Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

Scd̓o ꝙ termini iuſtificatōis ſſnt duo. ſcꝫ culpaſicūt terminꝰ a quo. et iuſticia ſicut terminusad quē. gratia vero eſt cauſa et remiſſionis culpeet adeptionis iuſticie. Iibidē. in. ſolū. j. arguinēti Ꝙ opera tuſticie ſunt exequēda et oppoſitū ca.viij.uendū et quare.Capi.Vāta aūt cautela et diligētia oꝑa tuſti.cie ſint exequēda patet autoritate indū.Ꝙ cta pſalmi. xxxvj. Declina a malo et facbonū. Ad cuiꝰ euidētia caue oppoſitū. vide reatūet age ꝓpoſitū Primo caue oppoſitū. Nam oppoſitū duaꝝ partiū legalis iuſticie quē ſunt decli.nare a malo et face̓ bonū. vitare ⁊ cauere debemꝰqd̓ tali ratōe oſtendo. Peccatū vitare debemꝰ ſedoppoſitū iſtoꝝ duoꝝ. ſcꝫ declintōis a malo et oꝑrtionis boni eſt peccatū. qd̓ ſic probo. Illud eſt peccatū qd̓ p̄cepto affirmatiuo vel negatiuo opponitur. Sed iſta duo oppoſita ſupͣdictis. ſcꝫ cōmiſſio mali que opponit̉ iſti ſcꝫ declinatōni a malo. etomiſſio boni que opponit̉ iſti ſcꝫ cōmiſſiōi boni opponunt̉ p̄cepto negatiuo ⁊ affirmatiuo. ergo ⁊cͣꝘ aūt hec duo opponātur p̄cepto affirmatiuo ⁊negatiuo ꝓbo de ſingulis. Et pͥmo de cōmiſſionemali que pͥme partiuiſticie legalis opponit̉. ſcꝫ declinationi a malo. Vbi nota ꝙ cōmiſſio mali dr̄tranſgreſſio. Cuius ratio eſt. qͥa ſicut in corꝑalibus ille dr̄ trāſgredi qui gradit̉ trans terminū ſibi p̄ficū. Sic in moralibꝰ terminus p̄figit̉ hominiut vltra non tranſeat ꝑ p̄ceptū negatiuū. Et id̓oille t. īſgreſſor dr̄ qui agit cōtra p̄ceptū negatiuūqd̓ dupliciter poteſt accipi. Vno modo cōīter velgeneraliter. ſcꝫ ꝙ quicūqꝫ peccat mortaliter: efficitur trāſgreſſor. et ideo per quālibet ſpecie peccatimortalis homo trāgreſſor dr. Alio modo ſpecialiter ille trāgreſſor dr̄ qui agit aliqͥd in iniuriā dei.utputa ille qui agit cōtra debitū precepti vel legalis iuſticie vel diuine ut p̄dictū eſt. qui agit aliqͥdni iniuriā dei vel nocuniētū ꝓximi quibꝰ ex debitop̄cepti negatiui ad id ciuiꝰ cōtrariū agit obligat̉et ideo trāſgreſſor p̄cepti negatiui efficitur. Hecbt̄s. tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. hexcix. de partibꝰ iuſticie legalis arti. ij. Vtꝝ tranſgreſſio ſit ſpeciale pct̄m.Re. infra. Precepta negatiua. Ꝙ omiſſioboni opponit̉ ei qd̓ eſt face̓ bonū. Ca. .ix.Ecūdo dico ꝙ omiſſio boni opponit̉ ſecūdē parti iuſticie legalis vel diuine queeſt facere bonū. Ad ciuius euidētiā nōta tria Primū ē ꝙ omiſſio importat p̄t̓miſſionēnō cuiuſcūqꝫ boni ſed boni debiti in cōꝑatōne velad legē diuinā vel humanā. ſcꝫ vel ad deū vel ad ꝓximū. Scd̓m eſt ꝙ ſicut cōmiſſio mali vel tranſgreſſio eſt pct̄m eo ꝙ opponit̉ p̄ceptis negatiuisque ꝑtinēt ad declinādū a malo. ita omiſſio boni ēpeccatu eo ꝙ opponit̉ p̄ceptis affirmatiuis queꝑtinenet ad faciendū bonū. Terciū ē ꝙ omiſſioboni non ſemper eſt pct̄m. ſed ſolū illo tꝑe quo qͥspoteſt et tenetur bonū facere et non facit. dico aūtiinē n̄ gictōillo tꝑe ad differentiā p̄cepti negatiui. Nam p̄cepta negatiua obligat ſemꝑ et ad ſemꝑ. Preceptaaūt affirmatiua nō obligat ad ſemꝑ ſed ad tēpusdeterminatū. et ideo ꝓ illo tꝑe pct̄m omiſſiōis incipit. Dico etiā ꝙ omiſſio eſt illiꝰ boni qd̓ quis pt̄face̓. poteſt tn̄ cōtingere ꝙ aliqͥs illo tꝑe quo debꝫbonū facere ſit impotens ad faciendū qd̓ debꝫ. Ethoc duobꝰ modis vel p̄ter eius culpa vel ꝓpter eiꝰculpā Primo dico ꝙ ſi aliqͥs omittat face̓ bonūqd̓ debet. ideo qͥa eſt impotens p̄ter eius culpam.et tūc ſi non facit id qd̓ non poteſt face̓ nō peccateo ꝙ nullus tenet̉ ad impoſſibile. qd̓ ꝑ tria exēplaꝓbo Primū eſt. ꝙ mulier que virginitatē vouitſi violenter corrupta eſt nō amittit virginitatemnō habēdo: ſꝫ nō penitendo de pct̄o p̄terito vel nōfaciendo qd̓ pt̄ ad votū implendū ꝑ cōtinētie obẜuantiam. Scd̓m exemplū eſt de ſacerdote qui miſam omittit. Nā ſacerdos qͥ tenet̉ miſſam celebrare et habꝫ aliqd̓ impedinnctū non tenetur dice̓ miſſam. niſi ſuppoſita debita oportunitate que ſi deſitnon omittit. Terciū exemplū eſt de eo qͥ ad reſtitutionē tenet̉. Nam aliqͥs debitis obligatꝰ tenetur ad reſtitutōnem ſuppoſita facultate quā ſi nechabet nec habere poteſt: non omittit dūmodo faciat qd̓ poteſt. Tercio modo aliqͥs omittit facereqd̓ debꝫ ꝓpter eius culpā p̄cedētem. puta cū ali.quis de ſero ſe inebriauit et non poteſt ſurge̓ admatutinas. tūc peccat pct̄o omiſſionis. Vn dicēdum ꝙ omiſſio incipit ei imputari ad culpā qͣndofuit tempꝰ operādi: tn̄ ꝓpter cauſā p̄cedē̓tem exqua omiſſio ſequēs redditur volūtaria. gͦ ⁊cͣ. Etpropter hoc dr̄ Iacobi. iiij. Scienti bonū et non faciēti pct̄m eſt illi. Hec bt̄us. tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxiijarti. iij. Atꝝ omiſſio boni debiti ſpecialis ſit pct̄margumēto ꝯtra. et in. cor. ſolū. et in. ſolū. ij. et. iijargumēti. Ꝙ peccatū tranſgreſſionis e̓manis peccato omiſſionis. Capi .x.Ecūdo principaliter vide reatū vel gradū. ſcꝫ qd̓ iſtoꝝ ſit grauiꝰ pct̄m an tn̄ſgreſſionis. an omiſſionis. et qͣnͣtū ad hͦdico tria. Primū eſt ꝙ vtꝝqꝫ pct̄m ſcꝫ trāgreſſionis et omiſſionis eſt pct̄m veniale ſi accipiat̉ large. ſcꝫ ex eo ꝙ aliquid fit p̄ter p̄cepta affirmatiuavel negatiua. Scd̓m ꝙ vtꝝqꝫ eſt pct̄m ſcꝫ tranſgreſſiōīs ⁊ omiſſiōis mortale ſi accipiat̉ ꝓprie ꝓutvtꝝqꝫ ſit ꝯtra p̄cepta affirmatīa vel negatiua. itaꝙ face̓ aliqͥd vel omitte̓ aliqͥd p̄ter ſipͣdicta p̄ceptaeſt pct̄m veniale. facere vero vel omittere aliqͥd cōtra ſupͣdicta p̄cepta eſt pct̄m mortale Terciumeſt ꝙ pct̄m trāſgreſſionis ſcꝫ cōmiſſionis mali eſtgrauius pct̄m ſimpliciter ⁊ abſolute loquēdo peccato omiſſionis licet aliqua omiſſio poſſit eſſe grauior aliqua trāſgreſſione. Ꝙ aūt ſimpliciter ⁊ abſolute loquēdo trāſgreſſio. id eſt cōmiſſio mali: ſitgrauiꝰ pct̄m omiſſione boni. ꝓbo triplici rationeſcꝫ Facilitatis. cōtrarietatis. penalitatis Primoratōe facilitatis ſic. Quāto bonū aliqd̓ eſt faciliꝰ