Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

Eſt em̄ ſic̄ dictū eſt inuolūtariū ꝑ violētiā. cuiusprincipium eſt exteriꝰ nihil conferente eo qui patitur. Secūda cōpulſio dr̄ reſpectu actus inteoris. et ſic libeꝝ arbitriū ſimpliciter cogi nō poteſt Ratio huiꝰ eſt. qꝛ quidā ſunt actus eliciti a libero arbitrio. vt velle et eligere. et iſti nullatenꝰ cogi poſſunt. eo ꝙ immediate cauſant̉ a libero arbitrio. Quidā vero ſūt actus imꝑati a libero arbi.et iſti cogi poſſunt propter coactione virtutū exequētiū. ſicut actꝰ virtutis generatiue. nutritiue.auginētatiue. Hec bt̄s. tho. ij. ſcri. ſen. di. xxv.arti. ij. Vtꝝ libeꝝ arbitriū cogi poſſit. in. cor. ſoEt ibidē. arti. iij. vtꝝ libeꝝ arbitriū ſe extēdat adom̄ia hūana. in. ſolu. pͥmi argumēti. Quartohoc idem oſtendo ſimilitudine. Cū em̄ deꝰ immutat volūtatē non cogit eā. ſed facit ut p̄cedenti inclinationi ſticcedat alia inclinatio. et ita ꝙ primaauferatur: et ſcd̓a inclinatio inducat̉ et maneat.Vn̄ illud qd̓ inducit volūtatē non eſt ꝯtrariū inclinationiiam exiſtenti. ſed inclinatōi que pͥus inerat. vn̄ nō eſt violentia nec coactio. v̓bi gratiaSicut lapidi rōne ſue grauitatis ineſt inclinatioad locū deorſū. Hac aūt inclinatōe manēte ſi ſur.ſum ꝓijciatur erit violentia. Si aūt deꝰ auferatlapidi inclinatōeꝫ grauitatis et det ei inclinationēleuitatis. tūc ferri ſurſū non erit ei violētū. et itaimmutatio motus poteſt eſſe ſine violētia. et perhunc modū intelligendū eſt. ꝙ deus volūtatē immutat ſine hoc ꝙ volūtatē cogat. Ratio huiꝰ eſtquia poteſt deus volūtatē immutare ex hoc ꝙ ip̄ein volūtate oꝑatur ſicut etiā in natura. Hec bt̄uſtho. in queſtionibꝰ diſputatis de veritate. q. xxij.de voluntate. q. viij. Vtꝝ deus poſſit cogere voluntatē. in. cor. ſolū. Si vero hanc rationē breuius formare vis dicas. ꝙ ſi deus immutat volūtatem ad aliqͥd volendū. non tn̄ cogit. ſed liberevoluntas inclinat̉. mouet̉. et vult illud. qd̓ taliexemplo probo. licꝫ em̄ lapis qͣntū eſt ex ſua natura determīate ferat̉ ſeorſū. qͥa tn̄ inclinatōeꝫ habet intrinſecā ad talem motū. nō d̓r cogi ab eo qͥte vim piſſo.illū lapidē deorſi proijcit ꝓpter inclinationē intrinſecā quā ad locū deorſū habet. Sic volūtas propter volūtatē intrinſecā cū mouetur nō cogitur.qͥa libere fertur et mouetur. Sed forte argues īoppoſitū. ſcꝫ ꝙ libeꝝ arbitriū cogi poſſit triplicit̓Primo ſic ẜm Grego. Peccatū qd̓ ꝑ penitētiā nōdeletur mox ſuo pondere ad aliud trahit. Pecca.tum aūt nō cōminittit̉. niſi volūtate ẜm Auguſ.Cum aūt tractꝰ ſit quidā motus violentꝰ ut patet ꝑ ph̓m in. vij. phiſi. aliqͥs poteſt violēter cogiad aliqͥd de neceſſitate volēdū. Rn̄deo et dico ꝙpeccatū cōmiſſum nō trahit cogendo volūtatemſed inclinādo inqͣntū pͥuat gr̄am ꝑ quā homo fortificabatur contra peccatū. et inqͣntū etiā ex actupeccati relinqͥtur diſpoſitio et habitus in anima.Hec bt̄s. tho. in queſtionibꝰ diſputatis