¶ XXXV
8 Qui fecit cęlos ī intellectu:qm̄. Qui firmauit terrā ſuꝑe aqͣs: qm̄. Qui fecit lumina-
gria magnar: qm̄. Soͣlē ī pohͦ teſtatē diei: qm̄. Lu̓nā ⁊ ſteli las in poteſtatē noctis: qm̄.
bilia magna ſolꝰ: et ideo/ cōfitemini dn̄o: qm̄ in ęternū miſericordiā eius. Et ſic per omnes verſus eſt faciendum. Ergo ẜm Augꝭ. hęc clauſula: qm̄ in ęternū miſericordia eius/ eſt de quolibet verſu. Unde monachi qui dicunt eam in quolibet verſu bene faciūt. Solus aūt deus dicit̉mirabilia facere: quiaet ea quę facit miniſterio hoīm vel angelorū/ ipſe ſola ſua ꝟ̓tutefacit. Quędā etiā magna facit ipſe ſine miniſterio alicuiꝰ: de quibus ſubdit̉: a Qui fecit cęlos in intellectu .i. cęlos inte lligibiles .ſ. cęlum empyreū: qd̓ licꝫ corporeū ſit: tamē tantę eſtſubtilitatis vt a mortali videri non poſſit. Et dicit pluralitercęlos: licꝫ vnum ſit empyreū ꝓpter multitudinē contentoꝝ.Itē qui fecit cęlos aereū/ igneū ęthereū/ ſidereū/ cryſtallinum/ empyreū: b In intellectu .i. in p̨̄ſciētia ſua. Gen̄. j. a.In pͥncipio creauit deus cęlum ⁊ terrā. Psͣ. Omnia in ſapientia feciſti. Itē qui fecit cęlos/ ſidereū et alios inferiores:In intellectu angelico. Tribus em̄ modis fecit deus res .ſ.in p̨̄ſcientia ſua/ in cognitiōe angelica in ipſa natura. c¶ Quifirmauit terrā ſuꝑ aquas. Cōtra. Iob. xxvj. b. Qui appendit terram ſuper nihilū: Nō ergo fundata eſt ſuper aquas.Item terra infimū locum tenet: ergo aqua eſt ſuper terra/ nonterra ſuꝑ aquas. Item Psͣ. Qui fundauit terrā ſuꝑ ſtabilitatem ſuā .i. nō ſuper aliud fundamentū. Glo. ſuꝑ/ ponit̉ ꝓ iuxta:ſicut dicit̉/ pariſius ſita ſuper ſecanā: id eſt iuxta. Uel ideo firmari ſuꝑ aquas dicit̉: quia quātūcunqꝫ fodiatur in terra/ ſemꝑreperit̉ aqua. Igit̉ oēs creaturas per ſe fecit dn̄s ſine mīſterio alteriꝰ: quaꝝ aliquas excellētiores ponit: vt ꝑ illas oīa aliaintelligant̉ .ſ. intelligibiles cęlos: et viſibilē terrā. Sed qꝛ ſuntviſibiles cęli ꝑ lumiaria/ totū corpus cęleſte dans intelligereſubdit: e Qui fecit luminaria magna .ſ. ſolem ⁊ lunā.Ad quid aūt fecerit ea/ ſubdit: g ¶ Sole in poteſtatē diei:id eſt vt eſſet lux illuminās diem. Augꝰ. Sol eſt poteſtas dieiquo omnia declarant̉. h ¶ Lunā et ſtellas in poteſtatēnoctis .i. vt poſſent noctē illumīare: ⁊ animalia quę de noctepaſcunt̉: ⁊ homīes qͥ de nocte aliquādo ambulāt/ vel nauigāt.Itē ꝑ cęlos intelligit ꝓph̓a cęleſtē machinā: q̨̄ eſt ſupra firmamentū. Per terrā intelligit qͣttuor elemēta: ⁊ oīa q̨̄ ex his factaſunt. Per lumīaria intelligit media. Et ē ſenſus: a ¶ Qui fecit cęlos .i. cęleſtē machinā/ vl̓ ſpūalē creaturā. b¶ In interlectu/ ſuo .i. in ſapiētia ſua/ nō edoctꝰ ab alio: nec ſecutꝰ exēplūalterius. c ¶ Qui firmauit .i. firmiter fecit: d ¶ Terrā ſuꝑaqͣs .i. iuxta aquas. Repete: in intellectu/ ſuo .i. in ſapiētiaſua nō inſtructꝰ ab alio: ſic̄. sͣ. e ¶ Qui fecit/ ſil̓r in intellectu ſuo .i. in ſapiētia ſua: f ¶Lumiaria magna .i. ſolē ⁊ lunā. Gen̄. j. b. Et fec̄ ī intellectu ſuo .i. ī ſapīa ſua: g Solēin poteſtatē diei .i. vt poteſtas eiꝰ in die eſſet ⁊ appareret calefaciēdo ⁊ illuminādo. h. ¶ Lunā ⁊ ſtellas/ fecit ſimiliter/ inītellectu .i. in ſapientia ſua: i ¶ In poteſtatē noctis .i. vtpoteſtas earū in nocte eſſet ⁊ appareret..A reꝑauit. Et ꝑ hoc fidelibꝰ ſpē vitę ęternę ⁊ audaciā pariter⁊ exemplū nō timēdi mortē tribuit. Ioh̓. xiij. b. Exēplū dedivobis: vt quēadmodū ego feci: ita ⁊ vos faciatis. Iudicꝭ. vij.e. dixit gedeon .i. chriſtꝰ ſocijs ſuis: Qd̓ me facere videritꝭ faciatis: habēs ī dextra tubā .i. p̨̄dicationē ꝓ ęternis: ⁊ ī ſiniſtra lagūculā .i. corpꝰ aduerſitati expoſitū: in qͦ erat lux diuinitatis q̨̄apparuit ī fractiōe lagūculę .i. ī paſſiōe: qꝛ tūc monumēta aꝑtaſunt: ⁊ petrę ſciſſę: ⁊ ſol obſcuratꝰ. Sil̓r fecerūt ſocij eiꝰ .i. apl̓i ⁊martyres: qͥ tradiderūt corꝑa ſua ꝓpter deū ad ſupplicia. Eſa.lxiij. a. Torcular calcaui ſolus: ⁊ de gentibus nō eſt vir mecū.a ¶ Qui fecit cęlos .i. viros ſāctos: qͥ dicunt̉ cęli: Primo: qꝛcaſa helios. i. Corꝭ. iij. d. Tēplū dei ſanctū ē qd̓ eſtis vos. Secūdo: qꝛ celāt nobis ſecreta dei. Matth̓. xiij. b. Vobis datū ēnoſſe myſteriū regni. Tob̓. xij. b. Sacramētū regis ab ſcōderebonū eſt. Tertio: qꝛ habēt celaturā chriſti. Gal̓. vj. d. Stigmata dn̄i ieſu ī corꝑe meo porto. Quarto: qꝛ ornati diuerſis ſideribus .i. virtutibꝰ. Gen̄. xv. b. Numera ſtellas ſi potes: ſic eritſemē tuū. Quīto: qꝛ alti per cōuerſationē. Phil̓. iij. d. Cōuer
