Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

multa em̄ ſupra legē naturalem ſuꝑ addita ſunt vtilia et neceſſaria ad vitā humanā tam ꝑ legem diuinam qͣm per leges humanas. Scd̓o mō poteſtintelligi lex naturalis mutari ꝑ ſubtractionē ſcꝫ utaliqͥd deſinat eſſe de lege nature qd̓ pͥus fuit de legenature. et talis mutatio nō poteſt fieri. Et hoceſt qd̓ dr̄ in decretis. di. v. Vlaturale ius ab exordio rationalis nature nec variat̉ tꝑe ſꝫ in mutabi.le pͥmanet. Sed ꝯtra videt̉ ꝙ lex naturalis ſit mutabilis tali ratōe. Om̄e corrigibile eſt mutabile. velom̄e qd̓ corrigit̉ mutat̉. ſed lex nature ē huiu modi qd̓ patet. qͥa ſuꝑ illud. ecci. xvij. addidit eis diſciplinā et lege vite dicit gloſa. legē lr̄e quā ad correctionē legis naturalis ſcribi voluit gͦ ⁊cͣ. Rn̄deoet dico ꝙ lex ſcripta dr̄ eē ad correctōeꝫ legis nature duplici ratione. Prima c. qͥa lex ſcripta dr̄ eſſead correctionem non vicij legis ſcripte. quia taliscorrectio ponit mutabilitatem. ſed ſupplementi quecorrectio non dicit mutabilitatem. verbi gratiaQd̓ lex nat̉alis dicit ingn̓ali. ſcꝫ ut non facias alij⁊cͣ. hoc lex ſcripta dicit in ꝑticulari puta ut non hͦfacias. ſcꝫ ut nō occidas et huiuſmodi. ita qd̓ ꝑ lege ſcriptā ſuppletum eſt qd̓ deerat legi nature.Scd̓a ratio eſt. qͥa lex nature in cordibꝰ aliqͦꝝ quātū ad aliqͣ corupta erat. intm̄ ut eſtimaret eſſe bona que natural iter ſūt mala. et talis corruptio indigebat correctione abſqꝫ mutatōe legis naturaliHec beatus. tho. pͥma ſcd̓e. q. xciiij. arti. v. Vtꝝlex nature mutari poſſit. argū. ꝯtra et in. cor. ſo.lū. et in ſolū. pͥmi. argū. Et alexan. tercia parte ſūme. q. xiij. arti. vj. vtꝝ lex naturalis ſit mutabilisqͣntū ad p̄cepta iuris nat̉alis. in ſolū. tercij argū.in oppoſitū facti. Sꝫ forte queres vtꝝ aliquid ſitlicitū ſecūdū ius naturale. qd̓ non ſit licitū ſecūdūius poſitiuum. Reſpondeo et dico. qd̓ lex naturalis dictat aliqua tribus modis. ſcꝫ ut debita. ut vtilia. ut ad finem expedientia. Primo em̄ dico ꝙlex naturalis dictat aliqua ut debita qualia ſūt p̄cepta vel prohibita. ut quecūqꝫ vultis ut faciāt vobis hominies ⁊cͣ. Et qd̓ tibi non vis fieri ⁊cͣ. Et inhijs ius poſitiuum non poteſt mutare p̄ceptum denon precepto. prohibitū de nō ꝓhibito quin peccet. Secūdo lex naturalis quedā dictat ut vtiliaTercio quedā ut ad finem expediētia. et in hijs dūobus ius poſitiuū poteſt mmimutare legem naturevt v̓bi gr̄a. In natura em̄ bene diſpoſita. ſcꝫ antepeccatū dictabat lex naturalis libertatem. Sed innatura male diſpoſita. ſcꝫ poſt peccatū dictabatlex naturalis ſeruitute et dominatione. qꝛ hoc eſt vtile ad finem ſcꝫ pacis. qꝛ aliter offenderēt homīesniſi haberent qui cohercerent eos. ut ponit auguſtinus exemplum de medico qui ſcd̓m eandem rationem qua vnium eſſe bonum ſano dictabat ip̄mmalum egro. Sed contra iſidorus libro. vj. ethi.mologiaꝝ. ca. ij. de legibꝰ diuinis et humanis appellat fas ius naturale ius aūt appropriat iuripoſitiuo dicēs. Fas eſt lex diuina. ius eſt lex humanaEt ponit exemplum dicens. Tranſire per agrumalienum fas eſt qꝛ eſt licitū. ius non eſt. fas em̄ eſtqd̓ eſt licitum. ſed non eſt ius quia non eſt licitumſcd̓m ius poſitiuū. imo vetitum eſt in ture poſitiuo. ergo ius poſitiuū facit illicitū qd̓ licitum eſt ſecundum ius nature. Reſpondeo et dico qd̓ tranſire per agrum alienū non eſt de precepto vel de ꝓhibitōe iuris naturalis imo de conceſſione. et ideoratio vel argumentum non procedit. Dec alexan.der tercia parte ſumme. q. xiij. arti. viij. Vtꝝ ali.quid ſit licitum ſcd̓m ius naturale. qd̓ non ſit lici.tum ſcd̓m ius poſitiuū. in cor. ſolū et in. ſolū. pͥmi Tercia proprietas legis naturalisargū.eſt qd̓ eſt a corde indelebilis et quo. Ca. .x.Ercia proprietas legis naturalis eſt qd̓ip̄a ē a corde indelebilis. Vbi nota ꝙ lexnaturalis dupliciter poteſt cōſiderari.Vno modo quātū ad quedā principia cōmuniſſima que ſunt om̄ibus nota et manifeſta. Et quātūad hec principia lex naturalis nō poteſt deleri perculpā. Alio modo qͣntū ad quēdā p̄cepta particūlaria ſcꝫ in aliquo ꝑticulari oꝑabili. Et ſic poteſt deleri a mēte ſcd̓m qd̓ ratio impedit̉ applicare cōmune pͥncipiū ad aliquid ꝑticulare oꝑabile. vel ꝓptercōcupiſcētiā vel ꝓpter malas p̄ſuaſiones. vel propter prauas ꝯſuetudines et habitus corruptos. ſicut apud quoſdā latrocinia non reputabant̉ peccata vel etiam vicia cōtra naturā. ut etiā dicit apoſtolus ad. Ro. j. Sed ꝯtra videt̉ ꝙ lex nat̉alis deleat̉ a mēte ꝑ culpā taliratione. qd̓ delet maius delet et minꝰ. ſed culpadelet lumē gr̄e qd̓ eſt maiuslumīe nature. gͦ delet lumē nature. Rn̄deo tribusmodis. Primo qd̓ culpa delet lumē gr̄e et nō lumonature. eo ꝙ culpa mortalis eſt ꝯtraria legi gr̄e. etnō legi nature. Scd̓o qꝛ culpa mortalis delet legēvel lumē nature in ꝑticulari nō in vniu̓ſali. Tercioqd̓ gr̄a et ſi ſit efficatior quā nat̉a. tn̄ natura eſt eſſentialior homini. et ideo magis ꝑmanens qͣꝫ gr̄a.Dec beatus thomas prima ſecunde. q. xciiij. arti.vj. Vtꝝ lex nature a corde vel mente homīis poſſitdeleri. in. cor. q. et in. ſolu. ſcd̓i. argunenti.Quō lex ſcripta diffinitur. Capi. .xj.Ercio dico qd̓ poſt legē eternam et poſtlegem naturalem menti inditam vel inſertam eſt lex ſcripta ſcilicet lex humanavel diuina vetus et noua ſcꝫ moyſaica veleuangelica. Lex autem ſcripta ſcilicet humana ſicdiffinitur. Lex humana eſt quoddam dictamenpractice rationis quo regulātur vel dirigūtur humani actꝰ. Et hͦ mō diffinit legē hūanā bt̄s. tho.prima ſcd̓e. q. cxvij. arti. pͥmo. Vtꝝ lex hūana ſitmutabilis. in. cor. ſolū. in pͥncipio Circa aūt legēhūanā vel ſcriptā qͣtuor ꝯſiderare debemꝰ ſcꝫ. Ortūꝓfectū. effectū. ſb̓iectū. Primo ꝯſiderare debemus ortū. Nā lex ſcripta hūanitꝰ adinuē̓ta orit̉ ⁊deriuat̉ a lege nat̉ali nō ſcripta. ſꝫ mēti inſerta duobus mōis. ſcꝫ ꝑ modū ꝯcluſiōis et determinatōis.