rebus vel legibo nouis cōſtituendis euidens debꝫeſſe vtilitas ut recedatur ab eo iure qd̓ diu̓ equūviſuum eſt. Dec beatꝰ. tho. pͥma ſcd̓e. q. xcvij. ar.ij. Vtꝝ lex humana ſemꝑ quādo aliqͥd melius occurrit ſit mutanda. argū. ꝯtra. et in. cor. q.¶ Ꝙ rectores multitudinis poſſunt diſpenſaremhumana lege et hoc in duobo caſibꝰ. ¶ Ca. .xix.Varto circa lege humana cōſiderandaeſt diſpēſatio rationabilis. vtꝝ ſcilicꝫ inlege humana poſſit fieri diſpenſatio. etquis diſpenſare poteſt. Reſpondeo et dico. qd̓ille qui habet regere multitudinem. habet pote.ſtatem diſpenſādiin lege humana que ſue auctoritati cōmittit̉. ut licentiā tribuat ne precepta ſeruentur. Et hoc in duobꝰ caſibꝰ. ¶ Primus caſus ēquādo per hoc p̄ceptū impedit̉ aliqͥd meliꝰ. vt verbi gr̄a. Sicut ſi in ciuitate obſeſſa ſtatuat̉ lex. ꝙporte ciuitatis maneat clauſe. hoc eſt vtile ꝯmumiſaluti ut in pluribꝰ. Si tamen cōtingat caſus qd̓hoſtes niſequātur aliquos ciues per quos ciuitasconſeruatur. damnoſū eſſet ciuitati niſi eis porteaperirentur. et ideo in tali caſti aperiende eſſent ꝯtra verba legis. vt cōmunis vtilitas ſeruarcturquā legiſlator intendit. Hunc caſum ponit beatꝰtho. pͥma ſcd̓e. q. xcvj. arti. vj. Vtꝝ liceat ei quilegi ſubdit̉ preter verba legis agere. in. cor. ſolu¶ Secūdꝰ caſus in quo p̄ceptū vel lex ſeruari nōdebꝫ eſt. ſi ꝑ hoc qͥs induceretur ad malū ſi ſeruaretur. verbi gr̄a lex p̄cepit ut mutuū reddat̉. ſedqd̓ mutuū non reddat̉ ꝓditori ꝓunicie. vel aliqͥdhuiuſmodi ꝑ principem diſpenſat̉. Punc caſumponit beatꝰ. tho. pͥma ſcd̓e. q. xcvij. arti. iiij. vtꝝrectores multitudinis poſſit in legibꝰ humanisdiſpenſare. in. cor. ſolū. et in. ſolu. iij. argū. vbiponit hunc caſum. ¶ Quis poteſt humanālegem cōdere et epilogatio aliquoꝝ premiſſorum.I aūt p̄dicta breuiꝰ vis ¶ Ca. .xx.concludere dicas. Ꝙ circa legem hūa.nam cōſiderāda ſurit quatuor. ſcꝫ quisſit cōd̓itor. o̓bſeruator. interpretator. diſpeſator.humane legis. ¶ Primo circa humanā legē nota. quis ſit ꝯditor vel inſtitutor humane legis. Etquantū ad hoc dico. qd̓ legem cōdere nō pertinetad priuatā ꝑſonam. ſed ſolum ad multitudinē. velad ꝑſonam publicā ſcꝫ ad principē qͥ totius multitudinis curagerit. Hoc aūt tripliciter probat̉.vt patet ſupͣ. Lex. iij. ca. Re. ibi. ¶ Scd̓o nota.quis ſit obſeruator legis humane. Ad hoc dico.qd̓ om̄es homines ſubdūtur legi. ſed differentertamen. qd̓ de om̄ibus patet. Nam homines vir.tuoſi ſubdūtur legi ſponte id eſt amore iuſticie. etnon coacte id eſt non timore pene. eo ꝙ voluntasbonoꝝ ſponte cōſonat et obedit legi. ut dirigentiid eſt inquātum lex ut regula habet vim directiuāet non coac̓tiuam timore pene̓. Mali vero ecōuerſo ſubduntur legi inuite vel coacte id eſt timore pene. ſubdūtur legiūt cogenti et non ut dirigenti.qd̓ patet. quia om̄e coactum et violentū eſt cōtrarium voluntati. et ideo voluntas malorum diſcordat a lege. Exemplum horum oſtenditur de filioet deſeruo. quorū filius obedit patri ſponte noncoacte. ſcꝫ amore et non timore. ſeruus vero ecō.trario facit. Similiter viri ſpirituales qui ſpiritudeiducuntur. ut dicit apoſtolus ad. ro. viij. ſubduntur humane legi quatum ad ea que non repugnāt diuine legi. et hoc eſt ex ductū ſpirituſſanctiNlō aūt ſubduntur humane legi quatum ad ea q̄repugnat diuine legi. quia tunc repugnarent ductioni ſpirituſſancti. et tunc non eſſent viri ſpiri.tuales. Similiter princeps qui eſt cōditor legisnon ſubditur legi humane quatum ad hoc qd̓ lexhabet vin coactiuā vel inferre penā. ſed quartūad hoc qd̓ lex ut regula habꝫ vim directiua et qͣntum ad obſeruantiam. Dec beatus. tho. prima ſecunde. q. xcvj. arti. v. Vtꝝ omnes hominies ſb̓iciantur humane legi. in. cor. q. et in. ſolu. argū.mentorum. Re. ſuꝑͣ lex. xiiij. ca. ¶ Tercio notaquis ſit interpratator humane legis. Et quātumad hoc dico. qd̓ ad ſolos principes pertinet inter.pretari leges. in illis caſibꝰ in quibꝰ ſb̓diti poſſuntagere preter verba legis. Qd̓ tali ratione oſtendoIlli ſoli habent interpretari quid ſit vtile et quidmutile cōmunitati qui habent prouidere de bonocōmuni. Sed hoc ſcꝫ prouidere de bono cōmunipertinet ad principes ſolum ergo ⁊cͣ. Hec beatustho. vbi ſupͣ. q. xcvj. arti. vj. Vtꝝ ei qui ſubditurlegi liceat agere preter verba legis. in. cor. ſolū.¶ Quarto nota. qͥs poſſit eē diſpēſator humanelegis. Vbi ſciendum qd̓ diſpēſatio proprie importat cōmēſurationem alicuiꝰ cōmunis ad ſingulaVn̄ ſicut gubernator familie dr̄ diſpenſator inqͣntum vnicuiqꝫ de familia cū pondere et mēſura tribuit et oꝑationes ⁊ neceſſaria vite. ita etiā in quacūqꝫ multitudinē. ille dr̄ diſpenſator qui ordinat qͣliter aliqd̓ preceptum cōmune ſit a ſingulis adiniplendū vel non ſeruādum. Contingit aūt multociens qd̓ aliquod p̄ceptum obſeruari eſt vtile cō.muni vtilitati ut in pluribus. qd̓ tamen in aliqui.bus caſibus particularibus obſeruare maximeeſt nociuum. In duobꝰ aūt caſibꝰ princeps poteſtet debet diſpenſare in lege. ut ſcꝫ licentia tribuat.ut non ſeruetur p̄ceptū legis. qui caſis patēt ſupra. ca. p̄cedenti immediate. Si aūt abſqꝫ predi.ctis caſibus velrationibꝰpro ſola voluntate licentiam tribuat ne p̄ceptū ſeruet̉. Aut erit infidelisin diſpenſatione aūt imprudens. Infidelis quidēſi in relacando p̄ceptū nō habeat intētōeꝫ ad bo.nū cōmune. Imprudēs aūt ſi rationē diſpēſandiignorēt. ꝓpter qd̓ dn̄s dicit. luce. xij. Quiſputaˢeſt fidelis et prudēs diſpēſator ⁊cͣ. Hec b. t. pͥmaſcd̓e. q. xcvij. arti. iiij. Vtꝝ rectores ciuitatiſ poſſint in legibꝰ hūanis diſpenſare. in. cor. ſolū. Re.ca. p̄cedenti immediate. ¶ Ꝙ neceſſariū fuitſi ipͣ lege nat̉alē eē legē hūana. ¶ Ca. .xxj.
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten