CXII IX
a Exultabūt ſancti in gloria:blętabunt̉ in cubilibus ſuis.c Exultationes dei in mguttured eorum: ⁊ glādij ancipites ine mānibus eoꝝ. Ad ffaciendāvindictā ī natiōibꝰ: increpationes in populis. Ad allikgandos reges eorum ī coml pedibus: ⁊ noͣbiles eorum inmnrmanicis ferreis. Ut faciantn in eis iudicium conſcriptuꝫ:
a ¶ Exultabūt ſancti ī gl̓ia. Hęc eſt ſecūda ꝑs: vbi agit degaudijs ſctōꝝ ⁊ poteſtate eoꝝ ī p̨̄ſenti ⁊ ī futuro. In p̨̄ſenti defrequēti laudatione dei: ⁊ de tuta cōſcientia: de qua hic dicit̉:Lętabunt̉ in cubilibus ſuis. In patria aūt exultabunt:qꝛ triſticia eoꝝ verſa erit ī gaudiū: Ioh̓. xvj. d. Nā in p̨̄ſenti ēdeformitas ſine pulchritudine/ grauitasſine agilitate/ imbecillitas ſine poteſtateīfirmitas ſine ſanitate/ ſeruitꝰ ſine libertate/ āxietas ſine voluptate/ mors ſine vitaigͦrantia ſine doctrina inimicitia ſine charitate/ diſcordia ſine pace dedecꝰ ſine honore/ īualiditas ſine fortitudīe/ timor ſineſecuritate/ triſticia ſine gaudio: Quę om̄striſticię ī gaudia vertent̉: quia ibi erit pulchritudo integra/ agilitas libera: et ſic deſingulis iam poſitis. Exultabūt/ etem̄ſancti/ in cęna agni: de qua dicit̉ Apocꝭ.xix. b. Beati qͥ ad cęnā nuptiarū agni vocati ſt̓. In iſta em̄ cęna erūt ꝓportionabitliter q̨̄ ſūt ī nobili cęna/ qͣlia fuerūt in cōuiuio aſſueri regis. Requirunt̉ aūt decē circūſtantię ad nobilē cęnā. Prima tēporisoportunitas. Secūda loci cōgruitas. Tertia inuitātis hilaritas. Quarta ferculorū diuerſitas. Quīta cōmēſaliū dignitas.Sexta miniſtrantiū vrbanitas. Septima luminariū claritas.Octaua ſonoꝝ varietas. Nona cęnę diuturnitaſ. Decima qͥetis ſecuritas. Cęna ęt̓nę vitę ſit poſt aqͣs tribulatiōis/ pꝰ vētostēptatiōis/ poſt trāſactā hyemē ꝑſecutionis: ſicut nuptię tēporales/ obſeruato tēpore lęto fieri ſolēt. Locꝰ amęnus erit cęlūempyreū oī cōſolatiōe refertū. Inuitator erit/ qͥ dixit: Venitead me om̄es qui laboratis et onerati eſtis ⁊ ego reficiam vos:Matth̓. xj. d. Et iterum: Ecce ego diſpono vobis ſicut diſpoſuit pater meus regnū vt edatis ⁊ bibatis: Lucꝭ. xxij. c. Diuerſitas fer culoꝝ eſt beatitudo diuerſoꝝ obiectoꝝ: Nā primariūobiectū beatorū eſt eſſentia diuina: quā ꝑfectiones eſſentialesab ea formaliter diſtinctę/ quaſi circūſtant tanqͣꝫ pelagus infinitū: ẜm Damaſcenū. Et tā illę ꝑfectiōes/ qͣꝫ etiā diuinę ꝑſonędici poſſunt obiecta ſecūdaria: Creatura etiā in mente diuinaſimilit̓. Eſt ergo diuerſitas ferculorū eſſentialis et accidētalisaīę ⁊ corꝑis: ſicut declarāt theologi. Cōmenſales in illis fęlicibus nuptijs digniſſimi ⁊ nobiliſſimi/ ſūt huic obiecto tāqͣꝫ mēſę nuptiali intēdentes. Int̓ quos pͥmo eſt diuina volūtas huicobiecto primo ꝑ ſe neceſſario et īmobiliter inhęrens. Secūdoeſt volūtas creata beata .i. oēs beati ſpūs: quoꝝ pͥmus eſt filidei ieſus chriſtꝰ homo/ virgine beata matre eius comitāte. Etſic