hoc qd̓ agat ſcd̓m ratōeꝫ. et hoc eſt agere ſecūdūvirtutē. Vn̄ ſcd̓m hoc om̄es actus virtutū ſūt delege vel p̄cepto naturali. dictat em̄ hoc naturaliter vnicuiqꝫ ꝓpria ratio ut virtuoſe agat. Hec beatus thomas vbi ſiip̄ immediate. q. xliiij. arti. iij.Vtꝝ om̄es actꝰ v̓tutū ſint de lege nate. ini. cor.ſolū. Sed forte queres. vtꝝ lex naturalis dictetqd̓ diligamꝰ deū ſuꝑ oīa. Rndeo et dico qd̓ dilige̓dcum ſuꝑ om̄ia et ſuꝑ ſe et propter ſe eſt a lege naturali tāqꝫ ab niſinuate vel oſtendēte et inſtiganteſed non tāqͣꝫ ab efficiēte vel ꝓducēte. qd̓ patet. qͥalex naturalis inqͣntū talis oſtēdit ⁊ inſinuat animeqd̓ debet deū ſuꝑ om̄ia diligere. ſed hoc nō efficitnec ad hoc p̄ducit. Cuiꝰ ratio eſt qͥa dilectio nonextēdit ſe vltra cognitōeꝫ. eo ꝙ non diligit̉ aliqͥdvltra qͣꝫ cognoſcat̉. ſed impoſſibile ē qd̓ anima aliqͥd etiā deū plus ſe cognoſcat. Cuiꝰ ratio ē. quiaanima ſe intelligit vel cognoſcit ꝑ ſua eſſentiam velnaturā. alia vero per ſias ſimilitudniēs. et deumper veſtigiū ſeu ꝑ ſpeculū in enigmate. ergo impoſſibile eſt qd̓ anima aliqͥd etiā deu pluſqͣꝫ ſeip̄aꝫ diligat. Et ideo neceſſaria eſt lex gr̄e que ad iſtud perducat. Hec alexander tercia parte ſiīme. q. xiij. delege naturali. arti. xj. Vtꝝ lex naturalis dictet homini ꝙͣ deum ſuꝑ omia diligat. in. cor. q.¶ Ꝙ lex naturalis habꝫ tres proprietates. et prima eſt qd̓ eſt cōmunis. Capitulum viij.D maiorē tn̄ euidentiā p̄cedētiū eſt ſciendum. ꝙ lex naturalis tres proprietateshabet. em̄ cōmunis. immutabilis.iidelebilis. ¶ Prima legis nat̉alis ꝓprietas eſt qd̓ip̄a ē ꝯmuis ⁊ vnica apud oēs qd̓ t̓plicit̓ ꝓbo ſcꝫAuctoritate. Ratione. Similitudine ¶ Primo ꝙlex naturalis ſit cōmunis apud omnes probo auctoritate. iſidori libro. vj. ethimo. capitulo. iiij.Quid ſit ius naturale vel lex naturalis ſic dicentisIus naturale cōiūe eſt oīm nationū. eo ꝙ vbiqꝫinſtinctū nature nō cōſtitutōe aliqͣ habet̉. Et ponit exempla dices. ut viri et femine ꝯiūctio. liberorum ſucceſſio et educatio. cōmunis oīm poſſeſſioet oīm vna libertas. acqͥſitio eoꝝ que celo ⁊ terramariqꝫ capiunt̉. Item depoſite rei vel cōmodatepecunie reſtitutio. violentie per vim repulſio. Nāhoc aūt ſi qͥd huic ſimile eſt nūqͣꝫ iniuſtū. ſed na.turale equūqꝫ habetur. Hec iſidorus vbi ſiipͣ.Scd̓o hoc idem ꝓbo ratione ſeu diſtinctōne ſic.Lex naturalis dupliciter poteſt cōſiderari. Vnomodo quātū ad cōmunia principia. et ſic eſt eadēapud omnes et ſcd̓m rectitudinē et ſcd̓m noticiā.Alio modo qͣntū ad q̄dam ꝓpria q̄ ſūt qͣi quedamcōcluſiones pͥncipioꝝ cōmuniū. et ſic eſt eadem apud om̄es ut in pluribꝰ et ſcd̓m rectitudinē et ſecūdum noticiam. ſed ut in paucioribꝰ poteſt deficere. et qͣntū ad rectitudinē ꝓpter aliqͣ particulariaimpedimenta. et etiā quātū ad noticia ꝓpter rationē deprauatā. ¶ Tercio hoc idem ꝓbo et declaro ſimilitudine. vt v̓bi gr̄a. Nam apud om̄es veꝝeſt qd̓ triangulus habꝫ tres angulos eqͣles duoberectis qͣmius hoc non ſit om̄ibꝰ notū. Similiterapud omnes hoc eſt veꝝ et rectu in cōmuni ut ſecundū rationē agāt. ſed in ſpāli non. Vn̄ contingit qd̓ aliqui habet rationē deprauatā. et hoc velex paſſione vel ex mala ꝯſuetudine vel ex mala habitudine ſeu diſpoſitōe nature. ſicut apud germanos olim latrociniū nō reputabat̉ iniquū. cū tn̄ecpreſſe ſit cōtra legem nature. vt refert Iulius ceſar in libro de bello gallico. Vn̄ licꝫ hoc pricipiūcōmurie ſcꝫ ut om̄es ſcd̓m ratōnē agāt ſit notumomnibo. ex quo principio ſeqͥtur hoc qͣſi ꝯcluſio.qd̓ depoſita ſint reddēda. qd̓ licꝫ ut in pluribꝰ veꝝſit. tn̄ in aliqͦ caſu poteſt cōtingere qd̓ hoc ſit damnoſū. puta ſi aliquis petat gladiū ad impugnandum patria. Et hoc tanto magis inuenit̉ deficerequāto magis ad particularia deſcēdit̉ Hec beatꝰtho. pͥma ſcd̓e. q. xciiij. arti. iiij Vtꝝ lex naturaliſit vna apud om̄s argū. ꝯtͣ ⁊ in. cor. ſolū. Sꝫ forte queres gr̄a auctoritatis iſidori. vtꝝ de dictamīelegis nature ſit qd̓ vnia ſit vniꝰ. Rn̄deo et dico ꝙt̓plex ē dictamē nat̉e. ſcd̓m ꝙ nat̉a tribꝰ mod mouet in natura ratiōnali. natura aliqͣndo mouet utnatura. aliquādo natura mouet ut ratio. aliqͣndoratio mouet ut ratio. ¶ Primo em̄ ſcd̓m ꝙ natura mouet ut nat̉a dictat maſculū ꝯiugifemine admultiplicatōeꝫ ſpeciei. Secūdo inquantū naturamouet ut ratio dictat qd̓ vnꝰ vni ꝯiūgi debet velſcd̓m ꝯgruētiā ſtatus et tēporis oportunitatē vnꝰcū pluribꝰ vxoribꝰ eo diſpenſante qui eſt ſupͣ naturam. Et propter hoc lamech qui primus duas vxores accepit. ut patet. gen. iiij. et iacob ut patꝫgen̄. xxix. non fecerūt cōtra naturā qͥa diſpēſatūfuit eis ab eo ſcꝫ a deo qͥ eſt ſuꝑͣ natura ⁊ ſuꝑ preceptū. Qd̓ aūt fit auctoritate ſuꝑioris. nō ſit cōtrap̄ceptū. ¶ Fecerūt aūt hoc qͣtuor rationibꝰ. Primia eſt ex diſpenſatōe dei. Scd̓a ex cauſa honeſtaſcꝫ ut multiplicaret̉ proles et numerus fideliū adcultum dei. Tercia eſt. qꝛ moderate pluribꝰ vtebātur. Quarta eſt. qꝛ approbāda erat cōſuetudo propter ſacramētū. om̄ia enim figura ꝯtingebāt illisſcd̓m apoſtolum ad hēbre. ¶ Ratio aūt quare natura inquātū ratio dictat et cōfert quare vna vnidebet cōiungi. et econu̓ſio eſt. qͥa non eſt faciendūalteri qd̓ ſibi non vult fieri. ¶ Tercio aūt modo ſecūdum qd̓ ratio mouet vt ratio. vlterius cōfert etdictat natura qd̓ vnus debet ꝯiungi cū vna iſeꝑabiliter ꝯiuncta. Hec alex. tercia parte ſūme. q.xiij. arti. xv. Vtꝝ de dictamme legis ſit. qd̓ vnaſit vniꝰ. in cor. q. Re. infra matrimonium.¶ Secunda proprietas legis naturalis eſt qd̓ ſitimmūtabilis¶ CapitulumlxV Ecūda proprietas legis naturalis eſt ꝙip̄a eſt immutabilis. Vbi nota. qd̓ lex nadis. Ino mō per additionē ſcꝫ ꝑ hoc qd̓ ei aliqͥdturalis poteſt intelligi mutari duobꝰ moadditur et ſic nichil prohibet lege naturale mutari
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten