¶ Glo. ordi.Eſdre Ca.¶ Nico. de lyraI

vt cōpleret̉ verbum dn̄i ex ore aa Fagnita poteſtate et ꝓuidentia dei iſrael: etiāpriſtus dicit: a meip̄facio nihil: ſed ſicut docume pater hec loquehieremię: Suſcitauit domīꝰ ſpia ſ xp̄s ſcripturas ſctās ꝑ vniuerſuꝫ md̓m miſitritum cyri regꝭ perſarū: ⁊ tradu­ cxit vocem ī vniuerſo regno ſuoetiam per ſcripturā dicens: Hęc da § qꝛ tūc nullū aduerſariū hēbat̉: vl̓ deſtructochaldeoꝝ īꝑio nullū poſſe ſibi reſiſtere credidit:ſic qͦqꝫ xp̄s ait: data eſt mihi oīs ptās ī ce. ⁊ ī ter.dicit cyrus rex perſaꝝ. Omīa re exa § deū iſrl̓ deū celi cōfitet̉: ⁊ etiā oīa regna terreeū ī ptāte habere ⁊ cui vult dare poſſe agnoſcitgna terrę dedit mihi dominusa deus cęli: ⁊ ip̄e pręcepit mihi vt fa

a Et ip̄e p̄ce. mi. vt edi. ei d. Beda. Domꝰvel templuꝫ dei in ſcripturis ſctīs vnuſqͥſqꝫdoctoꝝ ⁊ tota ſimul eccl̓ia ſolet appellari: qꝛin cordibꝰ ſe credentiū ⁊ ſperantiū diligentiumqꝫ habitare ꝯſueuit. vn̄: Si qͥs diligit meſer me. ſer. ⁊ pa. m. di.eū: ⁊ ad e. ve. ⁊cͣ. Und̓⁊ ip̄e apl̓us ait: Templū dei ſctm̄ ē qd̓ eſtiſvos. Et alibi: Chriſtꝰc vero in domo ſua tanqͣꝫ filius: que domusſumꝰ nos ⁊cͣ. In figuram huiꝰ domꝰ vel tēpli ſpūalis ſalomō fecit templū in hieruſalem dn̄o. Interpretat̉enī pacificꝰ: figuransde quo d̓r: Multiplicabit̉ eius imperiuꝫ:⁊ pacis nō erit finis.de quo apl̓s ait: Et veniens euangelicauitpacē vobis q̇ lōge fuiſtis: ⁊ pacē his q̄ prepe ⁊cͣ. Ꝙ āt tēpluꝫſeptem annis edificauit: octauo aūt ꝯſummauit ⁊ dedicauit: ſignificat ꝙ toto tꝑe huius ſeculi (qd̓ ſeptē diebꝰ circuit) eccleſiam:dn̄s collectis ad edificiū celeſte fidelibꝰ conſtruit: ⁊ in vita futura apparēte reſurrectionis gl̓ia ad integrū ꝑficit: et in gaudiuꝫ viteīmortal̓ in eterna viſiōis ſue claritate ſuſtollit: qꝛ enī ip̄e octaua die .i. poſt ſeptimā ſabbati reſurrexit: recte octonario numero tp̄setiā nr̄e reſurrectiōis exprimit̉. Ꝙ aūt euoſequēte quedā templi edificia vetuſtate ſolui ceperūt: ſed inſtantia regū ⁊ ſacerdotū inſtaurata ſunt: ſignificat qͦtidianos erratꝰ fideliū. de qͥbus d̓r: Septies cadit iuſtꝰ et reſurgit: qui qͦtidiana tempoꝝ ſolertia ꝑ exempla vl̓ exhortamēta p̄cedentiū iuſtoꝝ: quaſiꝑ ſacerdotū ⁊ regū dei corrigunt̉ induſtriā.Reges eī et ſacerdotes oēs ꝑfecti vocāt̉: cūſint mēbra ſūmi regꝭ ⁊ ſacerdotꝭ ⁊ ſe bn̄ regere: et corpora ſua viuētē hoſtiā d̓o exhiberedidicerint. Ꝙ poſtea creſcētibꝰ mal̓ tēpluꝫidoloꝝ ſordibꝰ ꝓphanatū: et tandeꝫ a chaldeis deſtructū ⁊ incenſum eſt: ſignificat grauiores lapſus eoꝝ qui ꝑ ꝯfeſſionē recte fidei⁊ ſacramentū baptiſmi: eccl̓ie membris adunati: denuo fraude demonū a ſtatu fidei deiecti: ⁊ vitiorum flāma ſunt combuſti: ꝙ dirupto templo ⁊ vrbe hieruſalē ciues eius inbabyloneꝫ tranſmigrati: ſed poſt ſeptuaginta annos acta penitentia ad patriā (dn̄o miſerante) remiſſi: rurſus templū ⁊ vrbem ſanctam grandi labore reſtaurarunt: ſignificateos qui decepti a diabolo: nō ſolū fidei ſinceritatem ⁊ integritatē boni oꝑis ꝑdunt: ſedetiā ꝑ acerbitate ſcelerū gentilibꝰ ⁊ publicanis ſimilant̉. Und̓: Sit tibi ſicut ethnicus ⁊publicanꝰ: quoꝝ tn̄ aliqui ꝑ diuinā gratiaꝫreſipiſcentes ad eccl̓iam reuertunt̉: cum illuſtratione ſctīſpūs cōpuncti: p̄cepta dei q̄ reliq̄rāt denuo audiūt ⁊ cuſtodiūt. Septē nāqꝫſt dona ſpūſſancti. Decē vero p̄ceptis ſūmadiuine legis cōprehendit̉: ⁊ decies ſepteꝫ ſeptuaginta ſunt. Unde bene qui ꝑ oꝑa ꝑuerſa in babyloniam fuerant captiuati: poſt ſeptuaginta annos liberant̉: ⁊ domū dei ⁊ ciuitate ſctām reedificāt: qꝛ nōnunqͣꝫ qͥ ꝑ pctāſua a cōione eccl̓ie ſeꝑati: īfideliū nūero copulabāt̉: rurſus ꝑ donū ſpūſſctī bōa oꝑa exercēt: ⁊ ſic ꝯſortiū fideliū domꝰ .ſ. et ciuitatd̓i de qͣ fuerāt eiecti: recipūt. Notādū eī ꝙeadē pēitētiū ad eccl̓iaꝫ reu̓ſionē: ⁊ dōꝰ dn̄ipoſt incen

legit exercitū: vt pugnaret contra cyrū: et in pͥmo cōgreſſu p̄ualuit: ſed pogesa cyro deuictus fuit. verūtamē cyrus magis ſe exhibuit ei nepotē qͣꝫ victoremnā regnū hyrcanorū ſibi dimiſit: ⁊ dario auunculo ſuo regnū medorum: ita qpoſt eorū mortem totū deueniret ad manū ſuā. Poſtea vero cyrus ⁊ dariꝰ erauunculus obſederūt babyloniam: qua capta ⁊ occiſo balthaſar rege: dariusregnauit in babylone duobꝰ annis: quo mortuo totumregnū deuenit ad manuꝫ cyri: et ſic fuit monarcha: ⁊ inprimo anno huiꝰ monarchie dedit licentiam filijs iſraelredeundi in iudeā ⁊ edificandi templū. ẜm qd̓ dicit̉ hic:In anno p̄mo cyri regis perſarū .i. anno pͥmo quo monarchiam tranſtulit ad perſas: qꝛ licet regnū medorumeſſet honorabilius: tn̄ caput monarchie poſuit in perſide: eo ꝙ ibi primo regnauerat: et qꝛ perſe ip̄m ſublimauerant in regnū. a Ut cōpleret̉ verbum dn̄i ex orehieremie: Hiere .xxv. ca. Cunqꝫ impleti fuerint. lxx. ānviſitabo ſuꝑ regem babylonis ⁊cͣ. ⁊ ſil̓r. xxix. Cum ceperint impleri in babylone. lxx. anni: viſitabo vos ⁊ ſuſcitabo ſuꝑ vos verbum meū bonū vt reducam vos ad locum iſtū. Dicunt autem hebrei ꝙ iſti. lxx. anni ſunt accipiendi a temꝑe deſtructionis templi ꝑ nabuchodonoſor: et fuerunt impleti ſexto anno darij: in quo completum fuit templū. Sed hͦ eſt falſum: qꝛ ẜm omēs hiſtoriographos alios fuerūt multo plures anni. Supponunetiaꝫ ꝙ cyrus regnauerit tm̄. xj. annis: qui tn̄ regnauitxxx. ẜm hiſtoriographos perſaꝝ. Ioſephus aūt dicit ꝙiſti. lxx. āni inceperūt a deſtructiōe templi p̄dicta: ⁊ terminati fuerūt anno pr̄ro monarchie cyri. Scd̓m vero expoſitores latinos iſti. lxx. anni cōiter incipiunt a deſtructione ciuitatis: ⁊ termīant̉ in anno pͥmo cyri: ſed qꝛ cōputant̉ ẜm chronicasad quā cōputationē ſequit̉ mardocheum fuiſſe. cclix. annoꝝ qn̄ fuit exaltatusab Aſſuero rege: vt declarabit̉ in principio libri Heſter: vbi ꝓprie habet locū:ideo non intendo ſequi computationem eorum: quia non videt̉ poſſibile mardocheum tamdiu vixiſſe: ⁊ dato ꝙ vixiſſet: tamen tunc facere non potuiſſet illaque de eo ſcribunt̉ in libro Heſter: qui tamē inter libros ſacre ſcripture canonicos cōputatur. Ibi enim ſcribitur ꝙ regebat regine domū ⁊ regis palatiū ⁊ regni negocia diſponebat. Ra. Sa. dicit ꝙ iſti. lxx. anni incipiunt a tranſmigratione iechonie: ⁊ terminant̉ in primo anno cyri: quia tunc dedit licentiā populo redeundi de captiuitate dicens: ꝙ a tranſmigratione vſqꝫ ad deſtructioneciuitatis fuerūt. xviij. anni: ⁊ inde vſqꝫ ad primū cyri annum. lij. qui ſimul iuncti faciunt. lxx. annos: vt patet. Sed quantum ad primum numerum dicit manifeſte contra tex. iiij. lib. Regum. vbi dicitur. xxiiij. ca. ꝙ ſedechias immediate regnauit poſt iechoniam: qui alio nomine dictus eſt ioachin: ⁊ fuit filius ioakim: qui ſimiliter alio nomine dictus