libeertusQuere quare debeat. qͥa ab eo accepit poſſe rectefacere cū velit. ab eo etiā accepit ut ſit miſera ſi nōfecerit. et beata ſi fecerit. Et qͥa nemo ſuꝑat legeˢom̄ipotentis dei: non ſinitur aīa nō redde̓ debitūAut em̄ reddit bene vtēdo qd̓ accepit. aut redditamittendo qd̓ vtibene noluit. Debꝫ aūt ſi accepitet volūtatem liberā et facultatem ſufficiētiſſimambene vti eam faciendo iuſticiā. itaqꝫ ſi non redditfaciendo iuſticiā. reddit patiendo miſeriā. quia invtroqꝫ verbū illud debiti ſonat. gͦ in eoip̄o ꝙ vitupatur qui non facit qd̓ debꝫ: non niſi laudaturille cui debꝫ. ¶ Cuiꝰ ratio eſt. quia ſi tū laudas vidēdo qͥd face̓ debes. quāto magis deberes laudare vidēdo illū ꝓpter quē facere debes. qͥ et velle p̄cepit et poſſe p̄buit. et non impune nolle p̄miſit.¶ Sed forte ex hoc ſic arguēs. Tu dicis ꝙ vnuſquiſqꝫ debꝫ qd̓ accepit. gͦ ſi homo accepit poſſe peccare: cū peccat facit qd̓ debꝫ. ¶ Rn̄deo et dico ꝙſi homo accepit poteſtate peccadi que bona eſt.ſcelus eſt dicere ꝙ accepit neceſſitatē peccandi.¶ Cuiꝰ ratio eſt. qͥa nec natura ꝓpria nec aliena aliquē cogit peccare. qd̓ patet. Non em̄ quiſqꝫ dūid qd̓ non vult patit̉ peccat. nam ſi iuſte patiturnon in eo peccat qd̓ patit̉ inuitus. ſed in eo pec.cat ꝙ ita facit volens ut qd̓ nollet iuſte patereturNon em̄ iniuſte aliqͥd pati: ſed iniuſte aliqͥd facerepct̄m eſt. Reſtat igit̉ ut quis ꝓpria volūtate peccet. laudamꝰ gͦ cōditorē ſi poteſt defendi peccatorlaudamꝰ ſi non pt̄ defendi. Si em̄ iuſte defenditnon eſt peccator. lauda gͦ creatorē. Si aūt peccator defendi non pt̄. intm̄ peccator eſt: inquatuma creatorē ſe auertit. Hec Auguſ. libro. iij. de libero arbitrio. ¶ Ꝙ deꝰ fecit hominē in libeꝝarbitriū ꝓpter qͥnqꝫ ratōes. ¶ Capi. .xxv.I vero p̄dicta om̄ia breuius vis cōcludere dicas ꝙ deus fecit homine quo adlibeꝝ arbitriū vertibilem in malū quinqꝫrationibꝰ. ¶ Prima ratio eſt manifeſtatio diuinepotentie. Voluit em̄ deꝰ oſtendere homini ꝙ ſic̄ſine eo factus non fuerat. ita nec ſine eo nō perſiſtere poterat. vt gͦ homo cognoſceret ꝙ diuinūpoſſe nō ſolūmodo eſt om̄is potētie cauſatiuū. ſedetiā om̄is potētie cōſeruatiuū. Et ꝙ ille ſolus eſtindefectibilis et inuertibilis inde voluit et ſibi placuit creaturā rationalē facere vertibilē: nec ipſamcōfirmare in bono: quouſqꝫ illi cōſtaret: ꝙ ip̄e ſolus eſt deus in quo non cadit non poſſe. ¶ Scd̓aratio eſt manifeſtatio diuine ſapientie que ex tribꝰoſtenditur. ¶ Primo ex ordine maloꝝ cū bonis.ſcꝫ ex vertibilitatē homīs in malū. qd̓ quidē malūdeus ordinat cū bonis. Ex eo em̄ ꝙ deus ex malobonū elicit diuina ſapiētia manifeſtatur. eo ꝙ maioris ſapiētie eſt ordinare mala cū bonis. et elicerebonū ex malis: qͣꝫ ordinare ſolum bona cū bonisvel elicere bona ex bonis. Et ideo cū nō decet necpoſſibile eſſet deū face̓mala: debuit talem facerecreaturā q̄ poſſit in oꝑando defice̓ et malū cōmittēvt deꝰ mala illa ordinādo ſuā ſapientiā decl̓aret.Dicit em̄ Auguſ. xj. de ciui. dei. ca. xviij. Nec deus ullū nō dico angeloꝝ ſed vel hominū crearetquē malū futuꝝ p̄ſciret. niſi pariter noſceret qͥbuſeos bonoꝝ vſibꝰ cōmodaret. ¶ Scd̓o etiā oſtenditur diuina ſapientia ex ordine virtutis ad actūꝓpriū. Sic em̄ diuina prouidentia omēs res adminiſtrat ut eas age̓ ꝓprijs motibꝰ ſinat. Et ideohominē in libertate liberi arbitrij et minanū cōſilij ſui reliqͥt. Hoc em̄ ꝯpetebat regimini diuine ſapientie in cōſeruatōe ordinis qui attendit̉ ex cōꝑatione virtutis ad actū ꝓpriū. ¶Tercio oſtēdit̉etiā diuina ſapientia ex ordine qui attendit̉ ex cōꝑatione meriti ad p̄miū. qꝛ nemo dignꝰ eſt coronari niſi qͥ legitime certauerit. ij. thimo. ij. et ideodecuit diuinā ſapientiā hominē pͥus qͣi in campocertaminis examinari: qͣꝫ in gloria coronare ⁊ exaltare. ¶ Tercia ratio principalis eſt. manifeſtatiodiuine miſericordie que potiſſime manifeſtata eſtcū vnigenitū ſuū tradidit ꝓ ſerui liberatōe Ioh̓viij. Si filiꝰ vos liberaue̓it vere liberi eritis. VbiAuguſ. in libro de verbis dn̄i ſic ait. Si filiꝰ vosliberauerit nō a barbaris ſed a diabolo. non a corporis captiuitate ſed ab anime iniqͥtatē. ¶ Quarta ratio eſt manifeſtatio diuine iuſticie. que potiſſime manifeſtat̉ in hoc ꝙ deꝰ tribuit vniciqꝫ ẜmoꝑa ſia. ſcꝫ bonis bona tribuē̓do. ⁊ malis eternapena eos puniendo. Hec aūt punitio et retributioeterna non fuiſſet. niſi deꝰ hominē in ſtatu vertibilitatis cōdidiſſet. qͥa non meret̉ aliqͥs nec demeretur: et ꝑ ꝯſequēs nec p̄miat̉ nec punit̉: niſi ꝑ hͦꝙ eſt dn̄s ſuoꝝ actuū: et hoc pͦ libera volūtatem.¶ Qn̓ta rō ē augmētatio glorie beatoꝝ. Nā glorioſius eſt hominiin vertibilitate ad malū ꝯditoquodāmodo ex meritis gloriā obtinere: qͣꝫ in mu̓tibilitate cōditū fuiſſe. et ſic ſine aliquo genere meriti beatificari. et ꝓpter hoc ad cōmēdationē tuſtivertibilis in malū dr̄. ecͣci. xxxj. Qui potuit trāſgredi et non eſt trāgreſſus ⁊cͣ. Id̓o ſtabilita ſuntbona illiꝰ in dn̄o. In quo verbo tāgit̉ meritum etpͥmiū. ¶ Primo tangit̉ duplex iieritū. Primū eſtmeritū innocētie a trāſgreſſionē mali qd̓ nō fieri ēp̄ceptū dei. Et nō eſt trāſgreſſus. non timore ſedamore. ut dicatur de eo illud pſalmiſte. Preceptūpoſuit et non p̄teribit. Scd̓m meritū innocētieeſt a trāſgreſſione mali ſimpliciter. Vn̄ ſb̓ditur.et face̓ malū impune. quo ad mūdū et non fecit ſicut Dauid qͥ potuit ꝑcutere ꝑcuſſorē ſuū Saul ⁊noluit. pͥmi Re. xxiiij. ¶ Scd̓o tangit pͥmiū cumſtibiungit̉. ideo ſtabilita ſūt bona illiꝰ. id eſt oꝑailliꝰ firmata ſūt in dn̄o. id eſt ni fundamēto. qͣi dicat. p̄mia illiꝰ firmiter reſeruata ſūt a dn̄o. ij. adthimo. iij. Repoſita ē mihi corona iuſticie ⁊cͣ HecAlex. ij. parte ſume. q. xxij. arti. iij. Vtrum deusdebuerit face̓ hominē vertibilē ad bonū vel malūin. cor. ſolu. ¶ Ꝙ liberum arbitriū excludit coactionem.¶ Capi. .xxvj.
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten