Druckschrift 
Summa universae theologiae : P. 3
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

p̄dicte differētie. Nam probatio ex facto manifeſto eſt ꝓbatio euidētiā facti. ꝓbatio exfacto p̄ſumpto eſt ꝓbatio p̄ſumptiōes. ꝓbatio ꝟo ex ſcripto ē ꝓbatio inſtrumēta. Probatio maleficii reꝗͥrit ꝓbationē teſtimonii.Probatio īnocētie reꝗͥrit ꝓbationē iuram̄ti.Probatio ꝟo honeſti admittit ꝓbationē perfamā. Ad illd̓ qd̓ obic̄ pͥmo dīſtīguit̉ Naꝫꝓbatio iuramētū ſupͣ diſtinguit̉ a ꝓbatōeteſtimoniū: ꝗa ad ꝓbationē admittit̉ iuramētum rei ad purgationē īnocētie: que non admittet̉ ad ꝓbationē culpe. ꝓbatio vero perteſtimoniū: quod etiam eſt iuramēto firmatu ꝑſonaꝝ differētiū ab actore reo requirit̉ ad ꝯuictionē culpe. ſicut aūt purgatiōemīnocentie ſequit̉ abſolutio accuſati. ita ad uictionē culpe ſequit̉ ꝯdemnatio. Iura autemproniora ſunt ad abſoluendū qͣꝫ ad ꝯdemnādum. Patet ergo qualiter differt ꝓbatio queeſt per iuramentū a probatione que eſt teſtimoniū. Ad aliud quod queritur de ꝓbation que eſt per facti euidentiam dicēdum.quāuis non ſit ordo ſeruandꝰ: qui eſt in occultis īquirēdis. eſt tamē quidā ordo iudiciariꝰibi ſeruandꝰ: ſicut dicit decretalis: quia reusdebet citari interrogari: eo preſente velper ꝯtumaciam abſente ſententia debet darivnde beatus Xepherinus. 3. ca. q. 9. Abſensnemo iudicetur: quia diuine humane hocprohibent leges. quod intelligit̉ niſi abſensfuerit ex ꝯtumacia. Pro preſenti nanqꝫ ꝯtumacia eum habere facit: ſicut dicit Gratianꝰ.Si autē querat̉ ꝗd dicat̉ factum euidens.in criminibꝰ diſtinguendū. ꝗa eſt notoriumiuris facti. Notorium iuris eſt illud factumde quo quis canonice condemnatus eſt: ſicutdicit decretalis. Notoriū iuris eſt de quo aliquis canonice condemnatur. vel quando crimen notorium non diffitet̉. Notoriū ꝟo factidupliciter. aut preſumpti: aut manifeſti. Notoriū facti preſumpti eſt vt paternitas. filiatio. ſicut dicit lex. quia ſemper mater certa ēetiam ſi virgo conceperit. pater uero eſt quēnuptie demonſtrāt. Notorium vero facti mani feſti eſt de quo fama publica ſuum preſtatad miniculū: ipſa rei euidentia ꝓteſtat̉: necpoteſt aliqua tergiuer ſatione celari. ſic̄ dicitdecretalis. Quocūqꝫ iſtoꝝ modoꝝ crimē notori ū ſit: poteſt iudex ex officio ſuo punire criminoſū: quāuis corā eo accuſet̉: nec teſtibus conuincat̉. Ad ultimū ꝟo quod obicit̉de ꝓbatione per famā dicēdū. ꝓbatio perfamā admittit̉ ad ꝯuictionē maleficii: queeſt ad ꝯdemnationē: admittit̉ tamē ad ꝑhationē honeſti matrimonii ꝓpter religioſitateIura enī facilia ſunt ad recipiēdū ꝓbationēreligioſitatis honeſtatis. Difficilia ꝟo ſuntad probationē recipiēdā turpitudinis: vn̄ſit reatus ꝯdemnationis. Ideo ſicut patet epredictis ad ꝯuīcēda maleficia eſt admitenda ꝓbatio famā ſolū.Onſequēter queritur de probatione per teſtes. Circaquod querunt̉ duo. Primo an ad ꝓbatione admittat̉ teſtimonium de auditu. defide teſtibꝰ adhibēda.Quantum ad primūobr̄. Dic̄ canon beati Calixti. 3. ca. q. 9. Teſtea quācūqꝫ ſcripturā teſtimoniū ꝓferāt:pn̄tes de his que viderūt vel nouerūt teſtimoniū dicāt. nec ꝓferāt teſtīonia niſi de his ſb̓ eoꝝ pn̄tia acta noſcūt̉. Ex quo videt̉relinꝗ teſtimoniū de auditu nihil ꝓbat iniure. Contͣ. Leuitꝭ. 5. Aīa audierit vocemiurātꝭ: teſtiſqꝫ fuerit. pōt ferre teſtimoniuꝫde auditu. Item de omni eo qd̓ certiſſimecogͦſcimꝰ teſtificari poſſumꝰ. Sꝫ ſic̄ ea videmus in factis certiſſime ſcimꝰ. ita ea que audmꝰ in ꝟbis. de v̓bis teſtificari que audimꝰpoſſumꝰ. ℟º. audiri dr̄ aliꝗd per ſe. aliꝗd accidēs. Per ſe audimus ſonos ꝟba. dehis teſtificari poſſumꝰ. vt ſi audiamꝰ aliꝗsdicat ꝟ̓ba ꝯtumelioſa. ꝯtra aliquē. vel aliquēꝯfiteri pecuniā talē ſolutā: vel tonitruafacta tali die. In hiꝰ ꝟe accipit̉ ꝓbatio teſtimonii de auditu. It ē accidēs audimꝰ factūaliqd̓ qd̓ nobis aliqͦ narrante refert̉. ꝗapoteſt certiſſime ſciri: niſi alio modo fuericognitū: non ualebit in hiꝰ teſtimoniū de auditu. vn̄ quēadmodū diſtīguit ī li. ad Paulinā de vidēdo deo inter ſcire crede̓: hisſcimꝰ nos ipſi teſtes ſumꝰ. his ꝟo credimusalijs teſtibꝰ mouemur ad fidē. In his ꝟepn̄t ſciri auditū: valꝫ teſtīoniū de auditu ē ī ꝟbis: ꝗa taliū poſſumꝰ ꝟi teſteꝫ.his ꝟo ſolū alieno teſtīonio cognoſcimꝰ: teſtes poterimꝰ. Ad illd̓ qd̓ obr̄ teſtimoniū debet ꝓferri de viſu dd̓. nomineviſus intelligitur quilibet ſenſus. ſicut dicitAuguſtinus ſuper Ioānē vltimo. Palpatevidēte. Exo. 20. Populꝰ videbat voces.