Druckschrift 
Secunda pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus ac replicis .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Prologus

on voluerit aliqͥd rep̄hendere: interroget hebręos: ſuā cōſcientiā recolat: videat ordinētextumqꝫ ſermonis: ⁊ tunc noſtro labori ſi potuerit detrahat. Ubicūqꝫ ergo aſtericos.id eſt: ſtellas radiare in hͦ volumine videritis: ibi ſciatis d̓ hebręo addituꝫ quod in latiniscodicibus non habetur. Ubivero obelus: tranſuerſa ſcilicꝫvirga: p̨̄poſita eſt: illic ſignat̉quid ſeptuaginta interpretesaddiderūt: vel ob decoris gratiam: vel ob ſpirituſſancti auctoritateꝫ: licet in hebręis voluminibus nō legat̉. Finit primus ꝓlogus. Incipit ſcd̓s ꝓlogꝰ ſctī Hieronymī in librū dabreiamin:qui ē paralipomenon: quodnos dicere poſſumꝰ v̓ba dierum: ab eo ex hebręo ī latinuꝫtranſlatum.Iſeptuaginta interpretum: pura: ⁊vt ab eis in gręcūverſa eſt ęditio ꝑ-maneret: ſuperfluemi chromati epiſcoporuꝫ ſanfctiſſime atqꝫ doctiſſime īpelleres: vt hebręa tibi voluminas latino ſermone trāſferreꝫ. Qd̓enim ſemel aures hoīm occuh pauerat: ⁊ naſcentis eccl̓ię roi borauerat fidem: iuſtum eratetiam noſtro ſilentio comprok bari. Nūc vero cū ꝓ varietateregionū diuerſa ferant̉ exēplairia: ⁊ germana illa antiquaqꝫtrāſlatio corrupta ſit atqꝫ violata: noſtri arbitrij putas. autpe pluribꝰ iudicare qͥd verū ſit:aut nouū opꝰ in veteri opereqcudere: illudentibuſqꝫ iudeiscornicum (vt dicitur) oculosconfigere Alexādria ⁊ egyptꝰīin ſeptuaginta ſuis Heſichiūᵉlaudat autorē: conſtātinopo­ vlis vſqꝫ antiochiā luciani martyrꝭ exemplaria ꝓbat. Medię xinter has ꝓuincię paleſtinoscodices legunt: quos ab ori­ ygene elaboratos euſebiꝰ ⁊ pā­ 3philꝰ vulgauerūt. Totuſqꝫ or-

Incipit expoſitio fratris Britonisde ordine poſtillatoris in ſcd̓m ꝓlogūlibrorū paralipomenon.Iſeptuaginta interpretū ⁊cͣ. Iſte ꝓlogus p̄ponit̉ trāſlationi beati Hiero. qͥ paralipomenon d̓ hebreo in latinūtranſtulit: ſicut ip̄e teſtat̉ in. ij. libro cōtra Rn̄finū. In libro tempoꝝ .i. paralipomenon qͥ hebraice d̓r dabreiaminad ſctm̄ Chromatiū papā p̄faciūculavſus ſum. Si ſeptuaginta interp̄tū⁊cͣ. Diuidit̉ aūt iſte ꝓlogꝰ in ſex ꝑtes.in qͣꝝ pͥma. lxx. interpretū p̄poſita excuſatione oſtendit motiuū tranſlationis faciēde .