Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

Primo ꝑ modū ꝯcluſionis hoc modo. dictat eīlex naturalis nulli eſſe male faciēdū. et ab hoc pͥncipio tāqͣꝫ concluſio nō eſſe occidēdū et om̄ia alianegatiua p̄cepta. Scd̓o lex ſcripta humana deriuatur a lege naturali ꝑ modū determinatōis hocmodo. quia lex naturalis dictat qd̓ ille qͥ peccauitpuniatur. ſed qd̓ tali ⁊ tali pena puniat̉. puta qd̓ ille qͥ furat̉ ſuſpēdatur. et ille qͥ occidit decapitet̉.hec determinat lex humana. ita qd̓ lex ſcripta humanitus adinuēta e̓ cōcluſio ⁊ determinatio legisnon ſcripte ſcꝫ legis nature. Hec beatꝰ thomas.prima ſcd̓e. q. xcv. arti. ij. Vtꝝ lex ſcripta a legenon ſcripta et naturali deriuet̉. in. cor. q. iuxta finem. Ꝙ neceſſariū fuit eſſe leges humanas et quare. CapitulumXij.Ecundo circa lege ſcriptā humanā cōſiderore debemꝰ ꝓfectū. Vtile emet neceſſariū fuit aliquas leges ab hominiibꝰponi at. hͦ ut ꝑ leges homines ad virtutē et pacēinducerētur. Cuiꝰ ratio ē. qͥa homini naturaliterineſt quedā aptitudo vel diſpoſitio ad virtutē. ſedꝑfectio vel cōplemictum virtutis homini ineſt dupliciter. vel ꝑ monitōes vel ꝑ leges. qd̓ patꝫ ex diuerſa diſpoſitōe hominū. Nam aliqͥ ſūt proni adactus virtutū. vna ex tribꝰ cauſis. vel ex bona diſpoſitione nature. vel ex bona ꝯſuetudine. vel magis ex diuino munere ſcꝫ diuine gr̄e. et talibꝰ ſufficit diſciplina que eſt a monitōe. Aliqui em̄ alij ſūtproterui et ad vicia proni. qui verbis de facili moneri nō poſſunt. et tales ut metu pene fierēt virtuoſi fuit neceſſaria lex humana tāqͣꝫ diſciplina metu pene. Vn̄ iſidorꝰ libro. vj. ethimo. ca. ij. qua.re facta eſt lex ſic ait. Facte aūt ſūt leges ut earūnnictu humana coherceret̉ audacia. tutaqꝫ ſit interimprobos innocētia. Et in ip̄is improbis formidato ſupplicio refrenet̉ nocēdi facultas. Patꝫ igiturqd̓ neceſſariū fuit leges humanas cōdere. ad hocut mali. proterui. diſcoli. qui non amore. ſed timore pene ad virtutē et pace̓ inducerētur. Et merito. qͥa ſicut homo ſi ſit ꝑfectus virtute eſt optimūanimaliū. Ita ſi ſit ſeparatus a lege iuſticia et virtute. eſt peſſimū animaliū. eo ꝙ homo habꝫ armarationis ad explēdas ꝯcupiſcētias et ſeuicias quenon habēt alia animalia. Hec bt̄us thomas pͥmaſcd̓e. q. xcvij. arti. j. Vtꝝ fuit vtile alias leges abhominibꝰ poni. argū. ꝯtra. et in. cor. ſolū. ꝑ totūꝘ quatuor ſūt effectus humane legis et qͣrē.Ercio circa legemCapi. .xiij.humanā ꝯſiderare debemꝰ effectū. namquatuor ſūt effectus vel actus hūane legis. ſcꝫ p̄cipere. prohibere. ꝑmitterꝰ. punire. Hocaūt dupliciter probo. ſcꝫ auctoritate et ratione.Primo auctoritate iſidori. vi. libro ethimo. ca. xixquid ſit lex ſic dicētis. Om̄is aūt lex aūt ꝑmittit aliqͥd ūt vir fortis pctat premiū. aūt vetat ut ſacraꝝvirginū nuptias nulli petere liceat. aut punit ut qͥcedem fecerit capite plectat̉. eiꝰ em̄ p̄mio aut