ordine ſuo ſancti quibus correſpōdet pręmiū patrię meritovię. Miniſtri beatarū animaꝝ in patria ſūt angeli/ pro quātoanimas beatas in paradiſū portāt: ẜm illud Lucꝭ. xvj. e. Factum eſt vt moreret̉ lazarus et portaret̉ ab angelis. Et quarūanimaꝝ p̨̄ſentia/ animę beatę gaudent ⁊ miniſtrare fercula glorię dicunt̉. Luminariū claritas erit lucerna agni ⁊ corpoꝝ beatorū: Hi noctē flāmis funalia vincūt. Sonoꝝ varietas erit citharedoꝝ citharizantiū ī citharis ſuis. Cęnę diuturnitas ęternę vitę cōtinuitas: Nam actus beatificus ſanctorum .i. fruitionunqͣꝫ interrūpit̉: ⁊ in ęternū idem eſt ſine interpolatiōe. Tandem erit ſecuritas nunqͣꝫ amittendi illam gloriā. Merito ergodicit̉/ ꝙ exultabunt ſancti in gloria. Nā exultatiōis materiā certe habebūt. b Lętabunt̉ in cubilibꝰ ſuis: id eſtin manſionibus ſibi ad vſum ęternū: ſiue rectius ad fruitionēęternam collatis. Et dicit̉ pluraliter: in cubilibus/ ꝓ diuerſis glorię gradibus ſiue manſionibus. Item notanter/ in cubilibus: quia cubile eſt locus quietis: ⁊ manſio pauſationis:De quibus glorię gradibꝰ et manſionibus dicit̉/ Ioh̓. xiiij. a.In domo patris mei manſiones multę ſunt. Et quia tunc incorporibus glorioſis erit laus vocalis: vt dicunt aliqui doctores/ ⁊ probabiliter: Ideo ſubdit: c ¶ Exultationes dei ingutture eorum: quia laus vocalis incipit a gutture et arterijs. d ¶ Et gladij ancipites: id eſt ex vtraqꝫ parte ſcindentes: videlicet ſententia iudicij ad iudicandum cum dominobonos et malos. e ¶ In manibus eorū: id eſt in poteſta-
te eis data a chriſto: qͥ dic̄ / Matth̓. xix. d. Sedebitꝭ ⁊ vos iudicātes duodecim tribus iſrael. f ¶ Ad faciendā vindictā in natiōibꝰ ⁊cͣ. Per hoc intelligit̉ cōſtātia ſanctorū: etpotētia eoꝝ ī extremo iudicio/ cōtra eos qͥ iniuſte oppreſſerūteos in hoc mūdo: ẜm illud Sap̄. v. a. Tūc ſtabūt iuſti in magna cōſtantia aduerſus eos qui ſe anguſtiauerūt ⁊cͣ. Ecce quāta gloria ſanctorū: qn̄qui erāt pauperes hic ⁊ deriſi ab impijs:poterūt vindicare in ſuꝑbos: et facere gIncrepatiōes ī ppl̓is: tūc ſibi ſb̓ditꝭ:malis .ſ. ⁊ iniquis ꝑſecutoribus dei ⁊ ſuis.i.¶ AAd alligādos reges eorū in cōpedibꝰ: et nobiles eoꝝ in manicisferreis: Quia tūc tyranni ligabunt̉ cōpedibꝰ inferni: de quibꝰ nō erit liberū exire:iuxta illd̓ Matth̓. xxij. b. Ligatis manibꝰ⁊ pedibꝰ ꝓijcite eū in tenebras ⁊cͣ. Seqͥt̉:m ¶ Ut faciāt ī eis iudiciū .i. vt ſic eosiudicēt quō in ſcripturis ſanctis veteris etnoui teſtamēti: n ¶ Conſcriptū .i. ſimul⁊ concordāter ſcriptū: Nam vtrūqꝫ teſtamentū hoc iudiciū et hanc poteſtatē ſanctis ⁊ electis dei pollicetur. Et ne forſitan ſolos apoſtolos iudicaturos putares: quibꝰ hoc dn̄s in euāgelio ꝓmiſit/ addit:Gloria hęc eſtX a Exultabūt ſancti ī gl̓ia. Pōt etiā hͦ exponi de ſanctis ſiue de filijs iſrael ī patria ſuam hieruſalē reuerſis ex babylonica captiuitate: ſicut dictū eſt in pͥncipio: qui exultabuntin gloria in cubilibꝰ ſuis: ⁊ exultatio erit in corde ⁊ lingua/ tanqͣꝫ in cubilibꝰ ⁊ faucibus. Uel ſic ẜm Glo. poteſt legi de pręſenti: a ¶ Exultabūt hic ſancti in gloria/ quę eſt bonorum actuū frequens laudatio: de qua iuſti/ b ¶ Lętabunt̉:vbi nō extra in populari fauore: ſed in cubilibus ſuis .