Ca.
us hominis ieſu chriſti/ ina plures abundauit. Et nonſicut per vnum peccatum itabet donum. Nam iudicium
ex vno in condemnationem:grātia autem ēx multis delictis in iuſtifica̓tionem. Sitēnim in vnius delicto mors
qus adſanādos oēs morbos. a¶ Et nō ſicut ꝑ vnū. Utcgū eſt: intentio apl̓i ē ꝓbare ꝑ ſil̓e ꝙ ꝑ chriſtū eſt ſalus ⁊ nōlege. Superiꝰ cōꝑauit cām cauſę: ⁊ effectū effectui in genecc. hic ſpecialiter cōparat effectus ad inuicē ⁊ cōparat cauſę.cōrinua ſic. Bn̄ dico ml̓to magꝭ abūdauit gr̄a ⁊ donū .i. gratultū donū ⁊cͣ. ⁊ nōſicut ꝑ vnū pctm̄ ⁊cͣ.ita ſic per vnū donūimino multo plꝰ. Etappelat donū paſionē chriſti ⁊ oīa quęnobis fecit. bNā iudiciū: ſupplera ocedit. et EEx vno pctō originall. o IIn cōdēnatione mortꝭ tꝑalis ⁊ ęt̓nę: Gen̄. ij. c. Nū iudicauit ꝑ ſe verā dicēs: In qͣcūqꝫ die ex eo comederis morte morierꝭ. f ¶ Aūtpẜ. e¶ Gr̄a ꝓcedit̉. g Ex multis delictis: ⁊ octīs ſuꝑadditt̉ q̄ remittit actualia cū originali: h ¶ In iuſtificationē/ quā fec̄. Et hͦ ꝓbat. k Em̄ .i. qꝛ. ¶ Si ī vniꝰ delictoi. ſi ꝑynū delictū ītrāſitiue. Mors .i. ſeꝑatio aīę a corꝑe.Regnauit in omergo nō omne peccatū ex fomite. Cōtra. Gal̓. v. d. Manifeſta ſunt oꝑa carnis. Glo. Omne pctm̄ ex carne .i. ex fomite.Rn̄deo. Ideo dicit ex ſe habēt pctā: qꝛ illa nō habent tractaab adā: nihilominꝰ tn̄ etſi ex ſe habēt pctā illa a fomite ſūt: vtgeneraliter dicat̉ fomes qͣſi corruptio: qꝛ om̄e peccatū ex corruptiōe. Ex illo originali ad peccādū magis prompti. Argumentū ꝙ ꝓnitas eſt peccatū originale. Pręterea ⁊cͣ. Sic cōſtrue. Forma mortis .i. mors corꝑalis quę eſt forma mortisſpūalis: q̄ eadē mors eſt ab adā: ꝑualet tꝑaliter in his .i. contra hos: qui ꝑ chriſtum redimuntur: ſed forma in te ⁊cͣ. q. d.mors q̨̄ eſt ab adā prius in nos tꝑaliter .i. eſt tꝑalis: ſed vita ēa chriſto/ eſt ęterna: ⁊ ita nō ſicut delictū/ ⁊ donum. Futuri .i.chriſti. Hęc cā eſt chriſti oībus ſuis ꝓdeſt. Sꝫ querit̉ cū contraximꝰ pctm̄ ab adę pctō: qͣre nō trahimꝰ gr̄am a gr̄a chriſti? Cuiꝰ ratio eſt: qꝛ pctm̄ ꝯtrahit̉ ꝑ naturā q̨̄ eſt ī oībꝰ: ⁊ ld̓opctm̄ ꝯtrahit̉ ab oībꝰ: ⁊ gr̄a ꝑ voluntatē: non oēs aūt habentbonā volūtatē: ⁊ ideo oēs mortificant̉ a pctō adę ſed nō oēsviuificant̉ a gr̄a chriſti. Uno quidē: in origine vel in ſpecie.Nō niſi vnū originale: ergo vnum ſolum originale eſt/ nonplura: qd̓ eſt cōtra magiſtrū Hugonē de ſctō victore. Sꝫ cōtra: in vnoquoqꝫ ſūt plures ꝓnitates: gͦ plura originalia. Itēſuꝑ Deut̓. vij. a. vbi loquit̉ de ſeptē gētibꝰ. Origen̄. dicit ꝙſeptē gētes ſūt ſeptē originalia. Sꝫ ꝙ vnū tm̄ ſit dicit Augin Enchiridiō. Qn̄ dicimꝰ/ ī remiſſionē pctōꝝ baptizari: necdicimꝰ ī remiſſiōe pctī: illa ē eccl̓ię locutio: qͣ ꝑ plurale̓ numerum ſignificat̉ numerꝰ ſingl̓aris: ſicut in euāgelio mortuo hęrode dictū eſt: Mortui ſunt qͥ q̨̄rebāt aīam pueri: Matth̓.ij. d. Non dictū eſt/ mortuus eſt: Et Exo. xxxij. a. Feceruntdeos aureos / cū vnū vitulū fecerūt: de qͦ dixerunt: Hi ſuntdij tul iſrl̓. Cū gͦ dicit̉: paruulos baptizari in remiſſionē peccatoꝝ: ſumit̉ ſingulare pro plurali: gͦ qͥlibet paruulus habetvnū tm̄ originale: gͦ ſicut pctm̄ oꝑis ⁊ volūtatis ſunt vnū peccatū in forma ſed diuerſa in materia: ita eſt de originali pctō.Uel gra. l. v̓tutes. Et donū .ſ. donū ſanitatū/ ꝓphetię ⁊ hmōiſine qͥbꝰ ē ſalꝰ. De ſua plenitudine. Ioh̓. j. b. Nob̓ tribuit .ſ. ſiinqua hō habuit plenitudinē gr̄arū: gͦ chriſtꝰ inqͣꝫtum hō tripuſt gram ⁊ dimittit pct̄ā: ⁊ ita inqua hō viuificat aīas. Cōtra: ſuꝑ Ioh̓. v. e. Sicut enī pater habet vitā ⁊ gl̓iam: ꝑ v̓būmū deſ ſic aīarū reſurrectio ꝑ v̓bū factū in carnē fit corꝑmrelufrectio. Rn̄deo: inqͣꝫtum deꝰ remittit pctā aucͣte: inqͣꝫtumbo non aucͣte ſꝫ merito ⁊ miniſterio: meruit enī nob̓ inqͣꝫtumho gram ⁊ remiſſionē pctōꝝ effectus: qͥ ſūt ꝯdemnatio ⁊ ſaldatio. Eauſarū: q̄ ſuꝑ pctm̄ adę ⁊ iuſticia/ chriſti. Nā iudiciūcaſdid ꝓcedit ex iuſticia q̄ an̄cedit merita. Traducto ꝑ ꝓpagatione. Nō ſolū ignoſcit/ ſꝫ etiā iuſtificat: ſꝫ ignoſcere pctm̄ eſtdinttere: ſuſtificare gr̄am infūdere: gͦ pctī remiſſio prior ē qͣꝫdiauie infuſio. Ad idē eſt ꝙ poſtea dicit multa actualia: dimitat ē inſuꝑ ſuſtificat. Itē ad idē. sͣ. eodem ſuꝑ iſtud: Gratiacer ē donū .l. remiſſio pctōꝝ/ ⁊ alia dona ſpūſſancti: ſꝫ gr̄ę in-
fuſio ē donū ſpūſſancti: ⁊ ita iterū remiſſio pctī p̨̄cedit infuſionē gr̄ę. Itē ad idē ſuꝑ Eſa .xxx. e. Dabit̉ pluuia ſemini tuovbicūqꝫ ſeminaueris. Glo Niſi enī vitia abiecerīt: ꝟtutes nōſubeūt. Priꝰ gͦ eſt vitioꝝ abiectio qͣꝫ ē pctōꝝ remiſſio: deindeꝟtutes ſubeūt .i. gr̄a infūdit̉. Sꝫ ꝯtra. Infuſio gratię ē cauſaremiſſionis pctōrū:qꝛ ꝑpetratio peccatideſtruit gr̄aꝫ per ſuipn̄tiam: gͦ cū gr̄a opponit̉ pctō: econtrario gr̄a ꝑ ſui pn̄tiamdeſtruit pctm̄: ſꝫ pręſentia gr̄ę eſt infuſioeiꝰ: ⁊ gr̄ę infuſio eſt deſtructio peccati ⁊ remiſſio eiꝰ: ergo infuſio gr̄ę eſt cauſa remiſſionis pctī: gͦ pͥor naturaliter. Sol̓o.Magr̄ Gilbertꝰ dicebat/ ꝙ deꝰ ſeip̄o deſtruit pctm̄: ẜm ꝙ dicit Eſa. xliij. d. Ego ſum qͥ deleo iniqͥtates tuas ꝓpter me: etniſi daret gr̄am: hic non diceret ꝙ gr̄ę infuſio eſſet cauſa remiſſionis peccati: neqꝫ ꝙ pctm̄ deſtruat gratiā ſꝫ deꝰ in hocceſſando cū poſſit. Nos aūt dicimꝰ ꝙ infuſio gratię eſt cauſadeſtructionis ⁊ remiſſionis pctōꝝ: ⁊ nō eſt curādū de ordineverborū huius Glo. vt patet ꝑ iſtud. sͣ. ij. b. Nō enī auditores legis iuſti ſunt apud deū/ ſꝫ factores iuſti fiūt a deo vt ſintfactores. Nō enī ita eſt intelligendū: vt dicat eos qͥ erāt an̄ factores legꝭ poſtea iuſtificari: Tn̄ ordo lr̄ę ecōuerſo īnuit. Sꝫẜm hāc diſpoſitionē nihil faceret ad intentionē apl̓i. Dicēdūgͦ ꝙ deꝰ ignoſcit