nihil ponit̉ in creatura rōnali an̄ creationemSꝫ ex parte recreationis ponit̉ mala diſpoſitō⁊ ꝯtraria an̄ recreatione. Et ex hoc eſt ꝙ nullo modo poteſt venire ad bn̄ eē ꝑ recreationēniſi tollat̉ illa diſpoſitio mala: ⁊ r̄cipiat nouādiſpoſitionē bonaꝫ. Ad aliud dd̓. ꝙ duplexē ꝯꝑatio potētie liberi arbitrii. vna ē ad ſuuꝫactu ordinādo ip̄m. alia ē ad aliaꝫ potētiā. Ꝙgͣ dr̄ libeꝝ arbitri ā potentiſſimū: hoc eſt ꝑ coparatione ad aliā potētia: ꝗa nō pōt cogi abalia potētia. Sꝫ ꝑ ꝯparationē ad ſuū actu nonpoteſt dici potentiſſimū: quia non eſt cā ſufficiēs ⁊ ꝯpleta reſpectu ordinis ſui actus ī finēſic̄ ē potētia naͣlis. Ad alid̓ dd̓. ꝙ duplex ēcognitio de deo. vna eſt ꝑ effectꝰ ſuos: ⁊ hec ēſine grā. alia ē ꝑ pn̄tiā ſui apud aīam. hec aūtnō pōt eē ſine gratia. Primo mō cognouerūtph̓i deū. Notandū tn̄ ꝙ alr̄ dr̄ deꝰ eſſe pn̄sapud aīam ꝑ inhabitāte grām. alr̄ apud creaturā ẜᵐ ꝙ deꝰ dr̄ vbiqꝫ eſſe potētialr̄ pn̄tialiter ⁊ eēntialr̄. Nam deus dr̄ eſſe pn̄s apudcreaturā vlr̄ īquātū pn̄tialr̄ ꝯẜuat eā: ⁊ ꝙͣtūcentia eius non abeſt creature. Hn̄s aūt apd̓aīam dr̄ inquātū pn̄tat ſiue pn̄tē facit btītudinē: que eſt in ip̄o. qd̓ ē triplr̄. Uel in habitutm̄ vt in ꝑuulis. Ul̓ ī affectu tm̄. vt ī adultis.Uel in hītu ⁊ affectu ⁊ intellectu vt in btīs.Paruuli enī baptizati hn̄t pn̄tem btītudinē:que eſt in deo in habitu ⁊ non in aliquo actuanime. Adulti qui ſunt in caritate hn̄t pn̄teꝫbtītudinē nō ſolū in habitu: ſꝫ in actu affectionis diligendo deū: nō tn̄ in actu cognitiōis:cū cognoſcāt ꝑ fidē: ꝗa fides eſt reꝝ abſētiūBeati ꝟo hn̄t pn̄tē non ſolū habitu: ſꝫ affectudilectionis ꝑfecte ⁊ cognitiōis manifeſte ſineenigmate. Sꝫ adhuc obr̄. Cognitio in brutſufficiēter mouet appetitū ad delectabile eligendū ⁊ ad triſtabile fugiēdū: habito quodāexperimēto de delectabili ⁊ triſtabili. gͦ ſilr̄ inrōnalibꝰ cognitio poteſt monere uolūtatē adfaciēdū bonū ⁊ fugiēdū malū: habito quodāexꝑimēto de bono ⁊ malo. Sꝫ hoc poteſt eſſeſine grā vel dono addito. Dicēdū ad hoc:ꝙ de ſummo bono nō poteſt haberi exꝑimtuꝫſine gra. ſꝫ pōt heri de bono ſenſibili: quia bonū ſenſibile non eſt ꝯſtitutū ſupra poteſtateꝫvtutis ſenſibilis: ſeu ſuꝑ vim ſenſibilē. ſꝫ bonūſummū intelligibile ꝯſtitutū ē ſupͣ intellectuꝫſupra poteſtatē intellectꝰ. ⁊ ꝓpter hͦ nō pōtip̄m cognoſcere: nec de ip̄o experi ētiā habereſine dono gr̄e. ⁊ ita requirit̉ grā ad hoc ꝙ ꝑcognitione experientie in ipſum moueat̉. Dehac experīentia dr̄ in apocꝭ. 