ſ. incōſcientia: quia habent tam bonū dominū qui dat peccantibꝰgratiā. c ¶ Exultationes dei in gutture eorum: id eſtin lingua. Si enim lętantur in cubilibus ⁊ faucibus: id eſt incorde et lingua vt non ſibi tribuant quid ſunt: ſed deo a quoaccęperunt qd̓ ſunt/ ⁊ ſperant id quod nondum ſunt. Sequit̉:d ¶ Et gladij ancipites in manibus eorum: id eſt ſermo chriſti anceps: id eſt vtraqꝫ parte acutus veteris et nouiteſtamēti: erit in manibus: id eſt in poteſtate eorum: vt prędicent vbi/ cui quando/ et quid velint ad peccatorū conuerſionem. Nam ſermo chriſti veteris ⁊ noui teſtamēti eſt tam abantiquis qͣꝫ ab apoſtolis annūciatus ad conuerſionem malorum. De quibus ſequit̉: f ¶ Ad faciendā vindictam innationibus: id eſt ad hoc vt occidāt illos pctōres illo gladio bis acuto: vt ſic viuificent̉: ẜm illud: Ego occidam et viuere faciam. Et quę vindicta ſit/ dicit: g ¶ Increpatiōes:id eſt obiurgatiōes: h. ¶ In populis/ cōuertēdis per iſtamſanctā vindictam. i ¶ Ad alligandos reges eorum: ideſt pͥncipes malorū: k ¶ In cōpedibꝰ: id eſt in pręceptisdei. ¶¶ Et nobiles eoꝝ in manicis ferreis. Manicęſunt vincula manuū: ẜm illud: Manicas atqꝫ arta leuari vincla iubet. Eſt ergo ſenſus/ ꝙ tam pedes: id ē affectus pedumnomine ſignificati/ compedibus ligant̉ et artant̉ ad mandatadei affectāda: qͣꝫ manus: id eſt opera/ manicis: id eſt vinculismanuū. Et dicunt̉ mandata dei manicę ſiue vincula indiſſolubilia: ſicut eſt illud: Alligatꝰ es vxori ⁊cͣ. Et illud: Qd̓ deꝰꝯiūxit hō nō ſeparet. Iō dicit: ferreis ad oſtēdendū indiſſolubilitatē. His vinculis mādatoꝝ et p̄cęptoꝝ dei ligant̉ gentiū reges et nobiles ſęculi/ ab infirmis et cōtemptibilibꝰ huiꝰmundi: quos elegit dominus vt fortia confundat: et impleuiteos ſpūſancto: deditqꝫ eis frameas bis acutas: vt ad chriſtitimorē nobiliū corda cōuerterēt: ⁊ ſęculari nobilitate cōtēptapauꝑtatē eligerēt ī chriſto: qͥ voluit imꝑatorē ꝑ piſcatorē cōuertere: et non econuerſo. Per hos gͦ ligauit reges ⁊ nobilesī vinculis ferreis/ ne ꝓgrederent̉ ad illicita. Et hoc eſt iudiciūqd̓ faciūt ſancti habētes gladios in manibus. Ad hoc ſcilicet:m Ut faciāt ī eis iudiciū cōſcriptū .i. a patribꝰ ſancitū.Iſta em̄ ante ſcpͥta ſt̓ ⁊ mō cōplent̉: pͥus legebant̉/ ⁊ mō fiūt.X Gloria hęc eſt oībꝰ
Al̓. F faucibꝰUl̓. ⁊ frameebis acutel̓. ⁊faciendasndictas ī genus: obiurga.Ut alligēt
al̓. ⁊vinculisDe gaudio etxultationenl̓tiplici ſantorū ī eternaatria ẜm cōlitiōes ordiīate cene quoid decem
Deutꝭ. 32 .f.
1. Corꝭ. 7. e.Matth̓. 19. a.
1. Corꝭ. ι. d.