ſatio noſtra in cęlis eſt. Sexto: qꝛ cōcaui ꝑ hūilitatē. jͣ. In humilitate noſtra memor fuit nr̄i. Septimo: qꝛ clari ꝑ cōtinētiāꝑ doctrinā/ ꝑ bonā famā. Phil̓. ij. b. Sitiſ ſinceres ſine q̄rela:ſimplices filij dei ſine rep̄hēſiōe in medio natiōis pͣuę et ꝑuerſę: int̓ qͦs lucetis ſic̄ lumīaria ī mūdo. Matth̓. v. b. Sic luceatlux vr̄a corā hoībꝰ vtvideāt oꝑa vr̄a bona.Itē in eodē: Vos eſtꝭlux mūdi. Danicl̓. xij.b. Qui docti fuerintfulgebūt qͣſi ſplendorfirmamenti: ⁊ qͥ ad iuſticiā erudierint multos qͣſi ſtellę in ꝑpetuas ęternitates. Dehis cęlis dr̄: Laudate eū cęli cęloꝝ. Itē Cęli enarrāt gl̓iā dei.Hos fecit deꝰ/ b ¶ In intellectu .i. ītellectuales/ nō carnales. Intellectꝰ em̄ ſeꝑatꝰ eſt a carne: qꝛ nō vtit̉ ea vt inſtrumēto: ſic̄ ſenſus. Psͣ. Qui fac̄ angelos ſuos ſpūs. Ecc̄i .xlvij. a.Surrexit nathā ꝓph̓a ī diebꝰ dauid: ⁊ qͣſi adep̄s ſeꝑatus eſt acarne. Vel ī intellectu .i. vt ītelligerēt. Lucꝭ. xxiiij. g. Aꝑuitillis ſenſū vt intelligeret ſcpͥturas. Prouer. xiiij. d. Accęptꝰ eſtregi mīſter intelligēs. Eſa. xliiij. d. Ego ſū deꝰ faciēs oīa/ extēdens cęlos ſolꝰ. c. ¶ Qui firmauit terrā .i. firmiter ſtabiliuiteccleſiā: d. ¶ Suꝑ aqͣs/ diuerſaꝝ gentiū. Apocꝭ. xvij. d. Aq̄multę ppl̓i ml̓ti. Itē ſuꝑ aqͣs doctrinaꝝ. Prouer. v. c. Deriuent̉ fōtes tui foras: ⁊ ī platęis aquas tuas diuide. Itē ſuꝑaqͣs/ carnaliū ꝯcupiſcētiaꝝ vel tꝑaliū diuitiaꝝ: vt eas ſuppeditet ⁊ cōculcet. Iob. xij. c. Si cōtinuerit aqͣs/ oīa ſiccabunt̉: ⁊ ſiemiſerit eas ſubuertēt terrā .i. eccl̓iā/ vel fidelē aīam. Itē/ ſuꝑaqͣs/ tribulationū vt nō timeat eas. Gen̄. vij. c. Ml̓tiplicatęſunt aq̨̄ ⁊ eleuauerūt arcā in ſublime a t̓ra. Vel ſuꝑ aquas/baptiſmi .i. ſuꝑ fidē: q̨̄ dat̉ in baptiſmo: q̨̄ ē fundamētū ſuꝑ qd̓eccl̓ia ē fūdata. sͣ. Dn̄i ē t̓ra ⁊ plenitudo eiꝰ orbis t̓raꝝ ⁊ vniuerſi qͥ hītant ī eo: qꝛ ip̄e ſuꝑ maria fūdauit eā ⁊cͣ. j. Corꝭ. iij. bUt ſapiēs architectꝰ fūdamētū poſui .ſ. fidē chriſti. Dicit̉ aūteccl̓ia t̓ra. Prīo ꝓpt̓ ſtabilitatē. Eccͣs. .j. a. Generatio p̨̄terit ⁊zeneratio aduenit: t̓ra autē ī ęt̓nū ſtat. Psͣ. Qui fūdaſti terrāſuꝑ ſtabilitatē ſuā: nō īclinabit̉ ī ſęculū ſęculi. Scd̓o ꝓpt̓ fertilitatē. Eſa. iiij. a. Erit fructꝰ t̓rę ſublimis. Et qͣnto plꝰ terit̉: tātoplꝰ fertilis efficit̉. Exo. j. b. Filij iſrl̓ qͣnto plꝰ opprimebāt̉: tātomagis creſcebāt ⁊ ml̓tiplicabant̉. Quid