Druckschrift 
Secunda pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus ac replicis .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Prologus

Incipit prologus ſancti Hieronymi in libros Paralipomenonē gręco in latinū iuxta ſeptuaginta interpretes ꝑ eū tranſlatos.Uſebius Hieronymusdōmoni ⁊ rogatiano ſuis in chriſto ieſu ſalutē.Quomodo gręcorū hiſtorias magis intelligunt qͥ athenas viderint: et tertium virgilij librum a troade per leuchaten ⁊ a croceraunia ad ſiciliam:⁊ inde ad oſtia tyberꝭ nauigauerint. Ita ſanctaꝫ ſcripturam lucidius intuebitur: qui iudęā ocul̓cōtemplatꝰ eſt: ⁊ antiquaꝝ vrbium memorias: locorūqꝫ vel ea.dem vocabula vl̓ mutata cognouerit. Unde ⁊ nobis curę fuit cūeruditiſſimis hebręorū hūc laborē ſubire: vt circūiremꝰ ꝓuinciaꝫquā vniuerſę xp̄i eccl̓ię ſonāt. Fateor enī mi dōmon et rogatianechariſſimi nūqͣꝫ me ī diuinis voluminibꝰ ꝓprijs viribꝰ credidiſſenec habuiſſe opinionē meā: ſꝫ eaetiā de qͥbꝰ ſcire me arbitrabar īterrogare me ſolitū. Quāto magis de his ſuꝑ qͥbꝰ anceps eram?Deniqꝫ cū a me nuꝑ lr̄is flagitaſſetis vt vob̓ paralipomenon latino ſermone tranſferrē de tyberiade legiſ quondā auctorē qͥ apudhebręos admiratiōi habebat̉: aſſumpſi: ⁊ ꝯtuli cū eo a vertice (vtaiūt) vſqꝫ ad extremū vnguē: ⁊ ſicꝯfirmatꝰ auſus ſū facere qd̓ iubebatꝭ. Libere eī vob̓ loqͦr. Ita eī īgręcꝭ ⁊ latinis codicibꝰ h̓ noīm liber vitioſus ē: vt nō tā hebręa qͣꝫbarbara q̨̄dā ⁊ ſarmatica nomīaconiecta arbitrandum ſit. Nec hͦſeptuaginta interp̄tibus qui ſpi-

hierl̓m cōis ppl̓s ſignificant̉. De incēdio nāqꝫ cupiditatis d̓rHiere. vj. A maiore vſqꝫ ad minorē: ⁊ a ꝓph̓a vſqꝫ ad ſacerdotē oēs auaricie ſtudēt. De incendio vero luxurie d̓r Hiere. v.Unuſqͥſqꝫ ad vxorē ꝓximi ſui hinniebat. Factū eſt autēin āno .xxxvij. trāſmigratōis ioachin regꝭ iude ⁊cͣ. Sic̄ dictū ēſupra ca. p̄cedēti iſte ioachin tradiderat ſe regi babylōis ꝓ liberatiōe tēpli ciuitatꝭ ⁊ cōis ppl̓i. ꝑ hͦ gͦ ꝙ rex babylonis eumd̓ carcere liberauit: ⁊ ſuꝑ oēs regni ſui magnates honorauit:oſtendit̉ ꝙ dn̄s ꝓ honore dei ⁊ bono cōi ſe tradētibꝰ vl̓ exponentibꝰ reſeruat bona meliora in pn̄ti vl̓ futuro reddēda. redditio tn̄ ī futuro ml̓to melior eſt: nā ibi reddit̉ bonū infinituꝫhn̄dū eternalit̓ ꝑ clarā viſionē ⁊ ſuauiſſimā fruitionē. ad quānos ꝑducat ille qͥ cū pr̄e ⁊ ſpūſctō viuit ⁊ regnat