liberid cūEt ideo oīm oꝑationū hūanaꝝ poteſt eſſe clectionon inqͣntū ſūt fines ſed inqͣnjū ordinātur ad fi.nem. Sic̄ v̓bi gr̄a. qͣmius em̄ vincere ſit finis potētie militaris ordinat̉ tamē ad vlteriorē finē. Etideo ſub electionē pt̄ cadere. et ꝑ ꝯſequēs ſub libero arbitrio cuiꝰ actus ꝓprius eſt eligere. ¶ Sꝫ forte arguēs in oppoſitū. ſcꝫ ꝙ nō om̄is oꝑatio hūana cadit ſub libero arbitrio ſic. Oꝑatio mala noncadit ſub libero arbitrio. qd̓ ſic probo. Libeꝝ arbitriū eſt facultas volūtatis ſed mala ſūt p̄ter volūtatem. vt dicit Dioniſius. iiij. ca. de. di. nomi.ergo libeꝝ arbitriū ad mala opera hominū non ſeextendit. ¶ Rndeo duobꝰ modis. ¶ Primo ꝙ oꝑatio mala magis debꝫ dici defectꝰ qͣꝫ actus. qͥa poteſtas peccādi nō ꝑtinet ad potētiā ſed potius adimpotentia. Vnde poſſe in malū: eſt potius nonpoſſe qͣꝫ poſſe. vt dicit Anſhelmus de libero arbi.¶ Scd̓o modo rn̄deo et dico. ꝙ malū in eo ꝙ malum eſt: eſt preter volūtatē. Sed oꝑatio mala iniiiquātū apparet bona. ſub volūtate cade̓ poteſt. ⁊it a poteſt eſſe eius electio et libero arbitrio ſubiacere. verbi gra. Fornicatio eſt mala et ẜm hoc eſtp̄ter volūtatē. Sꝫ qͥa hō apprehēdit ip̄aꝫ delectationē pro tūc ſcꝫ tꝑe paſſionis ut bonū: vult ip̄aꝫdelectatione alias em̄ nō eam vellet. et ſic libero arbitrio ſubiacet. et niſi eam vellet iniuſte punireturpro peccato. Hec bt̄s. tho. iij. ſcri. ſen. di. xxv. aꝛirbtio. Cōti. iij. Vtꝝ libeꝝ arbitriū ſe extēdat ad om̄ia oꝑahumana. in arguinētis ꝯtra. et in. cor. ſolu. et inſolū. j. ij. iij. et. v. argumēti ¶ Ꝙ libeꝝ arbis de faciendo ⁊triū cogi non poſſit.Capi..xiiij.Ed forte p̄dictoꝝ gr̄a quereret aliquis¶ Secundovtꝝ libeꝝ arbitriū cogi poſſit. Rndeoet dico ꝙ quedā virtus anime cogit̉ exſtibiecto. et quēdā ex obiecto. quedam vero nec aſubiecto nec ab obiecto. v̓bi gra ¶ Primo em̄ dico ꝙ quedā ſunt vires anime que cogūtur a ſubiecto. ſicut omēs vires vel potētie ſenſitiue quē orinterio: voluganis ſūt affixe cōpellūtur a ſubiecto. Cuiꝰ ra.tio eſt. quia cū tales vires ſine organis oꝑatōeshabere nō poſſint: cōpulſis organis ip̄e virtuteˢetis. ¶ Iercꝓhibentur vel cōpellūtur eoꝝ actibꝰ violēter exvſus. C Stortis. ¶ Scd̓o dico. ꝙ quedā potētia eſt que ſb̓iecto nō cōpellitur. qͥa alicui organo nō eſt affixacōpellit̓ tn̄ ab obiecto. ſicut eſt intellectꝰ. Nam intellectus non eſt actus alicuiꝰ partis corporis. utdicit ph̓s in. ij. de aīma. ⁊ tn̄ ab obiecto cōpellit̉.qꝛ vi demōſtrationis cogit̉. ¶ Iercio dico. ꝙ eſtquedā virtus vel potētia anime: que nec a ſubiecto nec ab obiecto cogitur ſicut volūtas. Nā volūtas nō poteſt cogi a ſubiecto cū nō ſit affixa aliciū corꝑali organo. Nec poteſt cogi ab obiecto¶ Cuiꝰ ratio eſt. qͥa quatūcūqꝫ ei oſtendat̉ aliqͥdeſſe bonū in poteſtate eius remanet illud elige̓ velnon eligere. Natio aūt quare intellectus cogit̉ab obiecto et non volūtas eſt. qꝛ obiectū intellectus eſt veꝝ. obiectū aūt voluntatis eſt bonum.Inuenitur