Euangelijſcd̓mIohannem
a operor. Propterea ergo mabgis qu̓ęrebant eum iudęi int̓cficere: quia non ſolum ſoluebat ſabbatum ſed ⁊ patrē ſuūddicebat deum: ęqu̓alem ſe fa-
opera noua/ cum ẜm aliquem ſui modum iam pręceſſerunt incauſis rationabilibus/ in operibus ſex dieꝝ: ſicut dicit Augꝰ.Et nota ꝙ non dicit: Pater operat̉ per me/ ne putarēt iudęiipſum eſſe minorem patre: ſed qd̓ attribuit bn̄ attribuit: ⁊ ſicnomen patris tm̄ pręponit/ vt oſtēdat auctoritatem apud patrem reſidere. Scd̓m Hilariū debet exponi et melius: qui dicit ꝙ pater operatur a ſeipſo et per ſe: vnū retorquens adpriuationem originis quantum ad proprietatem perſonalem: alterum ad ſufficientiam ipſiꝰ virtutis eſſentialis ſiue naturalis: filiꝰ operat̉ ab alio .ſ. a patre ꝓpter relationem ẜm proprietatem originis/ qua ad patrem refertur: ſed per ſeoperatur propter indiuiſionem virtutis naturalis quę vna ēin tribꝰ perſonis. Scd̓m hoc ergo is ſenſus eſt: Me accuſatis de opere in quo virtus oſtenditur potentior qͣꝫ ſit virtusnaturę: Sed pater meus operatur/ idem opus per ſe eta ſe/ vſqꝫ modo: id eſt ſemper: quantum enī eſt de operepure actiuo qd̓libet opus eſt ęternū/ non interruptum: paſſiuum tn̄ qd̓ habet admixtū de nihilo incipit ſub illo in tempore. Et ego operor: ſupple vſqꝫ modo: id eſt ſine interruptione ⁊ ęternę ſed tn̄ ab illo: et ſic non ſum ei contrarius: ſedet per meipſum vt maneam ẜm eſſentiam indiuiſus ab ipſoSi igitur ab ipſo et vnum cum eo exiſtēs operor omnia: fruſtra arguitis eſſe contrarium et ꝙ eius ſancta contemnam.Iudęi autem qͣꝫuis inuiti/ tn̄ virtute ſermonis intellexeruntꝙ non ſe filium adoptiuum diceret vt dicebāt arriani quidāſed naturalem: et ideo magis accendūtur. Et hoc manifeſtāseuangeliſta ſubiungit: a ¶ Propterea ergo magis/ qͣꝫpropter violationē ſabbati: b ¶ Quęrebant eum iudęi:non tn̄ perſequi vt ante/ ſed interficere. Et ſubdit cauſam.c ¶ Quia nō ſolum ſoluebat ſabbatum ſed ⁊ patrēſuum dicebat deum: et non adoptiue vel ex gratia ſicualij filij dei dicuntur ſed naturalit̓. Et hoc notatur per id qd̓ſequitur: d ¶ Ęqualem ſe faciens deo: alij enim nonſunt ęquales. Sed qua voce colligebāt iudęi ꝙ chriſtus ſe ęqͣret patri? Per hoc ꝙ dicit/ pater meus/ non poterāt: quiahoc nomen pater etſi teneatur perſonaliter tn̄ iudęi non habent noticiam perſonarum ſed deum patrem vocant creatione nō proprietate ꝑſonę: ergo idem erat ẜm eorū accęptionepater meus ⁊ creator meus: per hoc autē non ęquabat ſe patri. Sol̓. Augꝰ in originali dicit: Non iraſcebant̉ quia deumdiceret patrem: ſed quia longe alio modo qͣꝫ homines: et qd̓cōmune erat omniū/ ſibi quaſi proprium vendicabat dicens:Pater meus nō pater veſter: et ex eo ꝙ attribuebat oꝑa ęqͣliter ſibi et patri. Hęc ē ſentētia litterę verę. Sed quidā volūtꝙ non ſoluerit ſabbatum ſed ẜm opinionem iudęorum: qd̓eſt contra Chryẜ. quia dicit ꝙ veriſſime ſoluebat: quia aliteret ipſe chriſtus habebat eis reſpondere .ſ. vt diceret decępteſtis: nō enim ſolui ſabbatum ſed vobis ita videtur: nunc autem nihil tale facit/ ſed aſtruit quia ipſe non legem trāſgrediens operatur in die ſabbati/ ſed ſupergrediēs tanqͣꝫ auctor legis vnū cū patre. Cōtra id vero qd̓ dicit euāgeliſta: Ęqualem ſe faciēs deo inſurgūt arriani dicētes: Nō dixit euāgeliſta: Equalis ens deo: ſed ſe faciens ęqualē. Sed cōuincūtur ex his quę neceſſe eſt eos concedere. Dicit enim petrꝰ: ꝙpeccatum non fecit: nec inuentus eſt dolus in ore eius. Inueniri non poterat nec maius peccatum in eo qͣꝫ illud genueſuperbię ꝙ ęqualem ſe deo faceret/ cum nō eſſet: ſi fuit habetur propoſitum. Chryẜ. etiam arguit cōtra eos/ in hunc modum. Vere perſequebātur eū iudęi. Itē hoc verū eſt ꝙ propter hoc ꝙ ſoluebat ſabbatum. Item hoc etiam verum eſtꝙ patrem proprium dicebat deum: quare ⁊ ea quę ſūt deinceps eidem conſequentię adhęrent .ſ. ꝙ vere eſt ęqualis patri.Item hoc patet per antedicta. Non enim dixit: Pater meꝰvſqꝫ modo operatur ⁊ ego miniſtro: ſed ⁊ ego operor/ ī omnibus oſtendens parilitatem. Item ſi chriſtus non intendiſſeꝙ vere eſſet ęqualis patri correxiſſet vtiqꝫ malam eorum ſuſ-
picionem: et oſtendiſſet ꝙ male intellexiſſent: nunc autem erhil tale facit. De minori enim ſuſpicione correxit diſcipulos.Matth̓. xvj. b.ſ. ꝙ non loqueretur de fermēto panum/ ſed pafermento doctrinę peſtilentis ipſorum phariſęorū. Item ipſe euangeliſta correxiſſet ſi nō hoc intendiſſet: ſicut. s. ij. p cōdicit/ ꝙ hoc dixit de tēplo corporis ſui.Hęc tria vltīa īducit Chryẜ. ī originali.z Rn̄dit itaqꝫX omnem hominem ⁊cͣ. Sap̄. vij. d.Per natiōes in animas ſanctas ſe tranſfert. Item operatur redimendo. PsͣRedemptionem miſit dominus populoſuo. Item operatur glorificando ſiue ſauando. Eſa. xlvj. b. Ego feci et ego feram: ego portabo et ſaluabo. Item operatur condemnando. Sed iſtud nō eſt proprium opus eius: Scd̓m illud Eſa.xxviij .ſ. Peregrinum eſt opus eius ab eo. His omnibꝰ modis et alijs quibus operatur pater operat̉ ⁊ filius. Vnde bene dicit/ Pater meus vſqꝫ modo: id eſt ſemper operatur: ⁊ ego operor/ cum eo. Poſſumus autem hęc verba ⁊ ſequentia quę in prima expoſitiōe expoſita ſunt propriode filio dei naturali quodāmodo quantū ad mor alitatē trāſferre ad filium adoptiuū: qui debet operari ad exemplū deivt filius imitatur patrē: et dicere: Pater meꝰ operatur opera miſericordię et ego operor ſimilit̓. In operibꝰ em̄ miſericordię