mirū? Auꝝ em̄ ī fornace puriꝰ efficit̉: ⁊ arca noe aqͣꝝ ml̓tiplicatiōe ſb̓limiꝰ eleuat̉.Tertio ꝓpt̓ firmitatē. Hiere .j. d. Dedi te hodie ī ciuitatē munitā ⁊ in colūnā ferreā ⁊ murū ęneū. Quarto ꝓpter ariditatē.Gen̄. j. a. Vocauit aridā t̓rā .i. omī hūore malo carentē. sͣ. Etaridā formauerūt manꝰ eius. Quīto ꝓpter inferioritatē. Oībꝰem̄ elemētis inferior ē: Sic eccl̓ia ſꝑ in maioribꝰ ſuis locū inferiorē eligit. Ecc̄i. iij. c. Quāto magnꝰ es: hūilia te in omnibꝰ.Sexto: qꝛ mari vndiqꝫ circūdatur. Un̄ Iob. xvij. a. in ꝑſonaeccleſię: In amaritudinibꝰ morat̉ oculus meus. Et MMatth̓.xiiij. d. Nauicula petri fluctibꝰ agitat̉ tota nocte: ſꝫ nō ſubmergit̉. Septimo: qꝛ terra oēs cadētes ſuſcipit vndecūqꝫ cadāt:Sic eccl̓ia nulli claudit gremiū. Eſa. lx. c. dr̄ ad hierl̓m: Portę tuę aꝑient̉ iugit̓: die ac nocte nō claudēt̉. Vn̄ ⁊ ſpōſus eccleſię dic̄/ Matth̓. xj. d. Venite ad me oēs qͥ laboratis ⁊ oneratieſtis ⁊cͣ. Sequit̉: e ¶ Qui fecit lumīaria magna/ apl̓os/martyres/ p̨̄latos doctores/ p̨̄dicatores: qͥ vita ⁊ doctrīa totūmūdū illumināt cū boni ſūt: ſꝫ multi patiunt̉ eclipſim. Mat.v. b. Vos eſtis lux mūdi. Ecc̄i. xliij. b. Mūdū illuminās ī excelſis dn̄s. Phil̓. ij. b. Inter qͦs lucetis ſic̄ lumīaria in mūdov̓bū vitę ꝯtinētes. gͦ Solē in poteſtatē diei/ fecit .ſ. Solfons ē totiꝰ caloris/ ⁊ totiꝰ ſplēdoris: Et dr̄ ſol quaſi ſolus lucens: qꝛ ipſo lucēte alia lumīaria nō apparent. Et ꝑ hoc ſignificat chriſtū: qͥ ē fons ⁊ origo oīs boni: ⁊ ſolꝰ ꝑ ſe lucet. Mar.x. c. Nemo bonꝰ niſi ſolꝰ deꝰ. Hic factꝰ eſt: i. An poteſtatēdiei: qꝛ ipſe ſolus diem gratię ſiue iuſticię facit ī bonis quosiuſtificat ⁊ illumīat. Et fecit/ h ¶ Cunam et ſtellas in poteſtatem noctis. Per lunam intelligo mariā: quę poſt ſolēplus habet luminis. Eccͣi. xliij. a. Aluna ſignum diei feſti: luminare qd̓ minuit̉ in cōſummatione. Per ſtellas intelligo ancelos. Ecc̄i. xliij. b. Species cęli/ gloria ſtellarum. Hāc ⁊ hosfecit dn̄s: ¶ In poteſtatē: id eſt vt ꝑ eos ignorantia mūdi4 illumīari poſſet
8
Al̓. fſolus
Psͣ. 148.Psͣ. 18.Psͣ .103.
Psͣ. 103.
Psͣ .103.
Psͣ .23.Eccleſia dr̄ t̓raPsͣ .103.
Psͣ.94.
Myſtice
Matth̓. 27. f.
Per ſolē chriſtus intelligit̉1
Sancti dicunt̉ celi
Per lunā beata virgo intelligit̉: ⁊ per ſtellas angeli