Druckschrift 
Secunda pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus ac replicis .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Glo. ordi. Iudith Ca.XIINico. de lyra

rectionem omniū animaꝝ errantiū: quoniā nonſolum homines ſeruient illi ꝑ te: ſed ⁊ beſtię agriobtēperāt illi. Aunciatur enī animi tui induſtria avniuerſis gentibus: ⁊ indicatum eſt omni ſęculo bquoniā tu ſolus bonus ⁊ potens es in omni regno eius: ⁊ diſciplina tua omnibus ꝓuincijs p̨̄dicatur. Nec hoc latet qd̓ locutus eſt achior: nec il­ flud ignorat̉ qd̓ ei iuſſeris euenire. Conſtat enimdeum noſtrū ſic peccatis offenſū: vt mandaueritsa ſ tꝑe Titi ⁊ Deſpaſiani.per ꝓphetas ſuos ad populum ꝙ trādat eum ꝓa ſ morte chriſti.peccatis ſuis. Et quoniam ſciunt ſe offendiſſe deum ſuum filij iſrael: tremor tuus ſuper ipſos eſt.a ſſicut Ioſephus in eadē obſidione narrat eueniſſe. b § inopia.Inſuper etiam fames inuaſit eos: ⁊ ab ariditateaquę iam inter mortuos computāt̉. Peniqꝫ hoc ia § hoc qͦꝫ tunc factum eſt.ordinant: vt interficiāt pecora ſua ⁊ bibant ſanguinem eorum: ⁊ ſancta domini ſui q̨̄ p̨̄cepit deusnon ꝯtingi: in frumēto vino ⁊ oleo hęc cogitauerunt impendere: ⁊ volunt ꝯſumere quę nec manibus deberēt ꝯtingere. Ergo qm̄ hęc faciūt: certūa ſ tunc qͦꝫ chriſtiani admoniti in oppidum pellam trans iordanemeſt ꝙ in ꝑditionē dabunt̉. Quod ego ancilla tua lrunt.cognoſcens fugi ab illis et miſit me dn̄s hęc ipſa mnunciare tibi. Ego enī ancilla tua deū colo etiaꝫnūc apud te: ⁊ exiet ancilla tua ⁊ adorabo deum:⁊ dicet mihi: quādo eis reddat peccatuꝫ ſuum: etveniēs nunciabo tibi: ita vt ego adducā te ꝑ mediam hieruſalem. Et habebis omneꝫ populū iſrlſicut oues quibus non eſt paſtor: ⁊ non latrabitvel vnus canis ꝯtra te: qm̄ hęc mihi dicta ſunt ꝑꝓuidentiaꝫ dei. Et qm̄ iratus ē ila lis deꝰ: hęc ip̄a miſſa ſū nūciare tibi. Placuerūt aūt oīa v̓ba hęc co­ nram holoferne et corā puerꝭ eius:⁊ mirabāt̉ ad ſapīam eius: ⁊ dice­ obant alter ad alteꝝ. Non eſt talis pml̓ier ſuꝑ t̓rā in aſpectu: ī pulchritudīe ⁊ ī ſenſu v̓borū. Et dixit adillā holofernes. Bn̄fecit deꝰ qͥ miſit te an̄ ppl̓m: vt des illū tu in manibus nr̄is: et qm̄ bona ē ꝓmiſſiotua: ſi fecerit mihi hͦ deꝰ tuus: erit ꝙ⁊ deꝰ meꝰ: ⁊ tu ī domo nabuchodonoſor magnaeris: ⁊ nomen tuū nominabit̉ in vniuerſa terra.FHolofernes ⁊ principes ſeculi. Feccl̓ia enī requieſcitpud eos qͥ intelligētiā ⁊ fidē lanā recipiūt ī theſauro mētꝭ.t Unc iuſſit eā introire vbi re­ Ca. XIIpoſiti erāt theſauri eiꝰ ⁊ iuſſit illic manea de cultu religionis ſue. ſtudēt enī ad illecebras carnalium voluptatūadducere ⁊ pertrahere.re eam: ⁊ ꝯſtituit qͥd daret̉ illi de ꝯuiuio ſuo. Cuirn̄dit iudith ⁊ dixit: Nūc nō potero māducare exvhis q̨̄ mihi p̨̄cipis tribui ne veniat ſuꝑ me offen­ xlio. Ex his aūt quę mihi detuli manducabo. Cuia F id ē principes ſeculi. bſvidet̉ talibꝰ cultꝰ religiōis vilis ⁊ deſpectꝰ.holōfernes ait: Si defecerint tibi iſta quę tecum y

a Miſſa ſum.Prima via ſalutis fuit gētibus p̄dicatores euangeligratanter recipere ⁊ fideꝫ p̄bere: ⁊ per eorum doctrināad aioneꝟitatꝭ venire Et accepit

