Vnde yſidorus dicit. Quacunqꝫ arte verborumquis iuret. deus tamen qui conſcientie teſtis ē accipit ſicut ille cui turatur intelligit. Nam ille qui īdolo iurauit dupliciter reus efficitur. Primo qͥanomen dei inuanum aſſumit. Scd̓o quia ꝓximuꝫdecipit. Si aūt iurans dolum nō adhibet. tūc obligatur ẜm intentōnem iurantis. Vnde gregoriusxxvij. moraliū dicit. Humane aures talia v̓ba nōſtra iudicant qualia foris ſonant. Diuina vero iudicia talia foris audiunt. qualia ex intimiſ ꝓferuntur. vbi ſupͣ arti. vij. in ſolū. iiij. ar. ꝑ totū.¶ Ꝙ in iurando eſt periculum ꝓpter tres cauſas. ⁊ qui repelluntur a turamento. et quibus rationibus licite iuratur. ¶ Capitulū qͣrtū.Varto pͥncipaliter circa turamentū cōfideranda eſt aſſumptōnis ſeu turantiscondicio. ¶ Vbi nota. ꝙ in iurando eſt.magnum periculum ſpecialiter ꝓpter tres rōneˢ.Prima eſt ꝓpter lingue labilitatem. Scd̓a ꝓpterdei magnitudinem. Tercia ꝓpter ꝑſone dignitatovel autoritatē. ¶ Prima eſt ꝓpter lingue labilitatēcuiꝰ verba iuramēto firmantur. vbi ſupͣ arti. vij.in ſolū. iij. ar. Nam vt dicit̉ iacobi. iij. Siquis inverbo non offendit hic perfectus eſt vir. Offendixili. ⁊cͣ ſic dicaūt quis in iurādo p̄cipue tribus modis. Primoquādo iurat aſſidue vel frequēter. Scd̓o qn̄ iuratocioſe vel inutiliter. Tercio qn̄ iurat doloſe vel fallaciter. ¶ Secundo eſt ꝑiculum magnū in iurando ꝓpter dei magnitudinem cuiꝰ teſtimoniū inuo.catur. vbi ſupͣ arti. iij. ī ſolū. iij. ar. Non enim debemus nomen dei inuanum aſſumere. iuxta illud.Si ego deus vbi eſt honor meus. Et ꝓpter hoc illi qui non exhibent deo reuerētiam excluduntur auiramento ſpecialiter ꝓpter tres defectus. ſcꝫ ratōnis. crimis. dini honoris. ¶ Primo excludunturaliqui a iuramento ꝓpter defectū rōnis vel diſcretōnis. vt pueri qui ante annos pubertatis non adhibent debitam reuerentiam iuramento. Si autēante annos pubertatis pueri iurauerint et pateraudierit et ſtatim cōtradixerit. verba eoꝝ et uiramienta irrita erunt. ¶Scd̓o aliqui excluduntur aturamento ꝓpter defectum cōmiſſi crimīs. ſicut piuri d̓ quibus p̄ſumitur ex retroactis malis ꝙ nōexhibebunt debitam reuerentiam iuramento. Re.infra Periuriū. ¶ Tercio aliqui excludunt̉ a iuramento ꝓpter defectum dīni honoris. ſicut non ieiuni. Vnde dicitur. xxij. q. v. Voneſtum eſt vt quiſanctis audet iurare hoc ieiunus faciat cum omnihoneſtate et dei timore. Hec in ſum. cōfeẜ. li. j. ti.ix. q. xvj. ¶ Tercio pͥncipalr̓ eſt magnū ꝑiclum īcuramento propter ꝑſone autoritatem vel dignitatem. Nam dictum homīs confirmatōe iuramētinon indiget niſi quia dubitat̉ de eo. Sed hoc derogat homīs dignitati vt dubitet̉ de veritatē eorūque dicit. Et ideo ꝑſone magne dignitatis iurarenon conuenit quales ſunt p̄lati vel ſacerdotes. vthabetur. xxij. q. v. nullꝰ. vbi ſic dicit̉. Nullus exIuſticiceccleſiaſticō ordine cuiqͣꝫ laijco ſupͣſācta euangelia turare p̄ſumat. Et iterum. ij. q. iiij. Siquis p̄ſb̓iter dicitur. ꝙ ſacerdos ex leui cauſa iurare nondebet. et maxime ꝓ tꝑalibꝰ. ⁊ ī diebꝰ ſolēnibꝰ in quibus ſpūalibus eſt vacandū. ꝓ ſpūalibus aūt ſeumiagna ncc̄itate et vtilitate in diebꝰ ſolēnibꝰ ⁊ clericis turare licet. ſcd̓a ſcd̓e vbi ſipͣ arti. iiij. in cor.q. Sic gͦ ꝯcludēs breuiter dico. ꝙ aliqui repellūtur et excludunt̉ a iuramēto maxime ꝓpt̓ qͥnqꝫ .ſ.Primo propt̓ rōnis imbecillitatē vt pueri. Scd̓opropt̓ crimis deformitatem vt ꝑturi. Tercio propter honoris modicitatē vt nō ieiuni. Quarto ꝓpt̄ tꝑis ſolēnitatem vt layci et clerici. Quinto ꝓpter ordinis vel p̄latōis dignitatem. vt ſacerdotesvel p̄lati. vbi ſuꝑͣ arti. iiij in cor. q. ꝑ totuꝫ. Ita ꝙaliqͥs bn̄ iurat qͣtuor mōis. Primo ſi iurat ex multa mētis tribulatōne. Scd̓o ex fine bono ſiue recta intentōne. Vercio ſi iurat ſine cōſuetudine velfrequētatōe. Quarto ſi iurat ex magna neceſſitate vel vtilitatē. ¶ Vbi nota. ꝙ qͥnqꝫ rōnibꝰ iuratlicite. Primo rōe pacis vel cōcordie ꝯẜuādē. Secūdo rōne crimis vel famē recupandē. Tercio rōofidelitatis vel obediētie obẜuāde. Quarto rōne cōſangͥnitatis vel parentele cōtrahēde. Quinto rōeveritatis declarande vel ſciende. Vn̄ v̓ſus. Pax ⁊fama fides reuerentia cautio danini. Defectus veri tibi dant iurare libenter.¶ Quomodo diffinitur iuſticia. ¶ Capi. j.Vſticia humana. ¶ Circa iuſticiam humanamꝯſiderāda ſūt tria .ſ. Prīo cōuenientia diffinitōiſScd̓o dr̄a operatōnis. Tercio p̄minētia ꝑfectionis. ¶ Primo cōſiderādā eſt ꝯuenientia diffinitijonis. Nam iuſticia cōuenient̓ et cōmunit̉ a theologis et iuriſtis ſic diffinit̉. Iuſticia eſt cōſtans ⁊ ꝑpetua volūtas ius ſuū vnicuiqꝫ tribuens. Quamdiffinitōem bt̄us tho. in debitā forma reduce̓s ſicdicit. Iuſticia eſt habitus ẜm quē aliqͥs ꝯſtanti etꝓpetuia volūtate ius ſuū vnieuiqꝫ tribuit. que ē qͥſi eadeꝫ diffinitō cū illa quā ponit ph̓s. v. ethicoꝝdicēs. Iuſticia eſt v̓tus ẜm quaꝫ aliqͥs dr̄ oꝑatiuˢẜm electōem iuſti. Vel Iuſticia eſt habitus a quoſūt aliqͥ oꝑatiui iuſtoꝝ et a quo oꝑant̉ et volūt iuſta. In qua diffinitōne theologi ph̓s et iuriſte pͥncipaliter tangūt tria quē ſūt de rōne iuſticie hūane.ſcꝫ obiectū. reſpectū. actū ¶ Primo tāgūt iuſticieobiectū ibi cū dicūt. ius ſuū. Naꝫ ius eſt obiectūiuſticie qd̓ ptꝫ. eo ꝙ iuſtus dr̄ qͥa ius cuſtodit. vtdicit yſidorꝰ in li. ethimo. Re. infra ca. iiij. ¶ Secūdo tāgūt ī p̄dicta diffnitōe iuſticie reſpectu. vidr̄ vel ſb̓dit̉. vnicuiqꝫ. Nā iuſticia ꝓprie nō eſt adſeip̄m ſꝫ ad alteꝝ. Re. infra. v. ca. ¶ Tecio tāgūtiuſticie actū cū ſb̓iungit. ius ſuū vnicuiqꝫ tribuēNam ꝓprius actꝰ iuſticie eſt redde vnicuiqꝫ qd̓ ſuum eſt. Ad hoc aūt ꝙ aliqͥs actus circa qͥncunqꝫmateriā ſit v̓tuoſus reqͥrunt̉ tria. ſcꝫ ꝙ ſit voluntariꝰ. firmus. rectus. ¶ Primo actus iuſticie vtſit v̓tuoſiis debet eē volūtariꝰ. et ideo dr̄ ꝙ iuſticia
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten