RomanosEpiſtolead
6regnauit pe̓r vnū: multō magis abu̓ndantiā gratię ēt doe nationis ⁊ iuſticię accipiētesin vita regnabūt per vnum ies ſum chriſtum. Igit̉ ſicu̓t perh vnius delictū in oēs hoīes in
icōdemnationē: ſic ēt ꝑ vniusf iu̓ſticiā in oēs hoīes in iuſtifiincationē vitę. Sicūt enī per inn obedientiā vnius hoīs peccao tores cōſtitu̓ti ſunt multi: itapͦ ⁊ ꝑ vniu̓s obedientiā iuſti cō-
a Regnauit/ in oībus hoībus ⁊ exercens tyrannidē ſuamper paſſiones. b ¶ Per vnum pctm̄ adā/ mediāte eo in oēspoſteros. Vel per vnum/ adā. cMMulto magis: qꝛ maior res/ ⁊ in infinitū melior qͣꝫ malum qd̓ trāſit ab adā ſit malum. Vel multo magis: quia magis duratura res ⁊ ęternadata .i. vita: ſed peccatum mors tꝑalis.d ¶ Abūdantiamgratię .i. remiſſionēpctōꝝ etiā ſuꝑadditoꝝ: ⁊ pręter hͦ abundātiā/ e Et donationis/ chariſmatū.f Et iuſticię/ qͣꝫtūad bona oꝑa. Hęcenī tria ſunt neceſſaria ad meritum vitę ęternę. Igit̉ ex qͥ chriſtus magꝭ potēs eſt qͣꝫ adā: ⁊ gr̄a eius magis qͣꝫ peccatū adę.¶ Igit̉ ſic ꝑ vniꝰ delictū .i. pctm̄ adę trāſiēs: h ¶ In oēshoīes: iteꝝ eſt in ꝯdēnationē. SSic ⁊ ꝑ vniꝰ .i. chriſti. k ¶ Iuſticia iterum eſt/ l In oēs hoīes .i. oēs homines iuſtificat qͣꝫtum fuit in ſe qͣꝫtum ad abundantiā: ⁊ deditvitā ęternā: ſed ex defectu eoꝝ eſt ꝙ nō oēs. Un̄ intelligēdūeſt ſic̄ illd̓. j. Timoth̓. ij. b. Deꝰ vult oēs hoīes ſaluos fieri ⁊cͣ.Et Ioh̓. j. a. Illuminat oēm hoīem .i. nullꝰ illuminat̉/ qͥ nonilluminet̉ per chriſtū. m ¶ Sicut em̄ ꝑ vnius. Hęc eſt explanatio p̨̄cedentis ꝯcluſionis. Dixerat enī. Sicut ꝑ vniꝰ delictum ⁊ per vnius fuſticiā ⁊cͣ. Sed qꝛ delictum cōplectit̉ omne peccatū ⁊ iuſticia virtutē/ determinat per qd̓ pctm̄ ⁊ quā iuſticiā: dicēs Sicut ꝑ inobedientiā. Stricte ponit̉ nomēobedientię. n ¶ Peccatores .i. aſtricti pctō originali. ¶oCōſtituti ſūt .i. iuſtificant̉. Moralit̓. m. Sicut em̄ perinobedientiā .i. ꝑ obedientiā. Un̄ Prouerb̓. xxix. a. Rexiuſtus erigit terrā: ⁊ chriſtus hoīes qͥ corruerāt pctō: vir auarus deſtruxit eā: adā .ſ. qͥ appetijt ſapīam. Gregꝰ. enī dicit: ꝙnō tm̄ eſt a natura pręeunte/ ſed etiā ſcientię. Prouer. xiiij. d.Iuſticia chriſtus .ſ. eleuat gentē .i. genus humanū: miſerosfacit ppl̓os pctm̄ adę. Propt̓ hoc d̓r ad chriſtū. Eſa. lviij. d.et eſt lr̄a Hieronymi talis. Uocaberis ędificator ſepiū cōuertens ſemitas in quietē. Alia lr̄a. Auertens ſemitas iniquitatum. p. ¶ Per vnius obediētiam: de qua Phil̓. ij. a. Factus eſt obediens patri ⁊cͣ. Illa autē obedientia fuit nobis neceſſaria: qꝛ indigebamꝰ: immūdi eramꝰ lotione: quia odio habiti recōciliatione: qꝛ vulnerati medicina: qꝛ duri corde emollitione: qꝛ increduli cōfirmatione: qꝛ vſurpatores iuris alieniemendatione: qꝛ pctōres expiationē. De prima: qꝛ immundieramus. Eſa. lxiiij. b. Facti ſumꝰ vt immūdi oēs nos: ⁊ ideo☞ aqua fluxit de lauit etiā an̄ mortē/ paſſiones inferens. Prouerb̓. xvj. b. Indignatio regis nuncij mortis .i. paſſionis corꝑis: q̨̄ inflictę ſūt arege irato .i. a deo ſunt nuncij mortis. Hę ſunt ſagittę dn̄i: dequibus Iob. vj. a. Sagittę dn̄i in me ſunt: quarū indignatioebibit ſpm̄ meū. Quę in oēs tranſfuſa eſt/ per cauſam etiā ꝓpria ſuꝑaddita. Donationis .i. chariſmatum. Argumentū ꝙremiſſio peccati p̨̄cedit infuſionē gratię. Supra em̄ dixit abūdantiā gr̄ę qͣꝫtum ad remiſſionē peccati: hic aūt donationemchariſmatū gr̄ę ponit ꝯſequēter. Sed dic ꝙ nō eſt vis facienda in ordine verboꝝ: ſicut dictū eſt. sͣ. Quia multo maior. jͣ.viij. d. Nō ſunt cōdignę ⁊cͣ. Eſt hic. Sed ſil̓r gr̄a adę in infinitum maior qͣꝫ pctm̄ eius: gͦ ſicut ſanata eſt poſteritas adę pergr̄am chriſti: ita ꝑ gr̄am chriſti. Sed nō ſequit̉: qꝛ etſi gr̄a infinita fuerit reſpectu peccati: tn̄ ſatiſfacere nō potuit: qꝛ peccatum trāſfundit̉ per naturā/ gr̄a per voluntatē. Proceſſit ſententia dei in iuſtificationē q̨̄ eſt cauſa vitę: Sed ſnīa dei de iuſticia ꝓcedit in cōdemnationē: ergo de iuſticia ⁊ in iuſtificationē. Itē per vnius iuſticiā .i. dei. Itē eſt in iuſtificatione: vtdicit textus: ergo deꝰ ex iuſticia iuſtificat nos. Sol̓ o. Sententia dei d̓r hic inſtitutio eiꝰ: ſicut em̄ inſtituit ꝙ oēs qͥ defcēderent ab adā damnarent̉: ita inſtituit ꝙ ꝑ iuſticiā filij et meritūiuſtificarent̉. Sentētia gͦ dei nō d̓r hic iuſticia eiꝰ .i. non d̓r deiuſticia facere qd̓ de ſnīa facit. Vel pōt dici ꝙ deus de iuſticia
iuſtificat reſpectu chriſti qͥ hoc meruit. Vel iuſticia dei d̓r gr̄aiuſtificās. Nec ſola imitatione/ qͣꝫtū ad adultos: ſed regeneratione qͣꝫtū ad paruulos: gͦ paruuli iuſtificant̉: ẜm qd̓ iſtud intelligit̉ de paruulis: gͦ habēt iuſticiā: gͦ oēs virtutes: qui em̄ habēt vnā hꝫ oēs: qd̓ ꝯcedimꝰ. Nullꝰ ē hō p̨̄ter illā generationēadę .ſ. Nemo naſcit̉/purus hō niſi carnali ꝯcupīa ⁊cͣ. A ſecūdo. j. Corinth̓. xv. f.Eoſdē poſt qͦs .ſ. prius dixit oēs poſteadicit multos/ cū ſubdit: Peccatores ꝯſtituti ſūt multi ⁊cͣ. Etita patet ꝙ accōmoda eſt vniuerſitas. Aliter ab illo loco. Uno mō vt .sͣ. diximꝰ:exponit̉ hoc de originali pctō ⁊ tranſitu ꝑ ꝓpagationē ⁊ pluralitate abſoluta. Secūdo de pctō actuali ⁊ trāſitū ꝑ imitationem ⁊ pluralitati comparatā: id eſt ſimiliter/ imitando ip̄m inplures tranſit nō quo ad numerū: ſed ī genere: qꝛ delictū actuale .ſ. adę tm̄ trāſijt ꝑ imitationē .ſ. in ſil̓r p̨̄uaricātes: gr̄a autēchriſti ⁊ in hos trāſit qͥ nō ſil̓r p̨̄uaricātes .i. ī paruulos qͦs iuſtificat. In qͦ. i. ī cuiꝰ imitatiōe. Dic̄ mortuos ſpūalit̓. Pluresem̄ gr̄am ꝯſequūt̉ .i. ī genere: qꝛ ꝑuuli adulti .i. tm̄ adulti. Quineglecto deo: iſti ſūt qͥ peccauerūt in ſil̓itudinē p̨̄uaricationisadę. Un̄. sͣ. in p̨̄cedenti folio dicit Glo. in ſil̓itudinē adę peccauerūt qͥ ſub ſpecie idoloꝝ diabolo. Seruierāt creaturę. sͣ. j. c.Pat̓no