in ſecula ſeculoꝝ Amen.In ca. xxv. vbi d̓r ī poſtilla: ptꝫ igit̉ ⁊cͣ.AAAICIO. Poteſt etiā alia rō exaltatōis ioachin aſſiNico. de lyraIncipit expoſitio fratris Britonisordinis minoꝝ ſuꝑ pͥmū ꝓlogū librorū paralipomenon.Rius tn̄ aliqͥd de noīe iſtorū libroꝝ ⁊ ordīe ꝑſtringa hmus. Notāduꝫ ꝙ dabreia/min hebraice: paralipomēnon grece: verba dierū dicimꝰ latine.vn̄ ⁊ a Hieronymo ī ꝓlogo ſuꝑ regū:dabreiamin chronicꝰ .i. tēporaneꝰ appellat̉: qꝛ ꝯtinet q̄dā geſta tēporū abadam vſqꝫ ad captiuitatē babylonicāſub ſedechia factā in quā terminat̉ vl̓timꝰ liber Regū: ſicut ⁊ ſcd̓s Paral̓.Et qꝛ libri Para. cōicant ī materia cūlibris Reguꝫ: ⁊ qm̄ in his ſupplent̉ q̄minꝰ ibi dicunt̉. iō poſt libros Reguꝫīmediate ſequunt̉. ſꝫ cum in libris Rgū agat̉ d̓ vtroqꝫ regno .i. iuda ⁊ iſrl̓:in Paralipomenon tm̄ de regibꝰ iuda agit̉. p̄ponunt̉ aūt libris Eſdre: qꝛfinis ſecundi Paralipomenon idemeſt cum principio Eſdre. Quis ſcripſerit dabreiamin ignoratur. vnde interapocrypha deberet (ſicut patꝫ ſupra)computari: tamen inter agiographacomputatur: ſicut patet ſupra in principio prologi Ioſue. Deriuatione Paralipomenon inuenies ſupra in epiſtola ad Paulinum in. viij. cā. Item nota ꝙ Hieronymꝰ dabreiamin correxit⁊ tranſtulit. Primo enim correxit ſeptuaginta: poſtmodum nouam editionem fecit ad petitionem Chromacijpape de hebreo tranſferens in latinū.⁊ quia correctio preceſſit trāſlationeꝫ.ideo prologum qui correctioni preponitur anteponendum reor .ſ. Euſebiꝰ:Hieronymus ⁊cͣ. qui in ſeptem particulas diuidi poteſt ad preſens. Primo enim captat beniuolentiam: p̄ponens amicabilem ſalutationeꝫ dicēs:Euſebius Hieronymus ⁊cͣ. Secūdoſubdit modum quo ſacre ſcripture didicit veritatem. didicit enim laborioſe diuerſa loca peragrando: quod notatur cum dicitur Quoniam grecoꝝ.Item didicit humiliter non de ſe preſumēdo: quod notatur cum dicitur. Fateor euim ⁊cͣ. Item didicit ordinate peritiorem doctorem eligendo: quod notatur cum dicitur Deniqꝫ cum a me ⁊cͣ Tertio innuit ꝙ neceſſaria ē ſua correctio .ſ. propt̓ grecoꝝ et latinoꝝ codicū falſitatē. qd̓ notat̉ ibi: Libere enīloqͦr ⁊cͣ. qd̓ tn̄ nō attribuit vitio ſeptuagita īterp̄tū: ſꝫ culpe ſcpͥtoꝝ Quarto oſtendit cū apud hebreos liber paralipomenon vnus ſit: cur apud nos