aſſertio falſi ad fallendum fallacem: vt dictum eſt. a Nūciatur enim animi tui induſtria: id eſt prudentia bellica: quebene eſt in malis hominibus. ⁊ in hoc dicit verum. nam holofernes erat famoſus in armis. b Et indicatum eſt om̄iſeculo: id eſt multis valde. ⁊ ē hic hyperbole. c Quoniātu ſolus bonus ⁊ potens es in regno eius: id eſt valde excellens in regis militibus. ⁊ hec bonitas eſt aliquādo in malishominibus. nam ſicut dicit̉. v. metaphyſice. Bonū ad malatranſferimꝰ. ſicut dicitur bonus latro qui vias accomodasadiunenit ad faciendum latrocinia. d Et diſciplina tua.qua ſubieciſti multas gentes nabuchodonoſor regi.Omnibus prouincijs predicatur. id eſt multis ꝓuincijs.f Nec hoc latet. Hic conſequenter approbat hofernis ſententiam de achior qͣꝫtum ad hoc ꝙ debeat occidi cum filijsiſrael propter offenſam dei cōtra eos. ⁊ patet littera vſqꝫ ibi:falſum ad litteram. nam ſic iudith contra mandatum dei ſciAt mandauerit per prophetas ſuos ⁊cͣ. hoc apparet eſſeenter feciſſet impediendo traditioneꝫ ciuitatis holoferni. ſupra. viij. ca. h Inſuper etiam fames ⁊cͣ. hec erāt vera ſaltem ī parte magna. l Deniqꝫ hoc ordināt ⁊cͣ. Nota ꝙ nōſequitur hic vt videtur quod dicit: quia per ſanguinem ⁊ ſāctorum pollutionem intellexit ciuitatis traditionem quamconceperant priori die compleuiſſe. ⁊ ſic qͣꝫtum in eis erat ſāguinem bibiſſent occiſorum: ⁊ ſancta polluiſſent. quia ip̄i fuiſſent crapulati: qui velit inſpiciat: cum omnis actio eius exvirtute pendebat. que non dicit falſum vel facit: ſed virtualiter oculos falſorum verbis: ⁊ per ſentētiam veritatis intrinſecam claudit ⁊ eruit ne veritatem cōſiderent. Et ſic videturhic metaphorice vel rhetorice loqui: quod patet. quomodoenim poſſet homo ſanguineꝫ bibere: quia ſi crudum ſumeretmoreretur ⁊ adhuc non videtur poſſe extinguere ſitim. ſi decoqueret: non valeret potationi: ſed aduerſarij id̓o vt dixiin myſterio verborum fuerunt decepti: eo ꝙ non conſiderabant huius rei impoſſibilitatem ⁊cͣ. ⁊ ſuperiora qui vellet cōſiderare forte inueniret: ꝙ nullum vitium qͣꝫtūcūqꝫ minimūfeciſſet: vel in aliquo defectuoſo poſſet iudicari: hoc videturetiam eſſe falſum: quia bibere ſanguinem erat eis maxime ꝓhibitum. k Et ſancta domini ſui. non vocant̉ hic ſanctavaſa conſecrata ad ſacrificandum domino: ſeu oblationes⁊ ſacrificia: vt dicunt aliqui. nam talia non erant nec fiebātextra hieruſalem. ſed ſancta dicuntur hic primitie et decimeque debebantur ſacerdotibus ⁊ leuitis. in neceſſitate tamenpoterant comedi ab alijs ſicut dauid ⁊ viri eius comederūtpanes ꝓpoſitionis: ⁊ de voluntate ſūmi ſacerdotis: vt habetur. j. Regū. xxj. ⁊ ideo Iudith videtur hic ſimpliciter falſūdixiſſe: cū ſubditur: Et volunt cōſumere quod nec manibusdeberent cōtingere. et ſi ſancta intelligantur hic vaſa ſacraſimiliter falſum dicit̉: quia non erant in bethulia. l Qd̓ego. Hic conſequenter ad ſuum propoſitum allegat diuinamprouidentiam dicens: m Et miſit me dominus ⁊cͣ. ꝙ enīvenit ad liberationeꝫ populi fuit a domino: ſed ꝙ ad hoc dixit mendacia non fuit ab eo: ſed a muliebri malicia. Nō enīindiget deus mendacijs hominum ad perficiendum operaſua. n Placuerunt autem omnia ver. ⁊cͣ. Hic conſequenter ponitur reſpōſionis Iudith approbatio. ⁊ primo verbo.ſecundo facto. ca. xij. Circa primum dicitur: Placuerūt autem omnia verba hec coram holo. ⁊cͣ. quia pretendebant holoferni ⁊ eius exercitui proſpera. o Et dicebant alter adalterum. mirantur eius pulchritudinem ⁊ ſapientiam.Non eſt talis mulier ſuper terrā in aſpectu ⁊cͣ. ex hoc videbant̉ innuere: ꝙ eſſet aptiſſima coniungi ſuo principi vinculo matrimonij. ⁊ hoc ideꝫ videntur ſonare verba holofernis que ſequūtur: q Si fecerit mihi hoc deus tuus: erit⁊ deus meus. per hoc enim ꝙ conſentiebat colere deum Iudith: videtur ꝙ eam cogitabat accipere in coniugem. vnde⁊ ſubdit̉: r Et tu in domo nabuchodonoſor magna eris.ſicut holofernes erat maior poſt regem. Capitulum: XII Unc iuſſit eam. Hic conſequenter approbatur reſpōſio Iudith per factum. nam holofernes iuſſit eā introire ad locum vbi erant ſui theſauri tanqͣꝫ chariſſimā ſibi:et confidens de ea tanqͣꝫ de coniuge ꝓpria. Ideo ſubditur:t Et conſtituit quid daretur illi de cōuiuio ſuo. ſollicitꝰ deea ſicut de corpore ꝓprio. v Nunc non potero māducare. q. d. excuſatā me habeas paruo tempore. x Ne veniat̉ſuꝑ me offenſio. erant enī ibi aliqua cibaria lege ꝓhibita.Si defecerint tibi iſta que ⁊cͣ. Ex hac enim ſollicitudinecirca victum Iudith apparet amor incenſus ad eam.Uiui-

G

C

D

A

T