Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

Difficilitis eſt diu manere immobilem qͣꝫ ſb̓ito motu moueri ad aliqd̓ arduū. ſed aggredi poteſt homo ex ſb̓ito motū. ſuſtinere aūt importat duturnitatem temporis. Vnde et ph̓us dicit in tercio ethicorum. Ꝙ quidaꝫ ſūt p̄uolantes ante pericula inip̄is deficiunt aūt vel decidunt. patientes aūt longo tempore immorātur. gͦ ⁊cͣ. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxxiij.arti. vj. in ſo. j. ar. ꝑ totum. Ꝙ qͣtuor ſūtv̓tutes fortitudinis integrales. Ca. vj.YEcundo pͥncipaliter circa fortitudinē cōſideranda eſt virtus integralis. Nam qͣtuor ſūt v̓tutes fortitudīs integrales .ſ.fidutia. magnificentia. patīa. ꝑſeuerantia. ẜm tullium. Vel ſecutaritas. conſtantia. tolerantia. firmitas ẜm macrobium. Ratio aūt huiꝰ eſt iſta. ꝙcum actus fortitudinis ſit duplex vt patꝫ ſupͣ. ſcꝫaggrēdi et pati. Primo qͣntum ad actum aggrediendi requiruntur duo. Primo pͥparatio mentis. vt ſcꝫ homo habeat animū pͥparatum ad aggrodiendū. et qͣntū ad hoc tullius ponit fiduciam quadiſcurrit animus vſqꝫ ad finem cum ſpē euadendi. Macrobius vero ponit ſecuritatem que exclu.dit timorem. Scd̓o ad actum aggrediendi reqͥritur executio operis. ſcꝫ ne aliqͥs deficiat in executōne bonoꝝ que fiducialiter inchoauit. et qͣntuꝫ adhoc tulliuˢ ponit magnificentiam qua animus eleuat̉ et ampliat̉ ad difficile ſuſtinendū. Macrobiuſvero ponit conſtantiam. ſcꝫ ne aliquis deficiat ī executōe oꝑis quod magnifice inchoauit. oportet eiin his que magnifice aliquis facit animū conſtantem habere. Scd̓o ad aliū actū fortitudinis quieſt ſiſtinere requiruntur duo. Primū eſt. ne aumus ꝑ triſticiam frangat̉ et decidat propter difficultatem imminentium malorum. et qͣntuꝫ ad hocponit tullius patientiam. qͣntum ad difficultatē priculi qd̓ ſuſtinet̉. Nam ꝑ patientiam animꝰ circapericuloꝝ tolerantiā immobiliter manet fortis. Macrobius vero ponit tolerantiam que proniptos facit ad ſuſtinendū q̄ rō dictat. Scd̓m eſt. ne animus fatiget̉ ex diuturna difficilium paſſiōe vſqꝫad hoc ꝙ deſiſtat. et qͣntum ad hoc ponit tullius ꝑſeuerantiam qͣntum ad cōtinuitatem. Macrobiuſvero ponit firmitateꝫ. nam firmitas eſt qua homoa ꝓpoſito nō deſiſtit ꝓpter quecūqꝫ alia repugnātia. Hec bt̄s tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxxviij. arti. j. īcor.q. ꝑ totū. et in ſo. vj. ar. ꝑ totum. Et iterum albertus ī tercio ſcri. ethicoꝝ qd̓. b. t. ab eo recollegit. Ꝙ fortis habet ꝙ ſit v̓tuoſus hͦ accidit ex tribus cauſis. ſcꝫ rōne. electōne. et finis intentōne.Ercio pͥncipaliter circa for­ Ca. vij.titudinem conſiderādus eſt aſpectꝰ virtualis. Nam fortitudo habet rōnem virtutis. et actus fortitudinis ht̄ rōne actus virtuoſiex tribus. ſcꝫ ex ratōe. ex electōe. ex finis intentione. Ita ꝙ fortitudo tunc eſt virtus. et fortis tunceſt virtuoſus ſi oꝑatur ſciens eligens finem intendens. Primo fortis eſt v̓tuoſus ſi oꝑatur