debemus eum imitari. Unde Lucꝭ. vj. f. Eſtote miſericordes ſicut et pater veſter miſericors eſt. Item in charitate. Eph̓. v. a. Imitatores dei eſtote ſicut filij chariſſimi ⁊ ambulate in dilectione ſicut chriſtus dilexit vos. Maxime autēin dilectione inimicorum quę eſt magna ꝑfectio. Vnde Mai.v. g. Eſtote perfecti ſicut ⁊ pater veſter cęleſtis perfectus eſt.Item in eodem. Diligite inimicos veſtros: benefacite hisqui oderunt vos: et orate pro perſequentibus ⁊ calumniantibus vos: vt ſitis filij patris veſtri qui in cęlis eſt: qui ſolem ſuum oriri facit ſuper bonos ⁊ malos. Item in patientia ⁊ tribulationū ſuſtinentia .j. Pet̓. ij. d. Chriſtꝰ paſſus eſt pro nobis/ vobis relinquens exemplum vt ſequamini veſtigia eius.Iob .xxiij. c. Ueſtigia eius ſecutus eſt pes meus: viam eiuscuſtodiui/ nec declinaui ex ea: In mari em̄ via eiꝰ: et ſemitęeius in aquis multis: vt dic̄ Pͣsͣ. Unde ſequit̉: a ¶ Propterea ergo magis quęrebant eum iudei interficere: quia nō ſolum ſoluebat ſabbatum ſed patrēſuum dicebat deum: ęqualē ſe faciens deo. Malos et inuidos grauant ⁊ vita iuſtorum ⁊ verba. Vita .ſ. diſſimilis: Vnde dicūt ꝙ ſoluit ſabbatū. Mali cuſtodiūt ſabbatum in hac vita: quia quęrūt niſi ociari ⁊ feſtiuari: et boni nōceſſant laborare. Mali enim hanc vitam vocant ſabbatum:quia putant eam datam ad luſum et luxum: Sicut diciturSap̄. xv. c. Eſtimauerunt luſum vitam noſtram et conuerſationem vitę compoſitam ad lucrum. Ideo dicunt Sap̄. ij.b. Venite ⁊ fruamur bonis quę ſunt ⁊ vtamur creatura tanqͣꝫin iuuentute celeriter. Et poſtea ſequit̉: Quoniā hęc eſt parsnoſtra ⁊ hęc ē ſors nr̄a. Diſſimilis gͦ vita ſanctorū eos ad irāet inuidiam prouocat. Vnde Sap̄. ij. c. Grauis eſt nobis etiam ad videndum: quoniam diſſimilis eſt alijs vita illiꝰ et immutatę ſunt vię eius. Item. ij. Corꝭ. ij. d. Alijs ſumus odormortis in mortem: alijs autem odor vitę in vitam. Secundūeſt/ ꝙ eos offendūt verba bonorum. Vnde Sap̄. ij. c. Circūueniamus iuſtum: quoniam inutilis eſt nobis et contrariusoperibꝰ noſtris: Ecce diſſimilis vita. Et ſequitur ibi: Et improperat nobis peccata legis et diffamat in nos peccata diſciplinę noſtrę: promittit ſe ſcientiam dei habere ⁊ filium deiſe nominat. Hoc eſt qd̓ dicitur: Patrem ſuum dicebatdeum/ ęqualem ſe faciens deo. Sancti enim preſſi tribulatione malorū coguntur ſe commendare/ et ad ſpem ęternę hęreditatis recurrere. Vnde dicunt inuicem ſancti illud. j.Ioh̓. iij. a. Chariſſimi: nunc filij dei ſumus: ſed nondū appauit nobis quid erimus. Scimus autem ꝙ cum apparuerit/ ſimiles ei erimus: quoniā videbimꝰ eum ſicuti eſt. Sequitur:K Reſpondit itaqꝫ ieſus
V
Ooraliter
Pā. 11o.
Ps .736.
i. Pet̓. 2.d.