fuit iechonias: vt plenius habetur Matthei. j. et ibidem. ſcꝫ. iiij. Regum. xxiiij. dicitur ꝙ tm̄ regnauit. xj. ānis: ⁊ ſic abeius numero deficiunt ſeptem anni: propter quod videtur mihi ꝙ iſti. lxx. anniincipiunt ab octauo anno ioakim patris iechonie ſiue ioachin. tunc enim captus fuit per nabuchodonoſor: et factus ſibi tributarius: ⁊ nobiles de hieruſalem obſides ducti in babylonem: inter quos Daniel ⁊ ſocij eius fuiſſe dicūtur:propter quod extunc incepit tranſmigratio babylonis: licet magis completafuerit tempore iechonie filij eius: ⁊ adhuc perfectius in captiuatione ſedechiedeſtructa ciuitate: ⁊ terminantur in quarto anno cyri: quod ſic oſtēditur: quiaioakim regnauit. xj. annis. iiij. Regum. xxiiij. ⁊ ideo incipiendo ab eius annooctauo incluſiue habentur de regno eius quattuor anni: ⁊ de tempore ſedechiedecem integri. nam vndecimo anno quarto menſe fuit captus ⁊ exoculatus etductus in babylonem. iiij. Regum .xxv. propter qd̓ ille annus cōputandus eſtinter annos deſtructionis ciuitatis: quia maior pars eius fuit ſub deſtructione: aliter vnus annus bis computaretur .ſ. in tempore ſedechie ⁊ in tempore deſtructionis: ⁊ inde. lij. vſqꝫ ad cyrum: qui licet primo anno ſue monarch ſe dedit licentiam populo redeundi in iudeam: vt hic dicitur: tamen iudei ex loſmanſione in terra babylonis vxores acceperant ⁊ prolem ꝓcreauerant: ⁊dem poſſeſſiones acquiſierant: propter qd̓ ad diſpoſitionem de rebus et familijs manſerant in terra babylonis primo anno cyri et ſecundo. et tertio venerunt in hieruſalem: vt dicitur in ſcholaſtica hiſtoria: ⁊ āno ſequenti poſueruntfundamenta templi .j. Eſdre. iij. iſti anni ſimul iuncti ſunt ſeptuaginta qui Haniel̓. ix. dicuntur. lxx. anni deſolationis hieruſalem: qui tunc proprie fueruntcompleti: quia fundato templo fecerunt iudei feſtum magnum et gaudium. j.Eſdre. iij. b Suſcitauit dominus ſpirituꝫ cyri .i. voluntatem. c Et traduxit vocem in omni regno ſuo etiam per ſcripturam: quia ea que ſequuntitide deitatis confeſſione ⁊ de redeundi conceſſione fecit publicari verbo et ſerbpto. d Hec dicit cyrus. Poſitis preambulis: hic ꝯſequēter ponit̉ coreſſisdeitatis. e Omīa regna terre dedit mihi dn̄s .i. multa diuina virtute: qutaeius imperium nō ſe extendit ad omnia regna terre: confitetur tamē ſe hec dotinuiſſe diuina virtute: hoc auteꝫ confeſſus fuit: quia ſibi fuit notificata xſateꝓphetia .xlv. vbi dicit̉: Hec dicit dominus chriſto meo cyro: cuius apprehendiexteram vt ſubijciam ante eum gentes: ⁊ dorſa Regum vertam ⁊c̄. que muttotempore fuit prenunciata ante tempus cyri. f Et ip̄e precepit mihi vt edliꝰcarem ei domum in hieruſalem: quia in eadem ꝓphetia ſubditur: Ip̄e ediſtcabit ciuitatem meam ⁊ captiuitatem meam dimittet ⁊cͣ.Quis eſt

18

Sie. 21. 45et. 29. c.2. Pa. 36. e3. Eſd̓ .2. 0