Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

edificantis. non tamē termīat intentōnem edificātis. ſed ad vlteriorem finem intentō termīatur. ſicut ad habitatōem. Sic a ſimili finis oꝑatōnis nōeſt finis qui dicit̉ circumſtātia. ſed finis intentōisqui qn̄qꝫ ex malo actu bonum intendit vel ecōuerſo. et hic finis dr̄ circūſtantia cur. nā a fine inten.tōnis in moralibꝰ actus ſpēꝫ recipit. Vnde ambroſius. Intentio oꝑituo finem imponit. Require infra intentō. Scd̓a cōditō peccatū aggrauanˢconſiderat̉ et ſumit̉ ex ꝑte oꝑis. ⁊ ſic eſt ſcd̓a circūſtātia .ſ. quid qͣꝫtū ad ſubſtantiā facti Vbi notaꝙ hec circūſtantia quid nō cōfirmat ſb̓ſtantiā factiſcꝫ ꝙ occidit vel furatꝰ eſt vel fornicatꝰ eſt. ſed cōdiconem facti. id eſt ꝓprietatē qualitatē qn̄titatemfacti. puta ꝙ occidit pr̄eꝫ. vel cognouit v̓ginē vemaritatā. Ita ꝙ iſta circūſtātia quid n̄ ꝯſiderat̉ ꝓut ē ſb̓ſtantia actus. ſed ꝓut eſt cōditio actꝰ. naꝫquidā actuſ ſūt ideꝫ in ſpē nature qͥ drn̄t ī ſpēmoris. ſic̄ fornicatō ⁊ actꝰ mr̄imonialis. Tercia cōdicio pct̄m aggrauans cōſideratur ex ꝑte agentispͥncipalis. et ſic eſt tercia circūſtantia. ſcꝫ quis. q̄circumſtantia non reſpicit ſolum ſb̓am ꝑſone agotis. ſed magis cōditōnem vel ꝓprietateꝫ ꝑſone .ſ.cuiꝰ officij. cuiꝰ pt̄atis. cuiꝰ ſexus et huiꝰmōi.Cuiꝰ ratō eſt. qꝛ ex cōditōnibꝰ ꝑſone variat̉ ſubſtantia actus eo ꝙ aliqͥd competit vni qd̓ non cōpetit alij. Quarta cōditio pct̄m aggrauās cōſideratur et ſumitur ex ꝑte agentis inſtrumētalis. ⁊eſt qͣrta circumſtātia .ſ. qūo inſtrumēto ẜm ph̓miij. ethicoꝝ qui ponit ibidem agēs inſtrumētale eēqͣrtam circūſtantiā. Cuiꝰ rato eſt. qꝛ ex inſtrumēto quo qͥs oꝑat̉ poteſt ſciri vtꝝ actus procedat exmalicia vel non. Ut v̓bi grā. Si eniꝫ quis ꝑcutiatcalamo et ꝯtingat eū mori nō eſt eiuſdē crimis acſi ꝑcutiat gladio. et ideo ex inſtrumēto pt̄ ſtimi circumſtātia. id eſt ꝯditō aggrauās vel alleuiās actūpͥncipalis agentis. Sꝫ qꝛ non om̄is actio fit p inſtrumentū ſic̄ ſūt intellige̓ et velle. ideo loco inſtrumienti ponit tulliꝰ. quibꝰ aucilijs. eo ꝙ om̄ia auxilia ſūt qͣſi inſtrumenta actōis qͥbus agens vtiturad finem ſuū. Quinta ꝯditio pct̄m aggrauāsvel alleuiās cōſiderat̉ et ſumit̉ ex ꝑte ſpeciei vel qͣlitatis oꝑis. et hoc triplỉ Primo ex ꝑte modi. etſic eſt qͥnta circumſtātia .ſ. qūo: vtꝝ ſcꝫ leuiter velfortiter ꝑcuſſerit. Scd̓o exꝑ̄te loci. et ſic eſt ſexta circumſtantia .ſ. vbi. vtrū ſcꝫ in loco ſecretovel publico vel in loco ſacrato. Tercia ꝯditō aggrauans vel alleuians pct̄m cōſiderat̉ ex ꝑte tꝑis.et ſic eſt ſeptima circumſtantia ſcꝫ qn̄. vtꝝ ſcꝫ peccauerit tꝑe feriali vel ſolēni. puta tꝑe or̄oni ꝯſtituto. vt ſūt feſtiuitates et tꝑa ieiuuij. Ad maiorētamē euidentiā p̄dictoꝝ nota. ꝙ in aſſignatōe circumſtantiaꝝ ph̓us tripli̓ differt a tullio. Primoin numero. qͥa ph̓us ponit duas circūſtantias .ſ.quid et circa qͥd. que due in aſſignatōe tullij ī vnaclaud̓unt̉. eo ꝙ obiectū qd̓ dr̄ circa qͥd dat rōemactui qͥ dicit̉ quid. ſed ph̓uˢ diſtinguit eas. CuiꝰCucū ſtiniciaratō eſt: qꝛ p̄ter ratōnem vniu̓ſaleꝫ obiecti quē daſpēm actui pn̄t in obiecto cōſiderari ſpāles cōditiones que diu̓ſificāt actum in bonitate et malicia. inillis actibo qͥ ex ſe maliciā nō implicāt. in qͥbus etiāmalicie qͣntitatē diu̓ſificant. Scd̓o etiam dr̄nt.qꝛ ph̓us ꝓ vna circumſtantia ponit qn̄ et vbi. ꝓ.pter hoc ꝙ vtrūqꝫ ſumit̉ a mēſura extr̓ſeca ſed tulius diſtinguit eas. Tercio differūt. qꝛ loco eisꝙ ph̓us dicit quo inſtrumēto tulliꝰ dicit qͥbus auxilijs. qd̓ idem eſt realiter. vt patꝫ ſupͣ. Hec bt̄ustho. qͣrto ſen. di. xvj. de circumſtantijs articulo.pͥmo q̄ſtione. ij. in corpoe. q. et in ſolutōe. ij. iij.v. ar. in fine. Et iteꝝ in qͣſtionibꝰ diſputatis d̓ malo queſtione de peccatis articulo. vj. Vtꝝ c̓cum.ſtantia det ſpeciem peccato aut variet peccatum.in corꝑe. q. in medio. Et originaliter libro tercioethicoꝝ ca. iij. Ꝙ autē propter ignorantiam. Etbeatus thomas in ſcripto ethicorum in medio ca.pituli ibidem. Ꝙ circūſtātia ſe ht̄ ad pct̄m triplr̄. Ca. iij.Ercio pͥncipaliter circa circūſtantias ⁊ſiderāda eſt v̓tuoſitatis vel qͣlitatis dr̄iNam circumſtātia tripliciter ſe habet adactum peccati. qn̄qꝫ eniꝫ circumſtantie nec peccatūaggͣuāt nec peccati ſpēm variāt. qn̄qꝫ em̄ ſpēꝫ peccati variant ⁊ aggrauāt. qn̄qꝫ em̄ ſpēm peccati nōvariant ſed aggrauant. quartum vero membrumnon poteſt eſſe .ſ. ꝙ circūſtantia ſpēm peccati variet et nō aggrauet. Primo em̄dico. ꝙ circumſtantia qn̄qꝫ nec ſpēm peccati variat nec pct̄m aggrauat. vtputa. accipe rem alienam manū dextravel ſiniſtra aūt de mane aūt de ſero vel ꝑ̄cutere ho.minē indutū veſte rubea vel alba. huiꝰmodi circūſtantie et ſimiles nō variant ſpēm peccati. nec addunt aliqͥd ad rōnem maliptinens. ⁊ ideo non aggrauant. Guiꝰ rato eſt. q huiꝰ modi circūſtātievel cōditōnes aduenientes indifferenter ſe hn̄t adrōem nullam ſpālem repugnantiaꝫ hn̄tes ꝑ reſpectum ad rōnem. qd̓ patet. qꝛ nihil ad rōnem ꝑtinetvtrum ille qui ꝑ̄cutitur tali vel tali veſte induat̉ velmanū dextra aūt ſiniſtra ꝑcutiatur. Scd̓o dico. ꝙ circumſtantia ſpēm peccati variat et aggrauat. ſiue actus cui circumſtantia aduenit ſit indifferens. ſicut cum aliquis leuat feſtucam de terra īcontemptum alterius. ſiue actus ſit bonus ex genere. ſicut cum aliquis dat elemoſinam propterlaudem humanam. ſiue actus ſit malus ex genereſicut cum aliquis furatur rem ſacram. Cuiꝰ ratioeſt. quia circumſtantia addita actui habꝫ et additrepugnantiam ſpecialem ad rōnem. verbi gratiaSicut peccatum fornicatōnis in hoc cōſiſtit ꝙ homo accedit ad non ſuā. ſi autem addatur hec circumſtantia vt illa ad quam accedit ſit vxor alterius. iam peccatum fornicatōnis tranſfertur in aliud genꝰ pct̄i. ſcꝫ in iniuſticiā. inqͣntū homo alteriꝰrem vſtirpat. et ẜm hoc adulteriū eſt gͣuius pct̄miqͣꝫ ſit fornicatio. vel acciꝑe rem alienā ht̄ rōeꝫ furti