Pſalmus
gͦ ⁊ retribuetr abundanter facicentibus ſuperbiā. Uiriliterd agite ⁊ confortet̉ cor veſtrū:ē omnes qui ſperatis in do-
mino.¶ Intellectus Dauid.M Eati quorū / XXXI.I remiſſę ſunt iniqͥtateſ:
ꝑturbat: luxuria inquinat. Qui ſi adipiſci cęleſtia regna ꝑ bella ꝑſecutionū nō poſſumꝰ: hocipſū nobis turpe ſit ꝙ deū nolumꝰ ſaltē ꝑ pacē ſequi. Ecce nulli noſtrū hoc tꝑe dicit deꝰ: ꝓme morere: ſed illicita tm̄ modo in te deſideria occide. Qui gͦin pace ſubijcere carnis deſideria nolumus: qn̄ in bello ꝓ deoipſā carnē daremus?Hoc totū vſqꝫ hūc eſtde verbis Gregorij.Qui gͦ carnis deſideria non occidunt: ſedamant delitias/ diuitias et honores: quiddicēt dn̄o in illo diſtricto examīe vbi veritatē requiret dn̄s? Diligamus gͦ eum etiāſicut dilexit nos: ⁊ in tꝑe pacis ſimꝰ imitatores dilectiōis eiꝰ:ſicut dixit apl̓us: ita vt noſmetipſos tradamꝰ pęnitētię ꝓpteramorē eiꝰ: Cuiꝰ formā ipſe dedit/ Matth̓. xvj. d. Si qͥs vultpoſt me venire abneget ſemetipſū ⁊ tollat crucē ſuā. Tria dicit: Semetipſum: Hō em̄ in ſe habet corpꝰ ⁊ ſpiritū. Ꝙtū adcorpus dicit: Abneget ſe .ſ. relinquendo diuitias et delitias.In ſpū autem ſunt duo .ſ. intellectus ⁊ affectus. Intellectꝰ iudicat: ⁊ affectꝰ appetit ⁊ vult. Debet gͦ abnegare nō ſolū ſe: ſedſemet/ vt ſpm̄ abneget qͣꝫtū ad ꝓpriā voluntatē quę eſt ī affectu: et etiā ſemetipſū/ vt abneget ꝓpriū ſenſum qui eſt ī intellectu: Et ſic abnegās ſemetipſum/ tollat crucē .ſ. pęnitentiā: etſequat̉ dn̄m. Hoc facere ē ſemetipſū ſāctificare/ vt ſit ſāctꝰ: etdiligat deū: qꝛ dicit̉ hic: Diligite dn̄m oēs ſancti eius:et non dicit ſancti ſimplicit̓ ſed addit/ eius: qꝛ philoſophi ſancti fuerūt .i. ſine terra: ſed non eiꝰ. ij. Timoth̓. ij. c. Nouit dn̄sqͥ ſunt eius. Et ille eſt bn̄ ſanctꝰ .i. ſine terra: qͥ relinquit ꝓ dn̄oterrā corꝑis qͣꝫtum ad amorē priuatū: et terrā cordis qͣꝫtū adalia duo .ſ. qͣꝫtū ad volūtatē ꝓpͥam ⁊ ꝓpriū ſenſū. Et hͦ ē verediligere deū: qꝛ hoc eſt diligere ex toto corde ex tota aīa/ ⁊ extota fortitudine: Deūt̉. vj. a. Qd̓ ſic exponit beatꝰ Bern̄. Diliges dn̄m deū tuū ex toto corde tuo .i. dulciter: ex tota aīa .i.prudēter: tota fortitudine .i. fortiter. Dulciter amat deū: qͥ eiꝰdulcedinē p̨̄ponit delitijs carnis ⁊ diuitijs tēporalibus. Prudēter: qui ꝓpriū ſenſū relinquit ꝓpter illū. Un̄. j. Corꝭ. iij. d.Si qͥs videt̉ inter vos eſſe ſapiēs in hoc ſęculo/ ſtultus fiat vtſit ſapiēs. Fortiter diligit eū: qͥ a volūtate ꝓpria ſe auertit: vtdicat ei/ ſicut dixit ꝓ eo: Nō ſicut ego volo: ſed ſicut tu. Sic gͦvere diligimus dn̄m: Qm̄ veritatē: vitę doctrinę/ iuſticię:Requiret dn̄s. Et cū inqͥſierit ⁊ reqͥſierit: nūquid impunitū dimittet qd̓ minꝰ inuenerit? Nō. Vnde addit: a ¶ Et retribuet abundāter: pęnā infligēdo: b Faciētibus ſuꝑbiā .i. quodcūqꝫ peccatū: qꝛ in quolibet eſt ſuꝑbia ⁊ cōtemdei. Et legat̉ hęc dictio/ abundāter/ cum reduplicatiōe: ſicRetribuet abundāter faciētibꝰ abundāter. De abūdātia huiꝰ retributionis/ Apocꝭ. xviij. b. Reddite illi ſicut illareddidit: ⁊ duplicate duplicia ẜm oꝑa eius: qͣntū glorificauitſe ⁊ in delitijs fuit: tātū date illi tormentū ⁊ luctū. Oſee. v. b.Reſpōdebit arrogātia iſrael in facie eius. c¶ Uiriliter agite. Supra hortatꝰ eſt ad amorē ⁊ dilectionē dei: Hic monetad oꝑationē/ ne ſit amor ocioſus. Vn̄ dicit Gregꝰ. Amor deiocioſus non eſt: operat̉ em̄ magna ſi eſt: ſi autē oꝑari renuitamor nō eſt. Item Gregꝰ. Probatio dilectiōis/ exhibitio eſtoꝑis. j. Ioh̓. iij. d. Nō diligamꝰ ꝟ̓bo nec lingua: ſed oꝑe ⁊ veritate. Nec dicit: Uirilia agite: ſed viriliter. Sūt em̄ qͥ virilia ⁊ fortia oꝑa faciūt: ſed nō virilit̓: vt deſides religioſi ⁊ oēshypocritę: qͥ molles ſūt ⁊ palpātibus ſe exponūt .ſ. laudātibꝰ.Un̄ dicit Gregꝰ. Arrogātes hūanis laudibꝰ mollia corda ꝓſtituūt/ ⁊ ſuis amoribꝰ corrūpunt: Si aūt virilit̓ viuerēt: nullęlaudes eoꝝ animos vitiarēt. Prouerb̓. xviij. b. Qui mollis ⁊diſſolutꝰ eſt in opere ſuo: frater eſt ſua opera diſſipātis. Ideobn̄ dicit: Uiriliter agite: qd̓ eſt auelli a mūdo/ a carne/ a parētibꝰ/ a ſeipſo. sͣ. Expecta dn̄m/ viriliter age. ij. Paral̓. xxxij.b. Uiriliter agite ⁊ ꝯfortamini ⁊ nolite timere. Multi aguntſed muliebriter: qꝛ cū mulieribꝰ eſt eoꝝ cōuerſatio. Oſee. iiij.c. Ipſi cū mulieribus cōuerſabant̉: ⁊ cum effęminatis ſacrificabāt. Et ne deficiatis ī labore: d ¶ Cōfortet̉ cor veſtrū:
5ſcꝫ ſpe pręmij. Unde addit: O vos e Om̄es qͥ ſperatis in domino. Vnde dicit apl̓us Gal̓. vj. c. Bonū faciētes nō deficiamus: tempore em̄ ſuo metemꝰ nō deficiētes. ij.Corinth̓. iiij. d. Propter qd̓ non deficimus: ſed licꝫ is qͥ foris eſt hō noſter corrumpat̉: tn̄ is qͥ intus eſt renouat̉ de diein diē. Id em̄ qd̓ in p̄ſenti eſt momentaneū⁊ leue tribulatiōis noſtrę: ſupͣ modū in ſublimitate ęternū gloriępondus oꝑabit̉ in nobis/ nō cōtemplantibꝰnobis q̨̄ vident̉: ſed q̨̄nō vident̉. Quę em̄ vident̉ temporalia ſunt: quę autē non vident̉/ ęterna: Ad quę nos ꝑducat ieſus chriſtus: amē.¶ Expoſitio Psͣ. XXXI.Ęati quorū ⁊c̄. Titulus. Intellectus dauid.b Supra ęgit ꝓpheta in ꝑſona iuſti ⁊ eccleſię de ꝑſecutiōibus quas patit̉ iuſtus ⁊ eccleſia: ⁊ de remedio cōtra eas. Sed qꝛ vt dicit̉ Eſa. xxviij. e. Uexatio dabit intellectum auditui: Ideo agit hic de intellectu. Vnde is eſt ſenſustituli. Hic eſt intellectus dauid .i. pęnitētis: cuius ꝑſonavl̓ cui ſcribit̉/ vt ſe peccatorē eſſe intelligat/ ⁊ peccata accuſet.Bona etiā ſi qua facit/ intelligat a deo eſſe/ et deo attribuat.Et eſt pſalmꝰ iſte ſecūdus pſalmoꝝ pęnitentialiū: In quorūprimo ęgit de cōtritione: In iſto autem ſecūdo agit de confeſſione. Intentione