Pſalmu-
¶ In finē filijs chore pſalmus ad intellectum.Eus auribꝰ (XLIIIad nr̄is audiuimꝰ: patreſnr̄i annūciauer̄t nob̓.Opus qd̓ o̓ꝑatꝰ es in diebꝰ
eeoꝝ: ⁊ ī diēbꝰ antiqͥs. Manꝰſꝫ tua ge̓ntes diſꝑdidit ⁊ plantaſti eos: fafflixiſti ppl̓os etexpuliſti eos. Nec em̄ ī glandio ſuo poſſederūt terram: ⁊gͦ brachiū eoꝝ nō ſaluauit eoſ.
¶ Expoſitio Psͣ. XLIII.MEus auribus noſtris. Titulus. In finem filijs chore pſalmꝰ ad intellectū. Senſus huiꝰtituli talis eſt. Pſalmꝰ iſte dirigēs nos in finē .i. inchriſtū: ꝯuenit/ Filijs chore .i. imitatoribꝰ paſſiōis videlicꝫmartyribꝰ. Ad intellectū .i. vt intelligātqͣre dn̄s exponat eostribulatiōibꝰ: et a ſęcl̓iꝓſperitate faciat eosalienos videlicꝫ vt ſolū deū appetāt: et ꝓpt̓cęteras cauſas qͣs ſupra habuimꝰ in p̄cedēti pſalmo: ſuꝑ illd̓ verbū: Quare me repuliſti. In hoc gͦ pſalmo loquūt̉ martyres. Materia ē/ cōſolatioīfirmoꝝ. Intētio ē monere ad ꝯtēptū tēporaliū ⁊ appetitū cęleſtiū. Modꝰ talis eſt. Triꝑtitꝰ ē pſalmꝰ. Primo agit de bn̄ficijs collatꝭ antiqͥs. Secūdo de malis q̨̄ ſuſtinēt ſctī: ibi: Nūcaūt repuliſti. Tertio petit auxiliū: ibi: Exurge qͣre. Cōtinuatio. In p̨̄cedenti pſalmo ęgit de p̄ſſuris/ cōtra qͣs in hocpſalmo ponunt̉ ⁊ petunt̉ cōſolatiōes. Dicūt gͦ martyres ⁊ qͥlibet ſctī tribulatiōibꝰ expoſiti: ⁊ admirātes dicūt: a ¶ Deusauribꝰ noſtris audiuimꝰ: ſicut admirantes ſuꝑ aliquo ſolemꝰ exclamare: Deꝰ. Et in hac pͥma parte ponūt̉ tria argumēta ꝑ quę probat ꝙ mirū videt̉ ꝙ deus exponit martyres ⁊ſanctos ꝑſecutiōibus et tribulationibꝰ. Primo probat hoc aminori. q. d. populo durę ceruicis .ſ. iudęis dediſti tot bona:Et enumerat ea vſqꝫ ibi: Tu es ipſe rex meꝰ: Ergo mirū ēquomō populū ſanctū ⁊ te ſuꝑ oīa diligentem/ ꝑmittꝭ affligi.Sꝫ poſſet aliquis q̨̄rere: quomō ſcis quę fecerit iudęis? Eccequomō: Auribꝰ noſtris audiuimꝰ: quia b ¶ Patresnoſtri annūciauerūt nobis. Et notāda ſunt hic tria quęneceſſaria ſunt ad hoc vt aliquis bn̄ doceat̉. Primū eſt intētio⁊ attentio eius qͥ docet̉: qd̓ notat̉ ibi: Auribꝰ noſtris audiuimꝰ. Matth̓. xiij. b. et Apocꝭ. iij. d. Qui habet aures audiēdi audiat. Ezech̓. xxiij. d. Naſum tuū et aures tuas p̨̄cident.Secūdum eſt auctoritas ⁊ ſcientia eius qͥ docet: qd̓ notat̉ ibi:Patres. Iob. xij. c. In antiquis eſt ſapiētia/ ⁊ in multo tꝑeprudētia j. Corꝭ. iiij. c. Et ſi decē milia pędagogoꝝ habeatisin chriſto: ſed non multos patres. Tertiū eſt/ vt is qͥ docet/ ⁊qui docet̉/ inuicem ſe diligant: quod notat̉ cū dicit: Patresnoſtri. Et qͥd annūciauer̄t? Oꝑa dn̄i. Et ponit pͥmo oꝑa magnificētię/ quę fecit iudęis educēdo eos de ęgypto: ⁊ diuidēdomare rubrū: ⁊ traducendo iudęos: ⁊ ſubmergendo ęgyptios.Unde dicit: c ¶ Opus .ſ. illud magnificū opus: d ¶ Qd̓oꝑatus es in diebus eoꝝ .