ex grā. Nullꝰ gͦ poteſt facere quod in ſe eſt adhoc ꝙ ſit gratꝰ deo niſi ex gra. Itē non pōtdici ꝙ rectitudo iſta ſit naturalis. quia rectitudo naͣlis non ꝯtradicit obliꝗtati culpe velpeccato: cum maneat cā illo vel cū illa. Cumigit̉ rectitudo qua homo facit quod in ſe eſtꝯtradicat culpe. gͦ non ē naͣlis. eſt igit̉ gratuita. Itē in Exo. vbi loquit̉ de indurationePharaonis dicit gl. Indurauit dn̄s cor eiusita ꝙ nihil poterat facere acceptabile deo. gͦnon poterat facere aliquid per quod daret̉ eigrā. gͦ lꝫ faceret quod ī ſe eſt adhuc nō daret̉ei gra. So. dd̓ ſicut dicit anſel. in li. de ꝯcordia p̄deſtinationis ⁊ li. ar. Sciēdum ē ꝙ ſepedicimꝰ neceſſe eſſe qd̓ nulla vi eē cogit̉. ⁊ neceſſe non eē qd̓ nulla ꝓhibitione remouetur.Nam dicimꝰ. neceſſe ē deū eē īmortalē: non ꝙaliqua vis cogat eum eē īmortalē. ⁊ neceſſe ēnon eē iniuſtū: non ꝙ aliqua vis ꝓhibeat eēīiuſtū: ſꝫ qm̄ nulla res poteſt facere vt non ſitīmortalis ſeu vt ſit iniuſtus. Secūdū hͦ igit̉dd̓ ē ꝙ neceſſitas in creatura dr̄ ẜᵐ coactionē⁊ ꝓhibitionē quā aliqua res cogit̉ vel ꝓhibet̉eē vel non eſſe. In deo autem non cadit neceſſitas coactionis aut ꝓhibitionis: ſꝫ ſolū dr̄ ī eoneceſſitas īmutabilitatis. Cū gͦ querit̉ an deneceſſario det grām faciēti quod in ſe ē. autloquimur de neceſſitate īmutabilitatꝭ. aut denec̄itate coactionis ⁊ ꝓhibitionis. hoc vltimomodo non dat grām neceſſario faciēti quodin ſe eſt: quia deꝰ non poteſt cogi. Sꝫ pͥmo mōveꝝ ē ꝙ immutabilr̄ ſe habet diuina bonitasad donū gr̄e omni volēti reciꝑe faciēdo qd̓ īſe ē: qua ncc̄itate nulli negat ſe. Concedēdumigit̉ ꝙ ſi homo faciat qd̓ in ſe ē: ꝙ deus dat eīgrām: ⁊ etiaꝫ neceſſario .i. īmutabilr̄: ſicut ſolīmutabilr̄ dat lumē ſuū oī volenti ſuſciꝑe .ſ.diſpoſito ad hoc: ⁊ ſe hn̄ti in recta diſpoſition ad ſolem. Sic dicēdū ex parte iſta. Adpͥmā rōnē ī ꝯtrariū dd̓ ꝙ n̄ ſeꝗt̉. ſola liberalitate dat. gͦ ſe hꝫ ad dandū ⁊ nō dandū facienti qd̓ in ſe eſt. Sꝫ bn̄ ſequit̉. ſola liberalitatedat. gͦ non dat ex meritis vel ꝑ coactione velprohibitionē. quia hoc ex ſola liberalitate excludit coactionē ⁊ ꝓhibitionē ⁊ non īmutabilitate. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ ſi neceſſariū dicat̉ īmutabile falſuꝫ ē ꝙ neceſſariū ⁊ libeꝝ opponūt̉Si aut dicat̉ neceſſariū coactū vel ꝓhibitumſic veꝝ ē ꝙ opponūt̉. pͥmo mō ē neceſſitas indeo: ⁊ ꝓpter hoc non opponit̉ ſue liberalitatiīmo ex hoc eſt laus ſua: ꝙ ipſa ē īmutabilis ⁊īmutabilr̄ libera. ⁊ ex hoc ē laus ſue bonitatꝭ.