monet ad pęnitentiā. Modus talis eſt:Quadripertitus eſt pſalmus iſte. Primo dicit initium boni ⁊eſſe per indulgentiam dei: ⁊ ſe fuiſſe miſerum per peccatum: ꝑſed conuerſum dei auxilio. Secundo agit de confeſſione: ibi:Delictum meum. Tertio/ pęnitudinem commendat ibi:Pro hac orabit. Quarto ponit lętum finem: vbi dicitdeū dare intellectū: ibi: Intellectum tibi dabo. Primoergo iuſtificationē deo attribuit/ dicens: f ¶ Beati quorum remiſſę: id eſt dimiſſę: g ¶ Sunt iniquitates. Etbene Beati: quia econuerſo: habentes peccata/ miſeri ſuntet in anguſtia conſtituti. Vnde Prouerb̓. xiiij. d. Iuſticiaeleuat egenum: miſeros facit peccatū populos. Eſaię. lvij. d.Non eſt pax impijs. Sed qͥ ſine peccato ſunt habent eam.Unde Ioh̓. xiiij. d. Pacē relinquo vobis/ pacē meā do vobis. Pax multa diligētibus legem tuā. Item/ Beati: quiaeis omnia optata ſuccedunt. Non em̄ optant niſi illud vnumquod neceſſariū eſt: Lucꝭ. x. g. Et in Psͣ. Unā petij ⁊cͣ. Peccatoribus autem ecōuerſo. Nec enim habent in peccato refectionem qd̓ maxime deſiderant. Unde Hieronymꝰ. Voluptas habita/ famē non ſatietatem parit. Sic ergo Beatiſunt: quorum remiſſę ſunt iniquitates. Remiſſę: id eſtdiſſolutę igne cōtritionis: iniquitates ſuꝑadditę: id eſt peccata actualia: quę in cōtritione eneruant̉ ⁊ remittunt̉/ vt vim nōhabeant: in cōfeſſione occidunt̉/ vt iam non viuant: in ſatiſfactione autē adnihilant̉/ vt non reuiuiſcant/ nec in pęna nec inculpa. Et de his tribus dicitur hic: vt patebit. De primoergo dicit: Beati quorum remiſſę ſunt iniquitates:per ignem cōtritionis: ſicut remittit̉ duricia ferri ꝑ ignem.Unde Iob. xxviij. a. Lapis calore ſolutus in ęs vertit̉. Perlapidem ſignificat̉ cor durū peccatoris: qui ſolutus calore: ideſt igne ſpūſſancti/ ęſtuare faciente in cōtritione: in ęs cōuertit̉: id eſt ad ſonum cōfeſſionis perducit̉: ⁊ ſic remittunt̉. Sed⁊ moriunt̉ peccata: Unde Ecc̄i. iij. b. In die tribulatiōis cōF memorabit̉ tui:¶ Poteſt etiā totum legi aliter: f ¶ Beati quorū remiſſęſunt iniqͥtates .i. modicę ⁊ minꝰ enormes ſūt: hi ſunt beati .i. minꝰ infęlices qͣꝫ qui grauia peccata ⁊ enormia cōmiſert:ſicut illi de quibꝰ Oſee. ix. b. Profūde peccauerūt ſic̄ in diebus gabaa. Matth̓. xj. c. Uę tibi corocaim: vę tibi bethſaida: qꝛ ſi in tyro ⁊ ſidone factę fuiſſēt virtutes q̨̄ factę ſūt in vobis: olim in cilicio ⁊ cinere penitentiā ęgiſſent: Verūtn̄ tyro ⁊ſidoni remiſſiꝰ erit in die iudicij qͣꝫ vobis. Quare? niſi qꝛ femiſſius peccauerūt. Et ita beati ſunt hi reſpectu illorū: ſicutEzech̓ .xvj. f. Uiciſti ſorores tuas peccatis tuis/ ſceleratiusX agens ab eis:
Al̓. this qͥ abūdanter faciunt
¶ De pece 3. c. illud
Eph̓. 5. a.
Triplexabnegatio
Partitiopſalmi
Quis veredicat̉ ſanctꝰ
Matth̓. 26. d.
Psͣ .26.
Allter
Psͣ .26.