in angelo ad exeūdū in actū qͣꝫ in homine. qd̓ patet. qꝛ angelus qͣmcito eſt. poteſt velle. pt̄ diligerept̄ eligere. ſed homo nō ſic. ut patꝫ in paruulo qͥhabꝫ impedimētū a carne et expectat tempꝰ ut habeat vſū rōnis. ergo maior ē libertas in angelo qͣꝫin homine. ¶ Sed forte arguēs in oppoſitū. ſcꝫ ꝙin homīe eſt maior lib̓tas qͣꝫ in āgelo tali rōe. Vbieſt maior v̓tibilitas ibi ē maior lib̓tas. ſed in hoīeeſt huiuſmodi. qd̓ patꝫ. qꝛ homo pt̄ verti a bono īmalū et inde cōuertim bonū. nō ſic aūt āgelꝰ īmoſolū ſenel v̓titur vel in bonū vel in malū ſine ingreſſu ad alteꝝ. ergo plus eſt v̓tibilis homo qͣꝫ angelꝰet ideo liberior. Rn̄deo et dico ꝙ nō ſequit̉. qꝛ exalia rationē eſt vertibilitas et ex alia ratōe libertasquia libertas eſt dignitas exiſtens increaturamtellectuali ꝑ cōuenientiā et ꝑ cōuerſione ad premium ſcꝫ ad deū. Vertibilitas aūt ſeqͥtur ip̄am natura creature rōnalis ẜm ſe. Vnno ſeqͥtur ꝙ vbieſt maior vertibilitas vel mutabilitas ibi ſit maiorlibertas. Sed ꝙ vbi eſt maior vertibilitas ibi ē maior mutabilitas hoc bene ſeqͥtur. Vn Bern̄. diui.ne ſimilitudinis ſiīmū gradū tenent angeliboni.nos infimum. adam mediū. diaboli nullū. Et nota ꝙ dicit ſimilitudinis nō imaginis. qꝛ ſimilitudoattenditur penes gratuita. Et ideo nulla eſt ſimilitudo in demonibꝰ. Imago vero attendit̉ peries nat̉alia Et id̓o ſaltem in aliqͦ gͣdū imago remanet indemonibꝰ. Hec Alexan. ij. parte ſūme. q. vij. de libero arbitrio. arti. iij. Vtꝝ libeꝝ arbitriū eque ſitin angelo et in homīe. i. cor. ſolū. et in. ſolū. ij.et. iij. argumēti. ¶ Ꝙ libeꝝ arbitriū ſe extēdit ad omēs actus hūanos. ¶ Capi. xiij.Ercio pͥncipaliter circa libeꝝ arbitriū ꝯſiderare debemꝰ: quoꝝ ſit ſb̓iectiue vel effectiue. Et qͣntū ad hoc dico ꝙ libeꝝ arbitrium ſe extendit ad omīes actus humanos: ouiſcꝫ a volūtate deliberata ratione procedunt. Eſtaūt homo dn̄s ſuoꝝ actuū ꝑ volūtate et ratione.Vn ille actiones ꝓprie dicūtur humane quaꝝ hōp rationē et volūtatē dn̄s eſt. Et qͥa libeꝝ arbitriūeſſe dr facultas volūtatis et rationis. ideo libeꝝ aꝛbitriū ſe extēdit ad omēs actꝰ hūanos. qd̓ tripliciter ꝓbo. ſcꝫ Autoritate. ratione. et diſtinctione.¶ Primo hoc ꝓbo autoritate Damaſceni. ij. libroqui dicit ꝙ hō libero arbi. appetit. libero arbi. vultlibero arbi. inqͥrit vel ſcrutat̉. libero arbi. iudicat.libero arbi. diſponit. libero arbi. eligit. libero arbi.impetū facit. et libero arbi. agit et oꝑat̉: in his qẜm naturā ſūt. gͦ patꝫ ꝙ ad libeꝝ arbi. ꝑtinēt omactꝰ hūani. SScd̓o hͦ idē ꝓbo ratione ſic. Libeꝝarbitriū eſt facultas volūtatis. ut patet ſupͣ. ſedom̄es actus humani ſūt volūtarij ut patet ſupraimmediate. gͦ ⁊cͣ. ¶ Tercio hoc idē ꝓbo et declarodiſtinctōe. Vbi nota ꝙ actꝰ aliqͥs attribuit̉ alicui potētie dupliciter. vel qͥa elicit ip̄m vel qͥa im.perat ip̄m. Ille actꝰ ꝓprie apotētia eſt elicitꝰ qͥ immediate ab ip̄a potētia ꝓcedit. ſic̄ a viſu videre.liberi