ſ. filioꝝ iſrael. e ¶ Et in diebus antiquis .i. ab initio mūdi. Secūdo ponit oꝑa potentię. Vnde ſequitur: f ¶ Manus tua. id eſt potentia tua:g ¶ Gentes diſꝑdidit illas q̨̄ erāt ī t̓ra ꝓmiſſiōis: amorręū⁊ euęū ⁊ alias: de quibꝰ Deut̓. vij. a. Et in multis alijs locis:Diſꝑdidit .i. diuerſis pęnis ⁊ afflictionibꝰ: ⁊ in diuerſis locis ꝑdidit. Tertio oſtendt opera miſericordię in iudęos: Vnde addit. h ¶ Et plantaſti eos .ſ. iudęos in terra ꝓmiſſionis/ de qua gentes diſꝑdidiſti. De his tribus operibꝰ in Psͣ.Uineā de ęgypto trāſtuliſti/ Ecce pͥmū. Uinea aūt ē ppl̓s iſrl̓.Unde Eſa. v. b. Uinea dn̄i exercituū domus iſrl̓ eſt. Poſteaſequit̉ in Psͣ. Eieciſti gentes/ Ecce ſecūdū. Et plantaſti eam/Ecce tertiū. Sed qui tūc plantati fuerunt: poſtea auulſi ſunt:ẜm illud Hiere. xlv. b. Quos plātaui/ ego euellā. Poſtea hicoſtēdit quo ordine hoc fecerit: Vnde ſubiūgit ꝙ pͥmo afflixiteos/ dicēs: i ¶ Afflixiſti populos .ſ. gentiles. Sap̄. xij. a.Miſiſti antec eſſores exercitꝰ tui veſpas vt illos paulatim exterminarēt. Secūdo expulit eos: Un̄ addit: k Et expuliſti eos. Poſtmodū oſtēdit ꝙ ipſe deus nō iudęi/ hęc omniafecit: Vnde ſequit̉: l¶ Nec em̄ in gladio ſuo: id eſt perarma ſua: m ¶ Poſſederūt: id eſt in poſſeſſionē acceperūt:n ¶ Terrā: promiſſiōis. o ¶ Et brachiū eorū .i. fortitudoipſoꝝ iudęoꝝ: p ¶ Nō ſaluauit eos: ne ab inimicꝭ ſuꝑarēt̉.¶ Sed dextera
gͣa Deꝰ auribꝰ ⁊cͣ. Moraliter/ in his quīqꝫ verſibꝰ ꝓfectꝰhoīs docet̉: qꝛ pͥmo audiendū eſt a patribꝰ/ ſic̄ expoſitū ē inpͥmo ꝟ̓ſu. Ecc̄i. vj. d. In ml̓titudine p̄ſbyteroꝝ prudētiū ſta:⁊ ſapiētię eoꝝ ex corde ꝯiūgere/ vt omnē narrationē dei poſſis audire. Secūdo cōſideranda ſūt exēpla operū bonoꝝ: qd̓ſecūdū verſum .ſ. cPOpus qd̓ oꝑatuses ⁊cͣ. dat̉ intelligi: ⁊maxime opus chriſticōſiderandū eſt: quooperatus eſt ī nobis:id eſt inter nos ⁊ pronobis: Opus .ſ. noſtrę redemptiōis: qd̓operatus eſt/ in crucemoriēdo. Psͣ. Oꝑatꝰeſt ſalutē in medio terrę. Abacuk. iij. a. Dn̄e audiui auditionētuam ⁊ timui: dn̄e opus tuum: in medio annoꝝ viuifica illud.Tertio diſperdendę ſunt gentes ſeptē .i. ſeptē vitia. Quartoplantādę ſunt virtutes. Quinto affligere debemꝰ ppl̓os: id eſtdęmones p̨̄dicando/ docendo/ orando. Sexto ab alijs vitiapellere: q̨̄ quattuor notant̉ in illo tertio verſu: f¶ Manustua ⁊cͣ. Septimo totū debemus deo attribuere: qd̓ notat̉ inqͣrto verſu ⁊ in ſequēti/ cū dicit: l. ec enī in gladio ⁊cͣ.Significant̉ aūt ſeptē pctā crimīalia ꝑ ſeptē gentes: d̓ qͥbꝰ dicit̉ Deut̓. vij. a. Cū introduxerit te dn̄s deꝰ tuus ī terrā quāpoſſeſſurꝰ ingredierꝭ/ ⁊ deleuerit gētes ml̓tas corā te: ethęū ⁊ergecęū et amorręū/ chananęū ⁊ pherecęū ⁊ euęū ⁊ hiebuſęū: ꝑcuties eas vſqꝫ ad internitionē: Nō inibis cū eis fędus⁊cͣ. Per gergecęū/ qͥ interp̄tat̉ colonū eijciens/ vl̓ aduena appropinquās: ſignificat̉ ſuꝑbia q̨̄ eiecit diabolū de cęlo/ ⁊ adāde paradiſo: Et ita dicit̉ colonū eijciēs. Dicit̉ etiam aduenaappropinquās: qꝛ quāto magis hō vult ꝑ ſuꝑbiā deo appropinquare .i. exaltari: tanto magis alienat̉ a deo. Unde Eſaięxiiij. d. Dicebas in corde tuo: aſcendā in celū/ ſil̓is ero altiſſimo: Verūtamē ad infernū detraherꝭ in ꝓfūdū laci. Iob. xx.a. Si aſcēderit vſqꝫ ad cęlū ſuꝑbia eiꝰ: ⁊ caput eiꝰ nubes tetigerit/ qͣſi ſterqͥliniū ī fine ꝑdet̉. Per ethęū qͥ īterp̄tat̉ ſtupēsvel formidās: ſignificat̉ ſtupēs inuidia/ q̨̄ formidat fęlicitatēalienā. Iob. v. a. Paruulū occidit īuidia. Seneca. Vtinā inuidi vbiqꝫ oculos haberēt/ vt omniū fęlicitate torq̄rent̉. Itēinuidia d̓r ſtupor: qꝛ duobꝰ modis accipit̉ ſtupor: qͥ ambo inuidię cōpetūt. Dicit̉ em̄ ſtupor idē qd̓ admiratio: qd̓ bn̄ cōuenit īuidię dicēti illd̓ poeticū: Fertilior ſeges ē alienis ſꝑ inagris: Uicinūqꝫ pecus grandiꝰ vber habet. Itē ſtupor dicit̉eſſe in dētibꝰ: qn̄ hō nō bn̄ comedit: ⁊ inuidia fac̄ ſibi inſipidaoīa bona alioꝝ: qꝛ ſicut dicit Horatius: Inuidus alteriꝰ macreſcit rebus opimis. Amos. iiij. b. Ego dedi vobis ſtuporēdentiū in cunctis vrbibus veſtris. Per amorręū qͥ interp̄tatamaricās: ſignificat̉ acidia. Heb̓. xij. d. Uidete ne qua radixamaritudinis ſurſuꝫ germīet. Per ethęū qͥ interp̄tat̉ lapidescolligēs: ſignificat̉ ira. Eccͣs. x. b. Qui tranſfert lapides affuget̉ in illis. Prouer. xxvj. d. Qui voluit lapidem/ reuertet adeū. Per chananęū qui interp̄tat̉ negociator: ſignificat̉ auaricia. Apocꝭ. xviij. c. Negociatores terrę flebūt. Prouer. x. c.Cor impioꝝ ꝓ nihilo. Ecc̄i. x. b. Nihil iniquiꝰ qͣꝫ amare pecuniā: Hic em̄ ⁊ aīaꝫ ſuā vęnalē habet. Per hiebuſęū q̄ inip̄tat̉ p̨̄ſepe: ſignificat̉ gula/ q̨̄ ſemꝑ vult eſſe ad menſam/ quaſiaīalia bruta ad pręſepe. Eſa. v. c. Uę qui cōſurgitis mane adebrietatē ſectandā ⁊ potandū vſqꝫ ad veſperā. Per pherecętqͥ īterp̄tat̉ diſſeminās: ſignificat̉ luxuria/ q̨̄ nō curat vbi ſeſneſpargat. Ezech̓. xxiij. c. Inſaniuit libidine ſuꝑ cōcubitu eorūquoꝝ carnes ſunt vt carnes aſinoꝝ: ⁊ ſicut fluxus equoꝝ fiuxeorū. Hiere. v. c. Equi amatores in fęminas ⁊ emiſſarij factiſunt: vnuſqͥſqꝫ ad vxorē ꝓximi ſui hinniebat. Iſtę gͦ malę genttes debent diſꝑdi .i. penitꝰ deſtrui: ſicut dicit̉ hic: Manustua gentes diſꝑdidit: Et ꝑcuti vſqꝫ ad internitionē: ſicutdicitur in Deutꝭ. in pręmiſſa auctoritate. Cum autem dicit:l Nec em̄ in gladio ſuo ⁊cͣ. excludit ab eis omne potetia: qꝛ brachiū eſt de ſubſtātia rei: Gladiꝰ aūt extrinſecus eſt:X Et ideo notat
Motlisꝫ
Ul. IulimulAl̓. jNon
Al̓. zſaluor ſ.
Psͣ .42.
Ps. II.
Partitiopſalmi.
i Per ſepie eoqͣ tes ſeptē crunalia pctā ſiaficantur
Tria neceſſarisſunt ad hoc vtqͥs bn̄ doceatur
Ouidins libo.i. de arte
Horactꝰ lepl̓a
1Dgͣ. 39.