EccleſiaſtelO..
a Quid habet amplius ſtulbto ſapiens: et quid pauper:niſi vt pergat illuc vbi ē viS ta? Melius eſt videre quodcupias: qͣꝫ deſiderare quodſꝫ neſcias. Sed ⁊ hoc va̓nitasē: ⁊ p̨̄ſumptio ſpiritꝰ. Quis
k futurus eſt: iam vocatum eſtn nomē eius: et ſcitur ꝙ homog ſit: ⁊ nō poſſit contra fortiorem ſe in iudicio cōtendere.h Uerba ſūt plurima: multāqꝫin diſputādo vanitatem habentia.
ri⁊ cuſtodiendo: vt .ſ. nihil niſi qd̓ verum ⁊ ſanctū eſt ⁊ bonū etvtile loquat̉: ⁊ qd̓ corde credit / ore audacter confiteat̉: et pactum baptiſmale qd̓ ore pepigit/ ſtudeat cōſeruare: et qd̓ orep̨̄dicat/ ſtudeat opere adimplere. Propter hoc enim pręcipit̉in lege: vt os turturis ad aſcellā retorqueat̉: Leuitꝭ. j. d. Dehoc dicit̉ Prouerb̓.xvj. d. Anima laborātis laborat ſibi: quiacompulit eum os ſuū.Ore quidem ſuo compellit̉ confitēs ad credendum: et ꝓmittensad ſoluendū: ⁊ p̨̄dicāsad operandū. Et dehoc dicit̉ Eſa. xlviij.b. Infręnabo te laudemea ne intereas. Fręnū ſiquidē diuinę laudis eſt in ore chriſtiani/ fidei ꝓfeſſio: inore ꝓmittentis/ promiſſio: in ore p̨̄dicantis/ p̨̄dicatio: quo abomni geſtu inordinato ⁊ opere illicito ſeipſum debet ręfrenare. Sed de pigro doctore dicit̉ Prouerb̓. xix. d. Abſconditpiger manū ſuam ſub aſcella: nec ad os ſuum applicat eamQd̓ autē ſequit̉: Sed anima eiꝰ nō implebit̉ bonisplanū eſt: quia talis animę ſuę implendę non laborat: ſed animabꝰ aliorum vel ventri ꝓprio. Nec in animā ſuam aliquidmittit: ſed in animas aliorū/ vel in ventrē ſuum. Vel ideo dicitur: Omīs labor hominis in ore eius: quia totus labor eiꝰ: ⁊ totius generis humani/ ex ore pͥmi homīs ꝓceſſit.Et ideo/ anima eiꝰ nō implebit̉ bonis/ p̨̄ſentibꝰ quę cupit: quia vana ſunt ⁊ nihil replent. a ¶ Quid habet amplius ſtulto ſapiens ⁊c̄. q. d. cum laborem oris et ventris cōmunē habeat ſtultus ⁊ ſapiēs: ⁊ vtriſqꝫ neceſſe eſt māducare: quid habet amplius ſtulto ſapiens: ⁊ quidpauper niſi vt pergat illuc vbi eſt vita: id eſt niſi vtcuret vnde viuat? Ul̓ ſic: a Quid habet ampliꝰ ſtultoſapiens: cui ſapiūt res ꝓut ſunt? b ¶ Et quid pauꝑſpiritu habet amplius diuite auaro/ niſi vt ꝑgat illuc vbieſt vitā ęterna? q. d. hoc vnū plꝰ habet ſapiens ſtulto: quiaſapiens libere vadit ad vitā: ſtultus autē ligatus funibus peccatorū ſuorū vadit vbi ē mors. Similit̓ pauper qͣſi expeditcurſor vadit vbi eſt vita. Vnde Matth̓. v. a. Beati pauꝑesſpiritu ⁊cͣ. Diues autē auarus vadit vbi ē mors. Un̄ Lucꝭ.xvj. e. Factū ē vt moreret̉ mendicus: et portaret̉ ab angelisin ſinū abraę: Mortuus eſt autem ⁊ diues: et ſepultus eſt ininferno. Stultus cęcus eſt: vt viā vitę nō videat: diues auarus alligatus eſt vt vrſus aut ſimīa/ vt ire per viā vitę nō valeat. Sapiens ꝟo oculos habet quibꝰ viam videat ⁊ ſe regatpauper ſolutus eſt et expeditus: vt ꝑ viā agnitā currere p̨̄ualeat vbi eſt vita. De hoc dicit̉ Baruch. iij. b. Quid eſt iſraelꝙ in terra inimicorū es? Inueteraſti in terra aliena: coinquinatus es cū mortuis. Deputatus es cū deſcendētibꝰ in infernū: dereliquiſti fontē ſapientię: Nā ſi in via dei ambulaſſes:habitaſſes vtiqꝫ in pace ſuper terrā. Diſce vbi ſit prudentia:vbi ſit virtus: vbi ſit intellectꝰ: vt ſcias ſimul vbi ſit longiturnitas vitę et victus et lumen oculorum et pax. c ¶ Melius ē videre .i. p̨̄uidere: d ¶ Qd̓ cupias .i. cuꝑe debease Ꝙ deſiderare/ temere: ſQQd̓ neſciās .i. qd̓ ignorasan deſiderandū ſit. q. d. melior eſt ſciētia p̨̄uiſiōis qua ſcit̉ qͥdcupiendum ſit ⁊ quid nō: qͣꝫ temeraria ⁊ p̨̄ceps cōcupiſcentiaeoꝝ quę cōcupiſci nō poſſunt niſi ab ignorātibꝰ ea. Hęc ſunttēporalia q̨̄ cognoſci ſimul ⁊ cōcupiſci ab eodem nō poſſuntEo em̄ ſolo cōcupiſcunt̉: qꝛ nō cognoſcunt̉: Lucent em̄ in tenebris ſicut putredines lignorū ⁊ ſquamę piſciū: quę nō niſiin tenebris lucent. Simmachus ita dicit: Melius ē p̨̄uidereqͣꝫ ambulare vt libet. Et alia tranſlatio ſic: Melior eſt aſꝑectus oculoꝝ ſuꝑ ambulantē in aīa .i. in animalitate. g. ¶ed⁊ hoc .ſ. deſiderare qd̓ neſcias: h ¶ Uanitas eſt ⁊ p̨̄ſumptio ſpiritꝰ. Vanitas .i. euacuatio deſiderij: p̨̄ſumptio ſpiritꝰ .i. p̨̄ceps temeritas: Non p̨̄uidere em̄ qͥd deſideret̉: ſꝫ ſtatim ignota cupere furioſa audacia eſt. i ¶ Quis futurus
Eccleſſteoeſt ⁊cͣ. Iuxta litterā intendit hic ſalomon dicere de quolibethomīe futuro ꝙ p̨̄deſtinatum et certum eſt apud dei p̨̄ſcientiā/ qualis futurꝰ ſit in vita p̨̄ſenti: ⁊ quid habiturus in futura:Et ſi malus ſit hic ⁊ malū recepturꝰ in futuro. Et qͣꝫuis hoctotū fuerit in p̨̄ſciētia dei ab ęterno: tamē ſcit̉ ꝙ hō eſt habēslibertatē arbitrij ꝑſiſtēdi ī malicia quā cōtraxit originalit̓: vl̓ cōfugiēdi ad gratiā quęomnibꝰ ſe offert. Nechabet hō cauſā cōquerēdi de deo: eo ꝙ malus eſt/ et ꝙ malū habeat in futuro: Siquidem reliquit eū deꝰ inmanu cōſilij ſui: apponēs ei ignē ⁊ aquā vtad qd̓ voluerit porrigat manū ſuā: ſic̄ legitur Ecc̄i. xv. d. An̄hominē vita ⁊ mors: bonū ⁊ malū: qd̓ placuerit ei dabit̉ illi.Laudāda eſt gͦ iuſticia dei q̨̄ reddit iniqͥtati ſuppliciū: ⁊ ęquitati p̨̄miū. Sola volūtas hoīs culpāda ē: q̨̄ eligit malū ⁊ mortem/ ⁊ dimittit bonū ⁊ vitā: quę ante ipſā appoſita erāt. Sednec culpā originalē poteſt hō imputare deo: qꝛ melius eſt ſiceſſe qͣꝫ nō eē: vt dicit Augꝰ. Pręterea: nec a deo ē culpa originalis: ſed ab homīe. Elidens igit̉ ſalomon errorē eorū quidicunt: ꝙ nō eſt imputandū homni ꝙ peccat: vel ꝙ non pōthomo vitare qͥn peccet: qꝛ deus p̨̄uidit hoc ab ęterno/ dicit:i Quis futurꝰ eſt/ vel qui: iam vocatū eſt nomē eiꝰin p̨̄ſcientia dei. q. d. quicūqꝫ futurꝰ eſt vel fuit hō/ anteqͣꝫ ſitin natura: iam agnitus eſt in p̨̄ſcientia dei/ qualis futurꝰ eſt inp̨̄ſenti: ⁊ qͥd habiturꝰ in futuro. l ¶ Et/ tamē cum hoc/ ſcit̉ ꝙhomo ſit .i. ꝙ rationē habeat ⁊ libertatē arbitrij potēs eligere qd̓ voluerit bonū .ſ. aut malū: Deus em̄ ab initio cōſtituit hominē: ⁊ reliquit illū ī manu ꝯſilij ſui: Et ita nō pōt hōattribuere p̨̄ſciētię dei peccata ſua. Sic em̄ p̨̄ſcit deus res: vtfuturę ſunt/ nullā indicēs eis neceſſitatē: Et ideo ſeqͥt̉: n Etnō poſſit cōtra fortiorē ſe in iudicio cōtendere: ſuꝑple ⁊ hoc ſcit̉ ꝙ nō poſſit hō contra fortiorē ſe .ſ. cōtra deū iniudicio cōtendere/ imponēdo ei vel p̨̄ſciētię eius peccatū ſuūMyſtice exponit̉ de chriſto ẜm quaſdā gloſulas: cuiꝰ nome anteqͣꝫ eſſet hō vocatū eſt a deo. Un̄ Lucꝭ. ij. c. Poſtqͣꝫcōſummati ſūt dies octo: vt circūcideret̉ puer vocatū eſt nomen eius ieſus: qd̓ vocatū eſt ab angelo pͥus qͣꝫ in vtero cōciperet̉. Dicit gͦ: ¶ Quis futurꝰ eſt .i. aliquis qͣſi ſingularis .ſ. chriſtꝰ: cuius comꝑatiōe cęteri homīes quaſi non ſunt.k ¶ Iam vocatū eſt nomen eius/ a ꝓphetis. Eſa. vij. c.Ecce virgo cōcipiet ⁊ pariet filiū: ⁊ vocabit̉ nomē eius emanuel .i. nobiſcū deꝰ. l¶ Et tamē licꝫ ſit deꝰ iſcit̉ ab ipſo velalijs quibꝰ ipſe reuelauit: m ¶ Ꝙ hō ſit/ verꝰ. Et etiā ſcit̉ꝙ n ¶ Nō poſſit in iudicio examīatiōis ꝓprię vel generalis: o. ¶ Cōtra fortiorē ſe cōtendere .i. cōtra deū: quieſt ipſo homīe fortior. Chriſtꝰ em̄ inquātū deus/ fortior eſt ſeipſo inquantū hō. Hoc autē totū dicit̉: vt cōpeſcat ſe hūanęinfirmitatis temeritas: ꝯtra diuinę diſpoſitiōiſ iudicia diſpūtare: Si em̄ chriſtꝰ homo nō pōt cōtra deū cōtendere: quato minus purus homo. Un̄ Iob. ix. a. Uere ſcio ꝙ nō iuſtificet̉ homo cōparatus deo: Si voluerit cōtendere cū eo: nōpoterit reſpōdere ei vnū ꝓ mille. Sapiens corde eſt: ⁊ fortisrobore: quis reſtitit ei/ ⁊ pacē habuit? Et. jͣ. b. Si repente interroget: quis rn̄debit ei? Uel qͥs dicere poteſt: cur ita facis.Deꝰ cuius irę nemo reſiſtere pōt: ⁊ ſub quo curuant̉ qͥ portant orbē. Quātus gͦ ſum ego vt reſpōdeā ei et loquar ꝟbismeis cū eo: p ¶ Uerba ſunt plurima/ de p̨̄ſciētia dei: qbus adinuicē rixant̉ ignari. q Multāqꝫ in diſputādovanitatē habentia .i. a veritate/ a fructu/ a certitudine vacua. Pars enim talium verborum erronea ē: ⁊ ſic a veritatevacua. Pars pernicioſa: ⁊ ſic a fructu vacua. Pars incerta:et ſic a certitudine aliena. Vel ſic: p ¶ Uerb̓a ſunt plurima: multamqꝫ in diſputando vanitatem habentia .i. ſophiſticationē. Arguūt em̄ ſic. Si deꝰ p̨̄uidit hoc: ⁊ nōꝯteſt falli
Al̓. ſapiēsa ſtulto
D
Al̓. Qui
Exci. l§. c.
Myſtice