qͣꝫtū ad actualia iuſtificot ꝓprie qͣꝫtū ad originale: ꝓ qͥ ſolo eſt hō nō iuſtus: ⁊ ꝓpter hoc nō ſicut ꝑ pctm̄ſit ⁊ ꝑ donū: ſed plꝰ ꝑ donū. Ꝙ ſic debeat diſtingui: patet ꝑGlo. q̨̄ ſeqͥt̉. Dimittit actualia: ⁊ inſuꝑ iuſtificat. Ad iſtd̓. Niſi vitia abiecerint ⁊cͣ. dicimus ꝙ abijcimus vitiū qn̄ cauemꝰoccaſiones peccati ⁊ deſerimꝰ actū et p̨̄paramꝰ nos ⁊ poſteaſubeunt ꝟtutes .i. infundit̉ gr̄a ⁊ remittit̉ pctm̄. Damnationēfacit .i. diuine btītudinis pͥuationē. Nō oīs damnatio .i. nonoīs pęna/ ſꝫ tm̄ pęna damni nō pęna ſenſus. Sꝫ q̨̄ ꝓ illo vnodebet̉: hęc eſt carentia viſionis dei. Sicut enī ex nr̄is additisalię damnatiōes. Scd̓m hoc videtur ꝙ vnicuiqꝫ pctō rn̄deatſua damnatio et pęna. Ad idē ſuꝑ illud Ezech̓. xxx .ſ. Faciāiudicia in ęgypto. Glo. faciā iudcia multa nō vnū. Sic̄ enī indomo dei māſiones multę: ſic ęgypti .i. inferni ſupplicia diuerſa. Itē Iob. xxiiij. c. Trāſiet ab aqͥs niuiū ad calorē nimiū.Itē Matth̓ .xxv. c. Ibi erit fletus ⁊ ſtridor dentiū. Glo. Fletus p̨̄ calore: ſtridor dentiū p̨̄ frigore. Sed ecōtra ſuper illudEſa. l. d. Ambulate in flāmis qͣs ſuccēdiſtis vob̓. Glo. Hincdicimꝰ ꝓ qͣlitate peccati vnūquēqꝫ ſibi ignē accēdere. Et quōin eodē loco: alij ſunt ſani: alij febricitantes ex diuerſitate humorū diuerſa ſupplicia ſentiētes: Sic in peccatoribꝰ diuerſapctī materia plus minꝰ ve ſuccendet̉. Si gͦ bonū eſt hoc exēplū in inferno tm̄ eſt vna pęna: ſicut in lectulo diuerſi infirmi.Un̄ Hieronymꝰ qͥ exponit Eſa. ponit exemplū de duobus qͥad eundē ſolis radiū ſunt: tn̄ vnꝰ plus ſentit calorē: aliꝰ minus.Itē vt d̓r Matth̓. xx. b. Oēs ſaluati recipiūt vnū denariū/ ⁊quidā meliꝰ/ quidā minꝰ: ergo eodē mō oēs damnati erunt invna pęna. Qd̓ veꝝ eſt de pęna puniēte. Sed qꝛ diuerſimodepunit: iō diuerſis noībꝰ appellat̉ in ſcriptura: vt patet Sap̄.iij. d. Pęnę ꝟo illatę diuerſę erūt: ſic̄ hic dicit Glo. Ad Glo.Ezech̓. Dicendū ꝙ ip̄a facit ad hoc: ita enī in domo dei ſuntdiuerſę māſiones ꝙ vnū eſt pręmium: ſed diuerſimode habetur ẜm diuerſitatē meritoꝝ. Similiter et vna erit pęna aliter⁊ aliter affligēs ẜm diuerſa pctā. Ad iſtud: trāſiet ⁊cͣ. dicendūꝙ intelligit̉ trāſitus ille de inclinatione animi ad ſenſum doloris ⁊ pęnę inflictę diuerſimode pro diuerſis pctīs: ⁊ ꝓpt̓ vnūpeccatū ſentiet pęnā q̨̄ ſolet infligi ab igne: ꝓpter aliud illā q̨̄ſolet infligi a frigore. Unde Gregꝰ. ſuꝑ iſtud. Iob. x. d. Ubinullus ordo: nō ꝙ deus nō ordinet tormēta vel ſinguloꝝ merita: qꝛ etſi ſub vna gehenna non omēs vno mō ſentient: ſicuthoīes mō calorē ſolis. Et ibidē. In ſupplicijs ꝓpterea rerūqͣlitas non ſeruat̉: flāma q̨̄ hic vrit ⁊ illūinat ibi vrit ⁊ obſcurat. Ecce qͣꝫ grauis cruciatus tormento a ſuis qualitatibusdiſcrepans. Suis em̄ .i. qui deſcenderūt ab eo. Glo. Regnauit etiā ante mor-
yeaiiGlo.
f 3