Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

Rn̄deo et dico ẜm augꝰ in qͣſtionibꝰ noui ⁊ veteriˢteſtamenti. ꝙ hoc fecit paulus propter vitandumſcandalū iudeoꝝ ne videret̉ lex vetuſ reprobādavt inimicus legis. non tamē apoſ. in illa circunciſione ſpem poſuit ſicut etiam ſaluator p̄cepit leproſo vt offerret munus ꝓ ſia mundatōne. Sedforte q̄res gr̄a p̄dictoruꝫ ſine argumētis. an poſtpaſſionem chriſti circumnciſio et legalia ſine peccato mortali obẜuari poſſint. Rn̄deo ẜm bt̄m augꝰquitria tempora diſtinxit. Vnum an chriſti paſſionem in quo circuinciſio et legalia non erant mortua nec mortifera. Aliud tempus poſt euāgelij diuulgatōnem. in quo circūciſio et legalia fueruntqͥdeꝫ mortua. qꝛ vin aliquā non habebant neqꝫ eaobẜuare tenebat̉. Non tamē fuerūt mortifera. qͥailli qͥ conuerſi erāt ad xp̄m ex iudeis poterāt illa licite obẜuare dūmodo non ſic poneret ſpem in eisꝙ ea reputarent ſibi neceſſaria ad ſalutem qͣſi ſinecircumciſione ⁊ legalibꝰ fides chriſti iuſtificare nōpoſſet. his autē qui ꝯuertebant̉ ex gentilitate adchriſtum non inerat cauſa vt obẜuarent. et iō paulus circuncidit timotheū qui ex mr̄e iudea genitꝰſabitudl. aerat. tytum auteꝫ qui ex gentibus natus erat circuncid̓e noluit. Hec bt̄us tho. qͣrto ſcrip. ſen. vbiſupͣ. arti. v. q. iij. ī cor. q. ⁊ ī ſo. j. ⁊. ij. ar. Et iteꝝpͥma ſcd̓e. q. ciij. arti. iiij. Vtꝝ poſt paſſioneꝫ chriſti circuniciſio et legalia poſſint obẜuari ſine peccato mortali. in ſolū. j. argū. ꝑ totum. Diffinitio circumſtantiaꝝ. Ca. pͥmum.Ircumſtantie. Circa circūſtantias ꝯſideranda ſūt qͣtuorſcꝫ qͥdditatis euidentia. numeroſitatis ſufficientia. v̓tuoſitatis differentia. confeſſionis indigētia. Primo circa circūſtantias ꝯſideranda eſt qͥdditatis euidentia. Namcircumſtantie ſic diffiniunt̉ a tullio Circumſtātieſūt q̄dam ſingulares cōditōnes ex qͥbus trahiturargumentū aggrauans vel excuſans vel ad ampliatōnem vel attenuatōem laudis Circa eiuˢ diffinitōem nota qͣtuor. ſcꝫ interp̄tatōnem. certificationem. cōmenſuratōnem. conſideratōnem. Primō nota circumſtantie interp̄tatōnem. Sicut em̄circumſtare dr̄ circa aliud ſtare. illud aūt dr̄ circūſtare aliud qd̓ nō eſt de eſſentia eiuˢ qd̓ circūſtat.ſicut illa circūſtant nos que non ſūt intra nos ſedextra. aliquo tamē modo ſua actōe attingunt nosVerbi gra. Sicut locus circumſtat locatū ⁊ ip̄mconſeruat. ſic circūſtantie dicunt̉. qꝛ circumſtantactum humanū et ſūt extra eſſentiā vel ſb̓am actꝰhumani. aliquo tamē modo ip̄m actū hūanū cōtingūt in rōne bonitatis et malicie. Ratō autē qͣrecircūſtantie vel ſingulares cōditōnes non ſūt int̓nos ſed extra ē. qꝛ illa que ſūt intra nos nō veniūtintudictum hoīm. ſed que ſūt extra nos. ⁊ oportetꝙ apud rethorem vel ciuilem cui etiaꝫ moralis materiam p̄p̄arat a cōditōnibꝰ extrinſecis argumētuꝫCu cūſtundāvel iudicium maioris vel mīoris mali ſumatur.Scd̓o nota circūſtantiaꝝ certificacōnem. vn̄ ſb̓dit in diffinitōne p̄dicta. ꝙ circūſtantie dicunt̉ eēquedā ſingulares cōditōnes et non vniuerſales.cuiꝰ ratō eſt. qꝛ ẜmones particulares vt in pluribus maiorem certitudinem faciūt rectori vel iudici qͣꝫ vniu̓ſales. ⁊ ideo oꝑatōnes vel actus humaniqui in iudictuꝫ veniunt ꝑ cōditōnes ſingulares velꝑticulares manifeſtari et ꝓbari debēt vt faciāt certitudinem ampliorem. Tercio nota circūſtantiarū cōmenſuratōneꝫ vel adeqͣtionē. Nam actꝰ nōſtri dicunt̉ morales ẜm ꝙ a rōne ordinant̉ in finem voluntatis. et ex hoc hr̄t rōnem boni vel mali.Om̄e aūt qd̓ ordinat̉ ad finem oportet eſſe ꝓportionatū fini. et ideo ratō que actu nr̄m in finem ordinat attendit proportōem actꝰ ad ea que ad actūpn̄t concurre̓. et iſta cōmenſuratio vel proportioactus ad ea que ad actum prīt ꝯcurrere quā ratioatteudit et obẜuat in ordine ad fine voluntatis eſtcircumſtantia cauſās augmentū bonitatis ī actu.defectus aūt debite circumſtantie maliciā cauſat inactū. Quarto nota circūſtantiaꝝ ꝯſideratōemNam ex circūſtantijs vel ꝯditōnibꝰ ſingularibꝰ inquolibet negocio rethorico cōſiderat̉ et aggrauat̉bonum vel malū. Verbi grā de quolibꝫ. Primo em̄in iudiciali negocio pͥmium vel pena expectat̉ quēactui bono vel malo debētur. Scd̓o in negocio demonſtratuuo vel exclamatiuo laus vel vituperiumꝑſone querit̉ que actibꝰ bonis vel malis debentur.Tercio in negocio deliberatiuo q̄rit̉ quid ſit vtilead agendū. vel inutile ad euitandū. in qūo etiā rōnem boni vel mali oportett attendere. Hec bt̄us. t.qͣrto ſcrip. ſen. di. xvj. de circūſtantijs. arti. j. q.j. in cor. q. et in ſo. j. et. ij. ar. Et albertꝰ de almania in ſcri. ethicoꝝ qd̓ recollegit bt̄us tho. audiēsab eo. li. iij. q. pͥma. quid ſit circūſtantia in cor. oet in ſolutōne argumentoꝝ. Ꝙ circumCapi. ij.ſtantie ſunt ſeptem et quare.Ecūdo pͥncipaliter circa circumſtantiaˢꝯſiderādā eſt numeroſitatis ſufficientiaNam ſeptem ſūt circumſtantie ẜm tulliūque cōtinent̉ in hoc v̓ſti. Quis quid vbi qͥbus auxilijs cur quō qn̄. Ratio autē iſtiꝰ numeri eſt iſta.ꝙ ſeptem ſunt cōditōnes ſingulares ex quibꝰ aggͣuatur vel alleuiat̉ pct̄m. ſed circumſtantie ſuntꝯditōnes ſingulares actuuꝫ hūanoꝝ. vt patꝫ ca.p̄cedenti. gͦ ⁊cͣ. Ꝙ aūt ſeptem ꝯditōnibꝰ vel propͥetatibꝰ et ꝑ ꝯſeq̄ns ſeptem circūſtantijs aggrauetvel alleuiet̉ pct̄m ꝓbo de ſingulis. Prima em̄ cōditō peccatum aggrauans ꝯſiderat̉ ex ꝑte finis. ⁊talis c̓cumſtantia finis dr̄ cur vel cuiꝰ grā. que nnt̓om̄es c̓cumſtantias eſt pͥncipalis. Vbi nota. ꝙduplex eſt finis. ſcꝫ finis oꝑatōnis. et finis intentōnis. verbi grā. Forma domus eſt finis oꝑatōnisdomꝰ. ſed habitatō eſt finis intentōnis. vnde nonomnis finis eſt forma. qd̓ patꝫ in dicto exemplo.ꝙ licet forma domꝰ ſit finis termīans edificatōem