pctō .i. originali. Apd̓ inferos tenebant̉: gͦ nulli plenedimiſſū erat pctm̄ originale an̄ paſſionē chriſti. Qd̓ verū eſt:vt aꝑte manifeſtum eſt per Glo. ſuꝑ Zach̓. ix. c. Eduxiſti vinctos de lacu: in qͦ nō erat aqua. In vno pctō adę ſil̓es: Sed ⁊ſi nō legimꝰ niſi de vno pctō in comeſtione pomi: tn̄ forte ml̓ta alia cōmiſit. Quare gͦ nō dicit ꝙ imitant̉ eū qͣꝫtum ad illa?Dicendū ꝙ potiꝰ dicit imitati euꝫ in illo: qꝛ fuit fons ⁊ origooīm alioꝝ. Suꝑiori ſenſui. sͣ. eodē: vbi dixit: Mortē regnaſſevſqꝫ ad moyſen. Scd̓m hoc vſqꝫ ponit̉ excluſiue ⁊ ꝯcordat cūilla exceptione q̨̄. sͣ. poſita eſt: ẜm quaꝫ vſqꝫ ponit̉ excluſiue.Ꝙ autē ẜm hoc ponat̉ excluſiue/ oſtēdit. Quia qui ꝑ legē ⁊cͣ.Mors ⁊ idolatria pręualuit accipiētes abundantiā ⁊cͣ. Hocnō mutat̉ a pͥma lectione. Qd̓ autē poſt dicit in textu .ſ. Oēsſil̓r peccātes accipit. q. d. accōmoda eſt diſtributio. Item omnes ⁊cͣ. q. d. hoc iterū reſtringendū eſt ad credētes. Non em̄eſt generalis ⁊cͣ. q. d. bn̄ dico quo vtraqꝫ vniuerſitas ē reſtringenda: qꝛ neutra eſt vaga: ſꝫ vtraqꝫ accōmoda: ſicut ille adamꝑdidit genꝰ humanū: ita iſte chriſtus merito iuſticię .i. bonoꝝoꝑm vel paſſionis vel gr̄ę iuſtificātis. Oēs ſui .i. oēs carnalit̓ab eo geniti: ẜm Augꝭ. Scd̓m Amb̓. Oēs ſui .i. oēs imitatores eiꝰ .i. oēs p̨̄uaricātes/ maxīe idolatrę. Qui nō ſūt chriſti ꝑregenerationē: ẜm Amb̓. fide. jͣ. viij. b. Si qͥs ſpm̄ dei nō habet hic nō ē eiꝰ. Iuſti ꝯſtituti multi .i. oēs ſui .i. regenerati. Sine qͣ nec antiqui ⁊cͣ. incarnatio: gͦ ſine incarnatione nō pōt qͥsliberari ſiue ſaluari. Cōtra .sͣ. eodē ſuꝑ iſtud. Multo magꝭ iuſtificati. Glo. Aliꝰ modꝰ fuit poſſibilis: Et hęc eſt Glo. pręcipue ꝯͣ opinionē q̨̄ dicit ꝙ alio mō poterat liberari genꝰ humanū ſed nō redimi. Sol̓o. Sine qͣ duplex eſt: qꝛ li qͣ pōt referriad incarnationē: ⁊ ſic falſa: vel ad fidē: ⁊ ſic vera: ſine fide incarnationis: nō pōt liberari ſupple manēte dei p̨̄deſtinationede incarnādo filio .ſ. Sꝫ contrarium dicēdo vera eſt etiā primo mō. Ideo pōt aliter dici vt fiat vis in hac ꝓpoſitione/ ſine: cuiꝰ ꝟtute ponit em̄ īcarnationē futurā eſſe. Nihil em̄ eētdictū: ego faciā hoc ſine chimęra: qꝛ non eſt vel erit chimęra.Sꝫ adhuc obijcit̉ ꝙ ſuꝑ iſtud ad Heb̓. xj. b. Sine fide impoſſibile eſt placere deo: dicit Glo. Credere oportet ꝙ deꝰ vnꝰ eſt⁊ ꝙ remunerator ſit oībꝰ inqͥrētibꝰ ſe: ſine hac fide nemo vnqͣꝫpotuit ſaluari. Videt̉ gͦ ꝙ hͦ ꝓ nihilo d̓r vt antiqͥs ſufficeret illafides. Sol̓. Dicimꝰ ꝙ illa fides mō exigit̉ explicite: ſꝫ antiqͥsīplicite ad minꝰ. A ꝯtagiōe mortꝭ .i. macula: vl̓ origīali pctō.Et obligatiōe pctī .i. actu .i. actuali pctō. Mediatorē. j. Timo.ij. b. Gal̓. iij. a. Saluberrima fide. Argumētū ꝙ debemꝰ credere ꝙ nullus ſaluatus eſt niſi ꝑ fidē incarnationis. Eadē fidesx namqꝫ eſt. Sed
D
T
Morallter
ExpoſitioGlo. A