gnari nō minꝰ neceſſaria .ſ. ne euacuaret̉ ꝓphetia lacob pesxlix. Nō auferet̉ ſceptrū de iuda: nec dux de femore eiꝰ ⁊c̄. Seī ioachin iſte mortuo ſedechia ⁊ alijs regibꝰ iude remāſiectꝰ vilit̓ ī carcere māifeſte eēt ablatū ſceptꝝ: ⁊ dux de iudolongū tp̄s an̄ aduētū xp̄i qd̓ eēt de directo ꝯͣ ꝓphetiā p̄dictaꝫſꝫ inqͣntū ip̄e ioachin fuit a carcere eductꝰ ⁊ thronꝰ eiꝰ ſuꝑ thronū regiuꝫ poſitꝰ: vt hr̄ in lr̄a. idcirca ſaluat̉ ꝓphetietiā tꝑe trāſmigratiōis dux remanebat de femore inde: ⁊ eoqmō poſt mortē ioachin ſucceſſit ſalathiel ⁊ corobabel⁊ notabili honore: ⁊ ſic credēdū ē ſucceſſio vſqꝫ axp̄i excluſiue. vt ptꝫ ꝑ hiſtorias Macha. ⁊ aliasvn̄ ſceptrū fuit ablatū ꝓprie: qn̄ herodes idumēdignitatē: in cuiꝰ diebꝰ natꝰ ē xp̄s. vt Mat. ij. c.adu̓ſarij nr̄i ſuꝑ p̄dictū ꝟbū. Nō auferet̉ ⁊cͣ. ī.mud qͥ d̓r cāhedrin exporꝙ illi duces d̓ iudaꝓph̓ia iacob: erāt pͥncipeſ trāſmigͣtōis reſidētes īpia ⁊c̄.Nicolaus de lyrarecepit ſectionem. ibi: Hoc primuꝫ ſciendū ⁊cͣ. Quīto excitat lectoris attentionē. ⁊ hoc ꝓpter duo .ſ. ꝓpter difficultatem: ⁊ vtilitateꝫ. Diffiinſinuat cum dicit: Illud etiam attendendū ⁊cͣ. Utilitatē indicat cuꝫ dicit:Ad extremum ꝙ omnis eruditio ⁊c̄. Sexto dicit ꝙ qͣꝫuis nō ambigat aliquibus diſpliciturā: dōmonis tan⁊ rogatiani orationibꝰ adiuiſtam correctionē. ibi: Orationū itveſtrarum: de cuius veritate ne fortealiqͥs dubitaret. Ultimo docet vitare dubitatiōis occaſionem: ⁊ hoc dupliciter. Primo cum alijs conferēdoibi: Si quis in hac interp̄tatione ⁊cͣ.Scd̓o aſterici ⁊ obeli officiū attendendo. ibi: Ubicūqꝫ gͦ aſtericos ⁊cͣ. lr̄a ſatis plana ē. vn̄ leuit̓ ꝑtrāſibo. EuſebiHiero. binomius erat. ſic̄ ptꝫ hͦ in epl̓.quā ip̄e fecit de clerici vita vel monachi: q̄ ſic īcipit: Euſebiꝰ Hiero. Octeano ſuo ſalutē. Dōmoni ⁊ rogatianois amicꝭ ī xp̄o ieſu ſalutē. Seqͥt̉: Athnas: ciuitatē grecie. ⁊ dicūt̉ athene qͣſilitorales: vl̓ ab acta qd̓ eſt lituslitore erāt poſite. vl̓ dicunt̉ athene qͣſiīmortales ꝓpter ſtudiū qd̓ ibiqꝛ īmortal̓ eſt ſapīa. ab a qd̓ eſt ſine: ⁊thanatos qd̓ ē mors. Et tertiū Ulij: eneydos. U troade regiōe. de qͣ dicit Iſido. xiiij. etymol̓. Eſt regio tridis ſuꝑiecta ab aqͥlōis ꝑte galathia meridiano vicina ē licaonie: abente adheret lydie: ab occidēte hellpontiaco mari finit̉. Per leupromontoriū iuxta neapolim in qͦ atci appollinis tēplū fuit. ita dic̄ Iſi.mol̓. xiiij. Acroceraunia: mōititudinē ⁊ fulminū ictