitias nec tribuit ei poteſtate ut cōmedat ex eis.Ergo ptꝫ ꝑ iſtas qͣtuor ratōes. ꝙ pc̄tm prodigalitatis eſt minus peccatū peccato illiberalitatis velauaricie. Sed forte arguēs in oppoſitum. ſcꝫ ꝙprodigalitas ſit grauius peccatum auaricia ſic.Vbi eſt maior deordinatio ibi eſt grauius pc̄tm.ſed ꝓdigalitas eſt maior deordinatio qͣm auariciaqd̓ probo dupliciter. Primo qͥa maior deordinatio eſt nocere ſibijp̄i qͣm alteri. ſed ꝑ prodigalitatem homo nocet ſibijpi corrupendo vel ꝯſumendodiuitias per quas homo viuit. per auaritiam verohomo nocet ꝓximo cui non cōmunicat bona ſua.ergo ⁊cͣ. Rn̄deo duobo modis. Primo ꝙ differentia prodigi et auari non attendit̉ ẜm hoc ꝙ eſtpeccare ī ſeip̄m et ī aliū qͥa vterqꝫ peccat in ſeip̄met in aliū. ut patet ſupͣ Auaricia. iiij. ca. tucta finēSed attenditur in hoc ꝙ prodigus ſuꝑabūdāterdat. Auarus vero ecōtrario ſuꝑabūdater tenet.Nūc igit̉ ita eſt ꝙ ſuꝑabūdāter dare eſt minꝰ peccatū qm̄ ſuꝑahūdāter retinere. ut patet rōnibꝰ ſupͣ̄dictis. Sed tn̄ in hoc eſt melior prodigus. quiaetſi ſibi et qͥbuſdā alijs nocet ꝙ tn̄ aliquibꝰ ꝓdeſt.Luarus aūt nec ſibi nec alijs ꝓdeſt. qͥano audetvti etiā ad ſuā vtilitatem bonis ſuis vt ſuperiꝰ patet. Scd̓o qͣndo dr̄ ꝙ prodigus etiā ſibijp̄i ē malus. Rn̄deo et dico. ꝙ duplex ē malū ſcꝫ nociuū ethoc modo prodigus eſt maxime ſibi nociuus ī bonis temporalibꝰ. Scd̓o dicit̉ malū turpe. et hocmodo prodigꝰ eſt minus malus. qͥa minꝰ corru.pit v̓tutis mediū. Scd̓o ad idē ex parte deordinatōis arguēs ſic. Vbi ē maior deordīatio ibi eſtmaiꝰ pc̄tm. ſꝫ ꝓdigalitas ē maior deordīatio qͣꝫ auaritia. qd̓ patꝫ qꝛ mordiatio cū aliqͣli ꝯditōe laudabili ninꝰ eſt vicioſa. Sed mordinatio auaricieē huiuſmodi. vt ptꝫ ī illis qͥ nolūt ſua expe̓de̓ necaliena acciꝑe. Inordiatio at ꝓdigalitatis ꝓuenitcū ꝯditōe vituꝑabili vn̄ etiā ꝓdigalitatē attribuimꝰ intꝑatis hōibo ut ptꝫ in. iiij. li. ethi. ca. iiij. gͦ ⁊c̄