ſciēsrtitudoqd̓ patet per locum ab oppoſitis. ſic. Si oppoſituꝫin oppoſito. et propoſitū in propoſito. ſꝫqui oꝑatur bonum propter ignorantiam licet appareat tonus pel virtuoſus. non tamem eſt. Similiter quaoperatur opera fortitudinis per ignorantiā nonvere fortis. ergo qui ſcienter oꝑa virtuoſi et fortis operatur ille eſt fortis et virtuoſus. Scd̓ofortis eſt virtuoſus ſi operatur vt eligens. vt qidoꝑatur actum fortitudīs vel virtuoſi non ex clectionē ſed ex paſſione. ſiue ſit paſſio impellens ad pricula ſb̓eunda vt ira. ſiue ſit paſſio retrahens a timore mortis vel periculorum mortis vt ſpes. nontamen talis pere eſt fortis nec actum vere fortitudinis exercet. Tercio fortis eſt virtuoſus ſi opertur debitum finem intendens. vndeſi aliquis eligit pericula ſuſtinere vel aliqua opera virtuoſa. nōtamen propter illum finem propter quē eligit fortis vel virtuoſiis. ſed propter honores vel penas qproponuntur a rectoribꝰ ciuitatū. talis non eſt virtuoſe fortis. Nec bt̄uˢ thomas in ſcrip. ethicoꝝ libro. iij. ca. xvj. in pͥncipio. Et ideo oportet ꝙ for.tis propter finem debitum oꝑetur vt ſit virtuoſuſ Ad maiorem tamē euidentiam nota hic ſeptem Primum eſt. ꝙ actus morales qui ſunt ideꝫ qd̓actus humani ꝓcedētes a volūtate deliberata ſpeciem ſortruntur ex fine. Vn̄ auguſ. in libro de moribus eccleſie et manicheorū dicit. Ꝙ ẜm ꝙ finis ēlaudabilis vel culpabilis ẜm hoc opera noſtra ſuntlaudabilia vel vituꝑabilia. ſcd̓a ſcd̓e. q. j. arti. iij. incor. q. Scd̓m eſt. ꝙ finis licet ſit poſtremus inexecutione. eſt tamen primus in agendis ī intentōne. et per hoc habet ratōnem cauſe. Ibidem arti. j.in ſo. pͥmi argū. Terciū eſt. ꝙ illa quē tendūt infinem. aut carent cognitōne. aut habent cognitōnem. Primo ergo illa que carent cognitōne nōmouent. nec ordinant ſeip̄a in finem cum non cōgnoſcant rōnem finis. ſicut ſagitta tendit ad fineꝫdetermīatum. non ꝙ ſagitta finem determiatū cognoſcat. ſed ex hoc ꝙ mouetur a ſagittante qͥ ſuaactionem in finem dirigit. Scd̓o illa que habentrationem ſeip̄a mouent infinem. quia habent dominium ſuorum actuum per liberum arbitriuꝫ qd̓eſt facultas voluntatis et rōnis. Ibidem arti. ij. incor. q. Quartū eſt. ꝙ illa que carent cognitōnemouent̉ infines particulares ab aliqͣ volūtate ronali. Illa v̓o quē hn̄t cognitōeꝫ tendūt ī bonū vniu̓ſale a voluntate dina. Ibidē arti. j. in ſolū. iij. ar.in fine. Quintū eſt. ꝙ finis ē duplex. ſcꝫ ip̄a resvel vſus rei. Verbi gr̄a. Ip̄a res in qua ratio boniinuenitur eſt finis. ſicut locus inferior eſt finꝰꝰ mōtus corporis grauis. et vſus rei ſicut eſſe in loco īferiori eſt finis motus grauis. Vel aliter finis auari vt res eſt ip̄a pecunia. Finis vero vt vſus rei eſtpoſſeſſio pecunie. Sic a ſtimili finis vltimus omnium rerum eſt ip̄e deus. Finis vero proximꝰ vt euſecutō dei non eſt vnus. quia non omīa eodeꝫ rrīddo aſſequūtur deum. ibidem arti. viij. ī cor: qͥ