Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

uſticiaeſt volūtas que quidem voluntas non potentiā voluntatis dicit ſꝫ eius actū. qꝛ conſuetudo eſt apudautores ꝙ habitus ſeu v̓tus diffiniat̉ ꝑ actus. ſic̄dicit augꝰ ſuꝑ ioh̓. Ꝙ fides eſt crede qd̓ nō videsSic a ſimili tuſticia eſt voluntaˢ. id ē velle ⁊ reddevnicuiqꝫ qd̓ ſuū eſt. Scd̓o actus iuſticie vt ſitv̓tuoſis debet eſſe firmuſ. ideo ſb̓dit̉ cōſtans. Addit̉ aūt ꝑpetua cū dr̄. Iuſticia eſt volūtas conſtāset ꝑpetua. eo ꝙ ad rōnem iuſticie ꝓut eſt v̓tus nōſufficit ꝙ aliqͥs velit ẜuare iuſticiā ad horā ſoluꝫ. ſꝫreqͥrit̉ ꝙ homo habeat voluntatē et aīm vel ꝓpoſitū ꝑ̄petuo in om̄ibꝰ iuſticiā cōẜuandi. ¶ercio actus iuſticie vt ſit v̓tuoſus oportet ꝙ ſit rectus.ideo ſb̓iungit̉. ius ſuū vnicuqꝫ tribuēs. Nam adrōem iuſticie ſpectat rectitudinē facere in rebꝰ exterioribꝰ. id eſt in oꝑibꝰ. qd̓ ptꝫ. qꝛ iuſticia eſt virtꝰẜm quā aliquis vult et oꝑatur recte. vt dicit ph̓sv. li. ethico. Hec bt̄s tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lviij. artipͥmo in cor. q. et in ſolū. argumētoꝝ ꝑ totū. Ꝙ iuſticia nō eſt circa paſſiōes ſꝫ circa opraEcūdo pͥncipalr̓ cir (tōes. Ca. ij.ca iuſticiā hūanam cōſiderāda ē differetia oꝑatōnis. Vbi nota. ꝙ iuſticia n̄eſt circa paſſiones ſicut tꝑantia et fortitudo q̄ ſūtad refrenādas paſſiones iraſcibilis et cōcupiſcibilis. ſꝫ eſt circa oꝑatōnes q̄ immediate ad alteꝝ ordinatur. Cuiꝰ rō eſt. qꝛ iuſticia eſt circa oꝑatōeˢexteriores q̄ ſūt immediatē ad alteꝝ. fortitudo aūtet tꝑantia ſūt circa paſſiones aīme interiores queimmediate non ordinant̉ ad aliuꝫ vel ad alterum.Hec bt̄us tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lviij. arti. ix. incor. q.Et qꝛ iuſticia eſt circa oꝑatōnes exteriores q̄ ſuntimmediate ad alteꝝ ſic̄ dictuꝫ eſt et dicet̉ infra. c.v. Ideo ſicut eſt alia et alia oꝑatō exterior. ita eſtalia et alia ſpecies iuſticie. Vn ph̓s. v. ethi. ponitduas ſpēs iuſticie dicens. ꝙ due ſūt ſpēs iuſticie.ſcꝫ iuſticia cōmutatiua que eſt directiuā diſtributionum. que mutuo fiunt inter duas ꝑſonaſ adinuiceꝫ. Alia v̓o ſpēs iuſticie dr̄ diſtributiua quē cōſiſtit in diſtributōne bonoꝝ cōmuniū ad ſingulasꝑſonas. vbi ſupͣ. q. vj. arti. j. in cor. q. Differuntaūt iſte due ſpēs iuſticie. ſcꝫ diſtributiua et cōmutatiua in oꝑatōnibꝰ ſuis ex parte medij qd̓ attendunt. qd̓ ptꝫ. qꝛ iuſticia diſtributiua capit mediūẜm ꝓportōem reꝝ ad ꝑſonas. vt ſic̄ vna ꝑſona excedit aliā. ita etiam res que dat̉ vni ꝑſone exceditetiā rem que dat̉ alteri ꝑſone. Iuſticia vero cōmutatrua attendit mediū ẜm eqͣlitatē rei ad re. ſic̄ ptꝫin venditōne et emptōne in quibꝰ pͥmo inuenit̉ rōcōmutatōnis. et iō oportet adequare re rei. vt qͣntum iſte ht̄ plus de eo qd̓ eſt alteriꝰ tm̄ reſtituat eicuiꝰ eſt. Sic̄ v̓bi gr̄a. Quinqꝫ eſt mediū inter ſexet qͣtuor. qd̓ ptꝫ. qͥa in vnitate excedit et excedit̉.Si ergo a pͥncipio vt̓qꝫ habebat qͥnqꝫ et vnꝰ eorum accepit vnum qd̓ eſt alteriꝰ. vnuſ ſcꝫ accipiens hēbit ſex. et alteri relinquūtur qͣtuor. Erit gͦiuſticia ſi vterqꝫ ad mediū reducat̉ vt accipiaturvnum ab eo qui habet ſex. et det̓ ei qui ht̄ qͣtuorſic em̄ vterqꝫ habebit qͥnqꝫ qd̓ eſt mēdiuꝫ. vbi ſupͣq. bej. arti. ij. in cor. q. ꝑ totū. Ꝙ iuſticiampter om̄es d̓tutas morales ē ꝑfectio. Ca. ij.Ercio pͥncipalr̓ circa tuſticiā huanā cō.ſiderāda eſt p̄minētia ꝑfectōnis. Nā iuſticia inter omēs v̓tutes morales ē eminentior vel excellētior vel ꝑfectior. Hoc autē tripleꝓbo. ſcꝫ autoritate. rōe. inductōne. Primo autoritate tullij in pͥmo li. de offi. ſic dicētis. Iuſticiav̓tutis ſplēdor eſt maximus ex qua boni viri noīantur. Et ariſtotiles. v. ethi ſic dicit. Preclariſſimav̓tutū ſcꝫ moraliū videt̉ eſſe iuſticia. ⁊ nec heſper?nec lucifer ita mirabilis vel ita lucet. Scd̓o hocidem ꝓbo rōne. ſic. Nobilius eſt eſſe bonuꝫ in ſe etad aliud qͣꝫ in ſe ſoluꝫ. Sic̄ v̓bi gr̄a. Nobilius eſtlucere et illumīare ſimul qͣꝫ luce̓ ſolū. ſed alie v̓tutes laudātur ſolū ẜm bonū ip̄ius v̓tuoſi. ſcꝫ qꝛ ꝑficiūt ip̄m hn̄tem. iuſticia aūt eſt circa oꝑatōes qͥbus homo ordinat̉ nō ſolū in ſeip̄o. ſꝫ etiā reſpectualterius Vn̄ iuſtus laudat̉ non ſolū qꝛ bn̄ſe habiin ſeip̄o. ſꝫ etiā qꝛ bene ſe habꝫ quo ad alios. gͦ ⁊cͣ. Tercio ꝓbo hoc idē inductōe. ſic. Iuſticia ē nobilior fortitudīe lib̓alitate magͣnimitate ⁊ huiꝰ mōiq̄ vident̉ eē p̄cipue̓ inter v̓tutes morales. gͦ ip̄a ēꝑfectior vel nobilior om̄ibꝰ. qd̓ ptꝫ deducē̓do ꝑ on̄nes v̓tutes morales. Primo em̄ iuſticia ē nobilior fortitudinē. eo ꝙ fortitudo ſolū ī bello ē vtil̓. Iuſticia at̄ ī bello et ī pace eſt vtilis. Vn̄ fortes hoīeſhonorant̉ ſolū. qꝛ bn̄ ſe hn̄t in bello. Iuſti aūt ho.norant̉ qꝛ bn̄ ſe habēt ī bello et in pace. Scd̓o iuſticia eſt nobilior tꝑantia. Cuiꝰ rō eſt. qꝛ tꝑantiaordinat̉ ad bonū ꝑticulare vniuˢ homīs. ſcꝫ ad refrenādam cōcupīaꝫ ciboꝝ vel venereorum. Iuſticiaaut ordinat̉ ad bonū cōmune qd̓ p̄miet bono ꝑti.culari. Tercio iuſticia ē nobilior lib̓litatē. Cuiꝰrō eſt. qꝛ liberalitas in dando conſiderat bonū particulare. ſcꝫ bonū ꝓprie v̓tutis. iuſticia vero dansalteri qd̓ ſuū eſt conſiderat bonū cōmune. Quāto iuſticia eſt nobilior magnanimitate. Cuiꝰ rō eqꝛ licet magͣnimitas ſit ornamentuꝫ tā iuſticie qͣmoīm aliaꝝ v̓tutū moraliū: inqͣntū ſuꝑueniēs augꝫactū iuſticie et aliaꝝ v̓tutū. Vt dicit ph̓s. iiij. ethicoꝝ. Tam qꝛ magͣnimitas ſine iuſticia nō habꝫ ronem v̓tutis. Ideo qͣntū ad hoc iuſticia eſt nobilioet ꝑfectior magnanimitate. Hec bt̄us tho. ſcd̓a ſccude. q. lviij. arti. xij. in cor. q. et in ſolū. argumētoꝝ. Et iteꝝ pͥma ſcd̓e. q. lxvj. arti. iiij. i cor. q. Quid ſit iuſticie obiectū. Ca. iiij.Vſticia. Circa iuſticiam p̄ter illa que ſupͣdictaſūt cōſiderare debemꝰ tria. ſcꝫ eius obiectū. reſpectum. actum. Primo conſiderare debemus tuſticie obiectū. Nam obiectū iuſticie eſt ius. qd̓ ta.li rōne ꝓbo. Iuſtū eſt obiectū iuſticie. ita dicit yſidorus in. iij. li. ethimo. Iuſtus dr̄ aliqͥs qꝛ iuſtū cūſtodit. iuſtum aūt cuſtodit ille qui ẜuat rectitudinem in opere ſuo in cōꝑatōe ad alique oꝑantem