de veritateq. xxij. de appetitu boni et voluntate. q. v. Vtruvolūtas aliqͥd de neceſſitate velit. in. ſolu. v. ar.gumēti. Scd̓o ad idē arguēs ſic. Quicūqꝫ vincitur ab alio cogit̉. ſed ẜm ph̓m. vij. ethi. Incōtinentes vincunt̉ apaſſionibo. ergo paſſiones immutat et cogūt volūtatē incōtinctis Rn̄deo etdico ꝙ incōtinēs non dr̄ vinci a paſſionibꝰ. qͣi ip̄epaſſiones cogāt vel mutēt neceſſario volūtatem:alioquin incōtinēs non eſſet puniendus. qͥa penanō debet̉ inuolūtario. incōtinēs aūt nō dr̄ inuolūtarius oꝑariẜm ph̓m. iij. ethi. Sed dr̄ incōtinēsvinci apaſſionibꝰ inquātū eaꝝ impulſiū volūtariecedit Tercio ad idē arguēs ſic Luce. xiiij. dixitpaterfamilias ſeruo ſtio. Cōpelle intrare. Intratautem ad illam cenā celeſtē ꝑ volūtatem. ergo ꝑangelū qͥ eſt miniſter dei volūtas nr̄a ad aliqͥd cogi poteſt. Rn̄deo et dico ꝙͣ cōpulſio illa de quaibi fit mētio non eſt coactionis. ſed efficacis p̄ſuaſionis vel ꝑ aſpera vel ꝑ lenia Vn̄ Auguſ. in librode verbis dn̄i ibidē ſic ait. Coge inqͥt intrare. forisinueniat̉ neceſſitas. naſcitur inde volūtas. et Grego. in omē. illud v̓bū expones ſic ait. Qui ergohuiꝰ mūdi aduerſitatibꝰ fracti ad dei amorē rediunt cōpellūtur intrare. et Bernar. etia exponensillud ita dicit: hoc intendit dn̄s cū terret aut ꝑcutit ut faciat volūtarios non ſaluet inuitos. qͣtinꝰdum de malo in bonū mutet volūtatē trāſferat libertatē. Cōpulſio at̄ de qua dicit dn̄s cū ſit paſſiua. non eſt inuolūtaria ſimpliciter. Cuiꝰ ratioeſt. quia inuolūtariū ſimpliciter eſt inuolūtariumꝑ violēntiā cuiꝰ pͥncipiū eſt exteriꝰ. Vn̄ talis cōpullio non eſt meritoria. ſed eſt cōpulſio mnixta exvoluntario et inuolūtario vel ſimpliciter voluntaria. quia cōpulſio paſſiua nūqͣm poteſt fieri abſqꝫcōſenſa voluntario patientis. et ideo non eſt meritoria. Hec bt̄s. tho. in queſtionibꝰ diſputatis deveritatē vbi ſupͣ. q. ix. Vtꝝ aliqua creatura poſſit immutare volūtatē vel impͥmere in ip̄aꝫ. in. ſoiij. et. vj. argū. Et Alex. ij: parte ſūme. q. xvij. delibero arbi. argū. xxj. in. cor. ſo. et in. ſolu. primiargumenti. Ꝙ libeꝝ arbitriū per peccatum eſt debilitatum. Capi. .xvij.Varto et vltimo circa libeꝝ arbitriumcōſiderare debemꝰ quale ſit informatiue. Vbi nota ꝙ libeꝝ arbitriū eſt debilitātum in modo. cōfirmatum in bono. obſtinatūin malo. Primo emn̄ dico ꝙ libeꝝ arbitriū eſt debilitatum in modo. Nam ī eo qͥ incidit ī peccatumlibeꝝ arbitrium nō eſt ablatū ſed dr̄ eſſe debilitatūhoc modo. ut qd̓ prius anͥ peccatū facile poterat poſtmodū ſcꝫ poſt pct̄m ſine difficultate et pugna non poſſit. Sed ꝯtra magiſter. ſen. ij. librodi. xxv. dicit ꝙ homo ante reꝑatōeꝫ gr̄e ꝑ liberūarbi. nō pt̄ nō pecccare venialiter et mortaliter. gͦhomo ſine gratia non pt̄ vitare pct̄m. et ſic libeꝝarbitriū videt̉ eſſe ablatum vel coactum Rn̄d̓oet dico etiā poſt peccatum libeꝝ arbitriū pt̄ vitare pct̄m. qd̓ dupliciter ꝓbo ſcꝫ ſimilitudīe et rōne.