penavita moderatur humana. aut precipit ut diligesdn̄m deū tuū. Scd̓o hoc idem probo ratione ſicPrecepta legis ſūt de actibꝰ hūanis in quibꝰ lex dirigit. Sūt aūt tres differētie actuū hūanoꝝ. quidam ſūt boni exgenere. ſicut ſūt actꝰ virtutū. etreſpectu hoꝝ pͥmus effectus vel actus legis eſt imperare vel p̄ciꝑe. lex em̄ p̄cipit omēs actus virtutum. ut dr. v. ethi. et infra patebit. Quida veroſūt actus mali ex ſuo genere. ſicut ſūt actus vicioſi. ⁊ reſpectu hoꝝ ſcd̓us actꝰ legis eſt prohibereQuidā em̄ ſūt indifferētes ex ſuo genere. et reſpectu hoꝝ tercius actus legis eſt ꝑmittere. Id aūt ꝑqd̓ lex inducit ad hoc qd̓ ſibi obediat̉ eſt timor pene. et quātum ad hoc ponit̉ quartꝰ effectus legisſcꝫ punire. Cōſulere aūt qd̓ eſt reſpectu meliorisboni non eſt ꝓprius effectus legis. ſed poteſt etiāꝑtinere ad ꝑſona pͥuata cuius non eſt cōdere legēut ſupͣ patet. vn̄ etiā apoſtolꝰ pͥme ad. chori. vijcū ꝯſiliū daret dixit. Ego aūt dico nō on̄s. de virginibꝰ conſiliū do p̄ceptū dn̄i non habeo. Et ideocōſiliū non ponitur inter effectꝰ vel actus legis.Dec beatꝰ. tho. pͥma ſcd̓e. q. xcij. arti. ij. Vtꝝ effectus legis ſūt quatuor ſupͣdicti. argū. ꝯtra et incor. q. ⁊ i. ſolū. ij. argū. Vbi nota qd̓ ſimiliterp̄miare non ponit̉ actus legis ſicut punire. Cuiꝰratio eſt qͥa p̄miare ſicut ꝯſulere poteſt etiā ad quēlibet ꝑtinere. ſed punire nō ꝑtinet niſi ad miniſtrūlegis cuiꝰ auctoritate pena infert̉. vt dicit beatꝰthomas ibidē. in ſolū. iij. argumēti. Ꝙ oēsſubiciūtur legi humane.Capi. xiiij.Varto circa legem humana cōſideraredebemꝰ ſb̓iectū. vtꝝ ſcꝫ omēs ſb̓iciant̉humane legi. Ad qua queſtione reſpondeo et dico ꝙ boni et mali ſubdūtur humane legidifferēter tn̄. qd̓ tripliciter ꝓbo. ſcꝫ diſtinctione.ratione. ſimilitudine vel exemplo. Primo hocꝓbo diſtinctōe. habꝫ em̄ lex duplice virtutē ſcꝫ directiua inquātū eſt regula actuū humanoꝝ. et virtutem coac̓tiua. ⁊ hac habꝫ ex principis poteſtatecuiꝰ eſt ꝑ miniſtros inferre penas. ita qd̓ aliqͥs dupliciter poteſt eſſe ſubiectus legi. vno mō ſicut regulatū dirigenti. alio modo ſicut viole̓tatū cogēti. Primo dico qd̓ aliqͥs ſb̓icit̉ legi ſicut regulatūdirigenti. et hoc modo hoīes virtuoſi et iuſti ſubdunt̉ legi inquatū volūtarie et amore iuſticio ſūbiciunt̉ humane legi. Scd̓o aliqͥs ſubicit̉ humanelegi ſicut coactu cogēti. et hoc modo hoīes iuſti ⁊virtuoſi nō ſubiciunt̉ legi. ſed ſoli mali. Ratio huius eſt. qͥa qd̓ eſt coactū et violetū. eſt ꝯtrariū voluntati. volūtas aūt bonoꝝ cōſonat legi a qua volūt as maloꝝ diſcordat. et ideo ſcd̓m hoc boni nōſūt ſub lege. ſed ſolū mali. Scd̓o probo hͦ idemratione ſic. Ꝙ em̄ aliqͥs non ſubdat̉ alterius poteſtati dupliciter poteſt contingere. vno modo qͥaab eius iuriſdictōe et ſubiectōe eſt ſimpliciter ab.ſolutꝰ. vn̄ illi qͥ ſūt de vna ciuitate vel regno nōſb̓dunt̉ legibꝰ pͥncipis alteriꝰ ciuitatis vel regni.