ſ. inſtantiā Chromatij pape q̄ notat̉ in ꝟbo impellendi. cū dr̄.Impelleres .i. inſtando cōpelleres. Inſcd̓a oſtendit ſue trāſlatiōis neceſſitatē: tum ꝓpter veterꝭ corruptionē: tumꝓpter nouaꝝ repugnātiā ⁊ diuerſitatem. ibi: Nunc vero cū ꝓ varietate regionuꝫ ⁊cͣ. Tertio ꝓbabilit̓ arguit ꝙſua tranſlatio a latinis recipiēda ſit. etpͥmo arguit ꝑ locū a ſil̓i. ſic ibi: Si igit̉alijs licuit. ſcd̓o ꝑ locum ab aucͣte. ibi:Qui inuiolata editiōe veteri ⁊cͣ. qͣrtodicit ꝙ aucͣtes qͣs p̄miſit nō introduxit: qͣſi volēs. lxx. ꝯuincere: ſꝫ vt poſſetſuis obtrectatoribus rn̄dere. ibi: Hocpace veteꝝ loqͦr ⁊cͣ. qͥnto latinoꝝ beniuolentiā captat: recitādo bona q̄ eisfecerat. ibi: Ceteꝝ memini ⁊cͣ. ſexto attentū eq̄ reddit lectorē trāſlatiōis inſinuans vtilitatē. ibi: Et qd̓ nūc de beniamin ⁊cͣ. His dictis aliqͦs paſſus lr̄eexponamꝰ: Si. lxx. interp̄tū pura .i. incorrupta. b Ut ab eis. de hebreo.c In grecū ꝟſa eſt edi. ꝑ ſu. qͣntū adhec q̄ integre trāſtulerūt: nō qͣntuꝫ adea q̄ ſcient omiſerūt: quoꝝ additio nōerat ſuꝑ ſtua: ſꝫ valde neceſſaria. cd Mi pr̄ et amice. e Chromatiep̄oꝝ ſā. atqꝫ do. i. pͥmatū ſapīe ⁊ ſanctitatꝭ ſuꝑ ep̄os hn̄s: qͥ debēt eſſe ſctī ꝑinnocentiā qͦ ad ſeip̄os: ⁊ mīſterio ſanctificātes alios: ⁊ docti ad īformāduꝫſubditos. f Impelleres .i. inſtāterpelleres monēdo: vt hebrea tibi volūmina latīo ſermōe trāſferrē. g Qenī ſel̓ au. ho. occu .i. trāſlatio. lxx. qͣmiā oēs audierant ad minꝰ ꝑ fama.h Et naſcētis .i. pͥmitiue eccl̓ie roborauerat fidē. i Iuſtū erat etiā noſtro ſi. cōprobari .i. iuſtū erat vt aliamtrāſlationē nō facerē: ⁊ ita ſilendo .i. atranſlatiōe ceſſando: tranſlatōnē. lxx.cū alijs approbarē. k Nūc ꝟo cūꝓ va. regi. diuer. fe. exemplaria. ſic̄ patet inferiꝰ. vbi d̓r: Alexādria ⁊ egyptꝰ⁊cͣ. l Et germana il. anti. tranſla.⁊cͣ. trāſlatio. lxx. d̓r germana: qꝛ factafuit a germanis .i. fratribꝰ: qꝛ om̄s iudei erant: antiqͣ d̓r: qꝛ oīm fuit prima.m Nr̄i ar. putas .i. nr̄o iudicio committendū putas. n Aut ē pl̓ibuſ.tranſlatiōibꝰ. o Iudicare qͥd veꝫſit. vt .ſ. qd̓ verū eſt approbemꝰ: ⁊ obelo cetera iugulemꝰ.Aut veꝝ ſitnouū opus ī veteri ⁊cͣ .i. ſuꝑ vetꝰ opuslxx.Illudētibuſqꝫ iudeis cornicu ⁊cͣ. cōlix auis eſt nigra ⁊ garrula:⁊ multū gaudet qn̄ videt cadauera: ꝑquaꝫ ſignantur iudei nigri peccatis.garruli in detrahēdo: maxime chriſtianis. gaudēt euī cū vident cadauera .i.eccl̓ie mortifera detrimēta quibꝰ ocu-

li cōfigunt̉: cum occaſiones huiꝰ eaſubtrahunt̉. ẜm hoc ꝯſtrue lr̄am: Tuortas nr̄i arbitrij eē nouū opꝰ. l. nouā.latōnē. Cōdere. ī qͣ ſint addita ea q̄ depunt in tranſlatiōe. lxx. ⁊ ſic debeāoculos cornicū: vt dicit̉ in vulgaribio. id eſt occaſionē gaudij de d̓noſtris ſubtrahere: Iudeis illudilludendo nobis improperātibꝰ ꝙ itatruncatā ⁊ falſam bibliā habeamꝰ.ctus enī biblie ſunt quaſi quedāna ꝑ que vidēt ꝙ nr̄a biblia eſt corrſi gͦ defectꝰ ſuppleant̉: foramīa ol⁊ ſic qͣſi cornicū .i. euloꝝ oculi ꝯfigiqꝛ nihil vlteriꝰ qd̓ deſpicere valeanentur. vn̄ verſus. Lumīa cornicis foobturās inimicis Rimas: ne videantlacerare queāt. Si rimas adimisgūt lumīa rimis. Nec tūc deridēt: nturpe vident. Sic igit̉ on̄dit ꝙ tranſiſua eſt neceſſaria ꝓpter nouaꝝ trāſnū repugnantiā ⁊ diuerſitatem .ſ. diꝯtinentiū: ⁊ exēplificat qd̓ priꝰ dixeraſcꝫ ꝓ varietate regionū diu̓ſa feriunt̉ exemplaria. cum dicit: r Alexādiegyptꝰ. ille due regiōes q̄ expoſite ſūt. sͣ.in epl̓a ad Paulinū. s In. lx.id eſt:acceptꝭ ⁊ qͣſi appropriatꝭ: qꝛ aliz nō recipiunt. tchiū laudat autorē. qꝛ ip̄iꝰ exēplaria habent ī aucͣte q̄ ip̄e tranſtulit de. lxx.ne: nō tn̄ īmediate. dicit enī Hiero. in lib̓.illuſtriū viroꝝ: ꝙ heſichius ceſaree vep̄s plurimo labore corruptā bibliotheca origenis ⁊ pamphili ī mēbranis īſirare conatꝰ eſt. In opuſculo de vocabiblie inuenies qͥd eſt mēbrana. v Cſtantinopolis vſqꝫ ad antiochiā lucianimartyris exēplaria ꝓbat. Cōſlis d̓r qͣſi ꝯſtantini polis .i. ciuitas: quamtroaicie vrbē Cōſtatinus ex ſuo nominſtituit. Antiochia metropolis eſt regniantiochi: ſicut patꝫ in textu. j. Mach̓. iij.Lucianus ſicut ait Hieronymꝰ in libroilluſtriū viroꝝ: vir ditiſſimus antioeccleſie preſbyter tantū in ſcripturaꝝ ſtudio laborauit: vt vſqꝫ nunc quedā exemplaria ſcripturarum luciana nunctur: paſſus nichomēdie ob confeſtnemchriſti.x Medie inter has ꝓuincie paleſtinoscodices legunt .i. in paleſtina cōpoſitos:paleſtina prouincia eſt aſie: de qua dicitIſido. etymol̓. xiiij. Paleſtina prphiliſtijm metropolim habuit: que nuncaſcalon dicitur. huic ab oriente mare rubrum occurrit: a meridiano latere iudeaexcipitur: a ſeptentrionali plaga tyriorūfinibus clauditur: ab occaſu egyptio limite terminatur. y Quos ab origeneelaboratos .i. cum magno labore compoſitos. ſicut ſupra dictum eſt ī prologo Ioſue ſuper litteram illam: Vt pro grecoruꝫhexaplois ⁊cͣ. ⁊ ſuper litteram illam: Curorigenem mirant̉ ⁊cͣ. z Euſebius etPamphilus vulgauerūt. Hieronymꝰ inlibro illuſtrium virorum. Euſebius ceſareę paleſtine epiſcopus in ſcripturis diuinis ſtudioſiſſimus: ⁊ bibliothece diuinecū Pamphilo martyre diligētiſſiꝑnſtigator edidit infinita volumina. Idemin eodem: Pamphilus preſbyter euſebijceſarienſis epiſcopi neceſſarius tanto bibli othecē diuino amore flagrauit: vt maximam partem origenis voluminum ſuamanu deſcpͥſerit: que vſqꝫ hodie ī ceſariTripharia.enſi bibliotheca habentu