ꝙ non poteſt ſe negare volēti eā reciꝑe faciendo quod in ſe eſt. vn̄ aug. Sicut vitupiumhumane volūtatis ē ꝙ nō vl̓t recipe. ita lausdiuine bonitatis ē ꝙ nō poteſt ſe ip̄aꝫ negareAd tertiū dd̓. ꝙ ſi deꝰ nō daret faciēti qd̓in ſe ē grām: ꝙ non faceret ipſi iniuriā. ⁊ ideototū ē ex liberalitate ſua ꝙ dat ei grām. ⁊ iōintroducit̉ exēplū ꝙ non fieret hōī iniuria: ſinō daret ei deꝰ gram: ſicut nec luto fieret īiuria: ſi de eo face̓t figulꝰ vas in ꝯtumeliā. quiafieret ẜm exigētiā ⁊ naturā ſue materie. Silr̄ex parte iſta ē. vn̄ Iſa. 54. Et nūc dn̄e pr̄ nr̄ eſtu. nos ꝟo lutū ⁊ tu fictor noſter: ⁊ oꝑa manuum tuaꝝ omnes nos. vnde nos ſumꝰ materiaipſiꝰ. ſꝫ ſic ē ꝙ tota maſſa generis humani corrupta ē ꝑ originale pctm̄. Et ꝓpter hoc ſi deuſfacit ex hoīe vas in ꝯtumeliā ⁊ non in ſuumhonorē impͥmēdo formā nobilē q̄ ē grā: fac̄ ẜꝫexigētiā materie: quia ordinata ē maſſa gn̓ishumani ꝑ peccatū ad cōtumeliā. ⁊ ꝓpter hocſi ita faceret: non faceret ei iniuriā. Ꝙ gͦ deusin homine faciente qd̓ in ſe ē impͥmat formaꝫnobilē q̄ ē grā: hoc ē ex ſola liberalitate ſua ⁊non ex aliquo quod debeat homini faciēti qd̓in ſe ē: quia homo faciēs quod in ſe ē adhucē indignꝰ an̄ ſuſceptionē grē. Ad quartuꝫdd̓. ꝙ in deo nulla ē ncc̄itas coactionis aut ꝓhibitionis: ſꝫ ſolū īmutabilitatꝭ. De pͥma logͣt̉Ber. ſicut dictū ē. Ad quītū dicēdū ⁊ ꝯcedendū ꝙ nullꝰ pōt ſufficiēter ſe diſponere adgram niſi deꝰ ip̄m diſponat. ſꝫ ſi faciat quod īſe ē cōſequit̉ diſpoſitio diuini adiutorii. vn̄feneſtra ꝯꝑat̉ actui volūtario: ꝗ ē ꝯſentire vl̓diſſentire. tenebra ꝯꝑat̉ pctō. vn̄ ſicut ī ptātehominis non ē ꝙ remoueat tenebrā a domo:niſi aperiat ꝓhibēs lucē .ſ. feneſtrā. ⁊ lux ipſaremouet tenebrā: ita ī ptāte hoīs nō ē vt remoueat peccatū a ſe ip̄o. ſꝫ ſi remoueat actumſuū volūtariū .ſ. diſſenſum ad bonū ⁊ ꝯſēſuꝫad malū: tūc remouet illud qd̓ ē ꝓhibēs grāꝫſicut feneſtra ꝓhibet lucē. ⁊ tūc intrat gr̄a inip̄o. ⁊ ita diuino adiutorio remouet̉ ab eo tenebra. Remoueat gͦ li. ar. diſſenſum ad bonū:⁊ ꝯſentiat parate grē. Et hoc ē qd̓ dicit BerGrē ſolū cooꝑari dr̄ li. ar. dum ꝯſentit. Adaliud dd̓. ꝙ facere qd̓ in ſe ē ſolum ꝑtinet adadultos ⁊ non ad ꝑuulos. Et ad vidēdū ꝗdē face̓ quod in ſe eſt notandū. ꝙ in quolꝫ hoīeꝑ naturā ē recta rō. ⁊ hec rectitudo boni ē notio indita a creatiōe qua q̄libꝫ aīa pōt cogͦſce̓ſuum pͥnᵐ .ſ. deū. ⁊ de hac dicit̉ ī pͥſ. Scitoteqm̄ dn̄s ipſe ē deꝰ: ipſe fecit nos ⁊ nō ipſi nos