2. Uincenti dabomāna abſconditū: ⁊ dabo ei calculum candidu. ⁊cͣ. qd̓ nemo ſcit niſi qui accipit. ⁊ hoc experimētū nō hr̄ niſi ꝑ pn̄tiam ſumi boni apd̓animā: que pn̄tia nō eſt ſine grā. Iteꝫ ꝙͣuisgrā eēt neceſſaria in ſtatu nature lapſe: tamēoſtēdit̉ ꝙ grā non erat neceſſaria in ſtatu nͤbn̄ inſtitute .ſ. an̄ lapſuꝫ. ꝗa ſic̄ hr̄. 32. deutꝭ. deiꝑfecta ſunt oꝑa. gͦ homo in ſtatu ſue pͥme ꝯditionis fuit opus ꝑfectū. Sꝫ ſicut dicit ph̓s inli. phyſicoꝝ. Tūc dicimꝰ vnūqd̓qꝫ ꝑfectu: cumpoteſt attinge̓ ſue ꝟtuti. gͦ homo quantuꝫ adſtatū pͥme ꝯditiōis poterat attingere ꝓprievirtuti. Sꝫ ſicut dicit augꝰ. in li. ſoliloquioꝝ.Uirtus eſt rō ꝑueniens in ſuū fine. gͦ in ſtatuillo habebat homo ronē ꝑ quā poterat ꝑuenire in ſuū finē. gͦ non īdigebat gra. Itē authomo in ſtatu pͥme ꝯditiōis erat ꝑ donū n̄gratus deo: aut non. Si ſic gͦ ꝑ naͣm erat deoacceptꝰ. gͦ non requirebat̉ aliquid quod ipſugratū faceret. gͦ nec grā. Si no. gͦ erat odioſuſdeo. Sꝫ hoc eſt falſum. ꝗa ſap̄. xi. Nihil odiſtieoꝝ que feciſti. gͦ in illo ſtatu erat gratꝰ deo:⁊ ei placebat. gͦ ꝑ naͣm gratus erat. Non gͦ indigebat grā. Itē ſic̄ dicūt ſancti: Adam inpͥmo ſtatu habebat vnde poterat ſtare: licꝫ n̄habe̓t vnde poſſet ꝓfice. ⁊ hoc ꝑ naͣm. Sed ſiſtetiſſet ꝯſecutꝰ fuiſſet btītudinē. Itē ſicutdicit vam. Manentes in eo quod eſt ẜm naͣꝫin ꝟ̓tute ſumꝰ. ſꝫ recedētes ab eo quod eſt ẜmnatura in id quod eſt p̄ter naͣm ſumꝰ ī vitio.Itē ſic̄ dic̄ Hiero. volūtas que ē ī arbitrioſola poteſt ſuffice̓ ⁊ p̄miū habe. gͦ nō requirit̉alia grā vltra illā. Itē Origenes. Si obtulerimꝰ que ex nobis ſunt: ꝯſequemur ea q̄ deiſunt. gͦ ſi deo offerimꝰ noſtrā volūtatē: ⁊ ea q̄ī nobis ſunt ex naͣ: ꝯſequimur que dei ſunt .ſ.btītudine eterna. ℟ dd̓. ꝙ ē ꝑfectū quāt āad eē. ⁊ ē ꝑfectū quātū ad bn̄ eē. quod eſt eſſeordinis. In pͥmo gͦ ſtatu potuit dici homo ꝑfectus ẜm naͣm quātū ad eē nature nō tn̄ ẜmeē ordinis vel bn̄ eē niſi ꝑ gr̄am in pn̄ti ⁊ gloriā in futuro. Ad aliud dd̓. ꝙ ē gratū eſſeduplr̄. in potētia .ſ. ⁊ ī effectu. Per donū gͦ nature ſolum hꝫ homo gratitudinē ī potētia ⁊nō ī effectu. ꝑ donum aūt grē hꝫ gratitudineī effectu. ⁊ hec ē illa gratitudo quā homo meret̉ ⁊ dignꝰ eſt vita eterna in actū. Primā gratitudine habuit homo in pͥmo ſtatu ꝑ donuꝫnature ſꝫ non ſecūda ꝑ naͣm. ⁊ īpoſſibile eſſetꝙ homo ẜᵐ naͣm ip̄aꝫ habet dignitateꝫ ꝑ quāeſſet dignꝰ vita eterna. Et ideo ncc̄ia fuit ei