autem aliqd̓ verum in quo nulla falſitatiapparentia admiſceri poteſt. ut patet in dignitatibus. Vn̄ intellectus non poteſt ſubterfugere quinilli aſſentiat. Similiter etiā inuenit̉ aliqd̓ falſū qd̓nullā apparētiā veitatis ht̄. ut patꝫ in oppoſitis dignitatū: vn̄ illi nullatenus intellectꝰ aſſentire pt̄.Similiter etiā ſi ꝓponatur volūtati aliqd̓ obiectūbonū qd̓ plenā rōnē habeat bonitatis ut vltimuˢfinis volūtas nō pt̄ hoc nō velle. vn̄ nullꝰ pt̄ nō velle eſſe felix. aut velle eſſe miſer. Tamē aliter ſe habet in his que ad finē vltimū ordinātur. eo ꝙ nihil inuenit̉ adeo malū qͥn aliqd̓ bonū admixtū habeat. nec aliquod adeo bonū qd̓ in om̄ibꝰ ſtfficiat. Vn̄ qͣntūcūqꝫ id qd̓ ordinat̉ ad finem oſtēdat̉bonū vel malū: ſemꝑ volūtas poteſt adherere velfugere in ꝯtrariū rōne alterius qd̓ in ip̄o eſt. Exquo ſi malū eſt ſimpliciter: accipit̉ ut apparēs bonum. et ſi bonū eſt ſimpliciter: accipitur ut apparens malū. Et inde eſt ꝙ in om̄ibꝰ que ſub electione cadūt. voluntas liberamanet: in hoc ſolo determinationē hn̄s: ꝙ felicitatē naturaliter appetitnon determinate in hoc vel in illo. Ex quibꝰ omībus manifeſte cōcludi poteſt. Ꝙ qͥa electio ē proprius actus liberi arbitrij. ⁊ electio non eſt finisſed tm̄ eoꝝ que ſūt ad finem. nihil eſt in quo nonſit vel non apparet admixtio boni vel mali. qꝛ libeꝝarbitriū cogi nō poſſit. Hec bt̄s. tho. ij. ſcri. ſen.di. xxv. arti. ij. Vtꝝ libeꝝ arbitriū cogi poſſit. incor. ſolū. ¶ Ꝙ libeꝝ arbitriū poteſt inclina.ri. immutari. determinari. ad aliquid volendum.D maiorē tn̄ euidētiā ¶ Capi. .xv.p̄cedentis capituli eſt ſciendū. ꝙ qͣmuislibeꝝ arbitriū cogi nō poſſit ut ſuꝑius ēoſtenſū et inferius amplius oſtendet̉: tn̄ libeꝝ arbitriū poteſt inclinari. immutari. determinari ad aliquid volēdū vel agendū: nō tn̄ cogi poteſt ¶ Primo em̄ dico. ꝙ libeꝝ arbitriū poteſt inclinari velinduci ad aliqͥd agendū vel volēdum ꝓpter aliqͣsdiſpoſitiones vel habitus ex quibꝰ pronior efficit̉ad eligēdū alterā partē. Hec bt̄s. tho. ij. ſcri. ſerdi. xxv. arti. ij. Vtꝝ libeꝝ arbitriū cogi poſſit incor. ſolū. ¶ Scd̓o volūtas poteſt immutari. vel aſeip̄a. vel ab obiecto. vel a deo Primo em̄ voluntas mutatur a ſeip̄a: cū modo vult vnū mō aliudvn̄ Auguſ. in. iij. libro de libero arbi. iuxta pͥnci.pium ſic ait. Nihil tā in nr̄a poteſtate qͣm ip̄a voluntas. Et ſubdit. volūtas igit̉ noſtra nec volūtas eſſet. niſi eſſet in noſtra poteſtate. Porro qꝛ ēin nr̄a poteſtate: libera eſt nobis. Non em̄ eſt nobis libeꝝ qd̓ in poteſtate non habemꝰ. Aut poteſtnon eſſe libeꝝ qd̓ in pt̄ate nr̄a habemꝰ? qͣi diceretnon. Non em̄ negare poſſums habere nos poteſtatem: niſi dū nobis deeſt qd̓ volumꝰ. dum autēvolumꝰ: volūtas ip̄a non deeſt nobis. Nō vtiqꝫfieri poteſt ut dum volumꝰ nō velimꝰ: adeſt itaqꝫvolentibꝰ volūtas. Et ꝯcludit: nec aliud quicqͣmeſt in poteſtate nr̄a qͣm qd̓ volentibꝰ adeſt: gͦ nihil
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten