Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

compatiunt̉ omnia membra. ſed inter ꝑtes animecōiuncte corpori eſt pugna. qꝛ anima ẜm aliqͣs potentias ſuas non eſt cōiūcta corpori ſcꝫ ẜm intellectū et voluntatem. et ẜm has potentias anima fertur in verum et ī bonum ſimpliciter. ẜm vero alias ꝑtes ſcꝫ ẜm potentias ſenſitiuas anima eſt coniūctacorpori. et ideo eius cognitio fert̉ ſuꝑ apparens verum. et eius appetitus ſcꝫ ſenſitiuꝰ fertur ſuꝑ apparens bonū. Sicut ponit exemplū auicenna de luceignis q̄ clara eſt ex ꝑte illa que euadit amimixctōnemſcꝫ ex ꝑte ſuꝑiori. et ex parte qͣ ammiſcet̉ cōbuſtibili trahit qͣꝫdam obſcuritatem. Similiter aīa ex di.uerſis ꝑtibus trahitur ad diuerſa vtꝫ. et hoc ē cauſa pugne in anima. Ꝙ aūt anima ẜm diuerſas ꝑtes id eſt potentias trahat̉ ad diuerſa ex quibꝰ pugnam habeat ex tribo ſpecialiter ꝓbo. ſcꝫ ex gaudio ⁊triſticia. ex cōtinentia et incōtinentia. ex cōtinua experientia. Primo ex gaudio et triſticia. Nā aīapraui ex vna ꝑte gaudet et delectat̉ ſi recedat a delectabilibꝰ ſcꝫ ex parte ſuꝑiori anime id eſt ex parteratōnis que iudicat mala eſſe vitanda. ex alia veropte inferiori ſcꝫ ſenſitiua aīa dolet ſi recedat a delectabilibꝰ ꝓpter maliciam in ea dn̄antem que huiuſmodi triſticiā cauſat ī parte ſenfitiua. Ita ꝙ vnapars anime ſcꝫ pars ſenſitiua hominē prauū trahiad vnam ꝑtem ſcꝫ ad malum. et alia pars ſuperiorſcꝫ ratō trahit ad ꝑtem aliam ſcꝫ ad bonū. ac ſi anima in diuerſas ꝑtes diſparet̉ et contra ſeip̄am diſcreparet et ſic eſt in anima pͣui pugna. Secundo hoc idem ꝓbo ex cōtinentia et incōtinentia. Dicit̉em̄ cōtinens quaſi ſe tenens qꝛ tenet intellectū ſequendo eius iudiciū contͣ impetus paſſionū. Incōtinens aūt dicitur qͣſi ſe non tenens. nā concupiſcentia quā incōtinens ſequit̉ et a qua vincit̉ ligat in ꝑticulari iudiciū ratōnis. Verbigrā. Ratiodicit nullū eſſe guſtandū dulce extra horam. econt̓concupiſcētia dicit omne dulce eſſe guſtandū. hoceſt dulce. gͦ ⁊cͣ. et qꝛ ratō abſorbet̉ a concupiſcētiain ꝑticulari. nō aſſumitur ſub vniuerſali ratōnis vt̓dicat̉ hoc eſſe p̄ter horam. ſed aſſumit̉ ſub vniuerſali concupīe vt dicatur hoc eſſe dulce. vn̄ concupiſcentia non abſorbet iudiciū ratōnis in vniuerſali ſed in ꝑticulari vt per exemplum patet. et vt dicitph̓us pͥmo ethi. ca. iij. pͥmum qͥdem igit̉ ⁊cͣ. infra.ca. ibi. qn̄ qͥdeꝫ igr̄ ⁊cͣ. et hoc modo accidit defectꝰet pc̄tum ī incōtinente et ꝑ ꝯſeq̄ns pugna. Ita ꝙ ībonis vel iuſtis nō eſt pugna ſꝫ cōcordia. qd̓ tali rōne on̄do. vbi eſt qd̓ eſſe debꝫ qͥeſcit pugna. ſꝫ vbi inferiꝰ ꝯſentit et ſeqͥtur ſuꝑiꝰ eſt qd̓ debꝫ eſſe ſic̄ ē inaīa iuſti. gͦ ⁊cͣ. et ꝑ oppoſitū in aīa pͣui ſemꝑ ē pugna et nūqͣꝫ cōcordia. qd̓ tali rōne on̄do. vbi ratō ſequit̉ concupīam ibi eſt pugna. ſꝫ hoc eſt in aīa pͥuigͦ ⁊cͣ. Qd̓ patꝫ alia rōne ſic. vbi pͥmū ſequit̉ poſteriꝰ ibi eſt inordinatō et ꝑ cōſeq̄ns pugna. ſꝫ primꝰmotor in aīa eſt ratō vel intellectꝰ. gͦ vbi ratō ſeqͥtur concupīam et nō dn̄atur ibi eſt pugna. Sꝫcontra. augꝰ. dicit ꝙ pugnā vel conflictū hꝰ modiAlmititiānon ſentit quiconſentit ſed qui diſſentit. ſꝫ animaboni diſſentit. anima vero pͥui conſentit. gͦ ī animaiuſti eſt pugna et non in anima pͣui. Rn̄deo ⁊ dicoꝙ augꝰ. loquitur de exꝑientia pugne quā nō ſentiunt conſentientes illis dum actu conſentiūt. qͥatunc ratō abſorbetur a concupiſcentia vt non reſiſtat in actū. ſed qn̄ ſoluitur paſſio ratō qͣꝫtum adſui ſuperiꝰ manet in ꝓprio iudicio immutabilis etcontradicit his que male acta ſunt. ẜm qd̓ theologi dicūt ꝙ ſindereſis ſemꝑ remurmurat malo. vnde nunqmͣ extinguitur etiā in damnatis vtꝫ infra.ſindereſis. Secundo ad idem ſic arguo. Ibi ſieſt pugna vbi ſenſualitas repugnat ſpiritui. ſedqmͣdiu anima corpori eſt ꝯiuncta ſemper ſenſualitas ē corrupta. et ſic repugnans ſpiritui et ī maloet in bono viro. gͦ ⁊cͣ Rn̄deo et dico ẜm theologosꝙ pugna intelligitur qͣꝫtuꝫ ad peccata mortalia. qꝛſunt directe contra ratōnem. non autem quantūad venialia que non ſunt directe cōtra rōnem ſeddiſponentia ad eaque ſunt contraria ratōni ſcꝫ admortalia. Re. infra. ſenſtialitas ratōnes quare totaliter non extinguitur in hac vita loquendo naturaliter. Sed forte queres qͥd in anima facit pugriam. an peccatum vel aliquid aliud. Rn̄deo et dico ꝙ pugnam in anima non facit peccatum. ſꝫ ipſaanima que pro peccato punit ſeip̄aꝫ vt dicit augꝰtamen ratō huius pugne eſt peccatuꝫ. Verbigradicamus ꝙ homo cecus cadit in foueā. non ꝙ cecitas qͣſi per ſe exiſtens cadat in foueam quia nihileſt. et ideo nullius eſt cauſa. ſed inquantū eſt qui.dam homo ſtans ſub tali priuatōne in foueam cadit Sic a ſimili homo ſtans ſub tali condicōne ſcꝫpeccati impugnat ſeip̄m ciuius pugne peccatū eſtratio ſicut cecitas eſt ratio cadendi in foueam ſicutpatet. Hec ph̓us ethi. libro. ix. capi. qͣrto. amica.bilia aūt ⁊cͣ. Et bea. tho. in ſcrip. et alber. in coninento ibidem. Tercio hoc idem ꝓbo ex cōtinuaexperientia. nam continue experimur ꝯuiuſmodipugnam. quod patet per apoſtolū ad gala. v. Caro concupiſcit aduerſis ſpiritum. vbi auguſtinusſic ait. Vidē quale belluꝫ qͣlem rixā intra teip̄m ſentis. Caro inquā id eſt carnalis concupīa ſpūi reluctatur. Augꝰ. ſed non eſt diffidendū. qꝛ ſpūs id ēratō gratia dei adiuta cōcupiſcit aduerſis carnemEt iterū apo. ad roma. vij. video aliā legem ī mēbris meis repugnantem legi mentis mee. Expoſitor. video inquit nō ſolum ſimplici noticia ſed cōtinua et certiſſima exꝑientia. et quid legem id ē fomitem peccati qui repugnat. in membris meis. vtin oculo ad concupiſcendū. in manū ad oꝑanduꝫrepugnantē legi mentis mee id eſt legi rōnis. vbiaugꝰ. Recte dr̄ lex. qꝛ legitime factū eſt vt qui nonobediuit ſuo ſuꝑiori non ẜuiat ei ſuū inferiꝰ ſcꝫ caro. et ſubdit. ſupra te eſt dn̄s deus tuus. infra te ēcaro tua. ſerui meliori et ſuꝑiori vt ẜuiat tibi inferior. contempſiſti ſuꝑiorem torqueris ab inferioriideo apoſtolus dicit repugnante legi mentis inee.