aiet ab intellectu nitelligere. Vn̄ viſus immediate elicit videre tāqͣm ꝓpriū actū eiꝰ. ⁊ intellectus intelligere. Et hoc mō nō om̄es actus humani ſunt liberi arbi. ſed ꝓprius et pͥncipalis actꝰ liberi arbi.eſt eligere Alio mō actus attribuit̉ potētie. quiapotētia importat ip̄m. et hoc modo actus oīm viriūobedientiū rōni poſſunt volūtati attribui q̄ eſt mōtrix oīm viriū ꝑ imꝑium. et ita etiā actus diuerſaꝝviriū libero arbi. attribuūtur. Vn̄ ꝑ imperiū volūtatis et liberi arbi. mouētur etiā alie potētie in ſuos actus ꝓpter qd̓ virtus appetitiua dr̄ mouēs qimpat motū. Et virtus motiua affixa mūſculis ⁊neruis qͥa exeqͥtur. Et per iſtū modū omēs actushumani ſunt a libero arbitrio qͥa imꝑati ab ipſo.Vn illi actus humaniqui ſunt viriū rationabiliūper eſſentiā illi ſunt eliciti a libero arbritrio. Illi vero actus humaniqui ſūt viriū rationabiliū ꝑ participationē ſicut ſunt actus cōcupiſcibilis et iraſcibilis: ſūt imperati a libero arbitrio. Virtutes autem nutritiue partis nullo modo rationem participant. ut dicit ph̓s in pͥmo ethicoꝝ. Vn earumactus vel operationies nō dicūtur humane. et id̓otales libero arbitrio non ſubduntur. ¶ Ad quorūeiudentiam notatria. ¶ Primū eſt ꝙ cū libeꝝ arbitrium ſit facultas rationis et volūtatis: tres actꝰattribuuntur libero arbitrio ex parte rationis. ettres ex parte volūtatis. verbi gratia. Primo eīex parte rationis attribuūtur libero arbitrio. Cōſilium. Iudicium. Arbitrium. Qui quidem actꝰrationis procedūt ab imperfecto ad perfectum.¶ Primo em̄ eſt motus inquiſitionis de faciendo ⁊non faciendo. et iſtud eſt conſilium. ¶ Secundoeſt iudicium de faciendo. ercio eſt propoſitumfaciendi qd̓ dicitur diſpoſitio vel poteſt dici arbitrium ¶ Secundo ex parte voluntatis ſunt tresactus. ſcꝫ Glectio. progreiſus. vſus ¶ Primo em̄eſt electio et illa eſt motus ſimpliciter interior. Nāeligere eſt ſimpliciter primus actus interior volūtatis. Et hoc eſt duobus preiacētibus alterum alteri preoptare. ¶ Secundo eſt progreſſus ad mōtum exteriorem et talis dicitur impetus. ¶ Tercioeſt motus exterior. et talis dicitur vſus. ¶Scd̓onota ꝙ libeꝝ arbitrium dicitur principaliter reſpectu actuum interioꝝ et ſecundario reſpectu actuūexteriorum. ut ab actibus interioribus procedutquia hoc modo impediri non poſſunt. Sed inqͣntum exteriores actus ſunt a virtute motiua corporali ſic poſſunt impediri. et hoc modo non eſt libertas arbitrij reſpectu illorum actuū. ¶ Tercio nōta. ꝙ quia electio eſt propruis actus liberi arbitrij: et electio non eſt finis. ſed eorum que ſunt adfinem. ideo finis vltimus non cadit ſuib libero artrio. Tum quia id quod eſt finis reſpectu quorūdam poteſt etiam eſſe ordinatum ad finem vlteriorem ſcilicet ad finem vltimum. Nulla autem operatio humania eſt finis vltimus niſi per accidensinquantum vltimo fini coniungitur.
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten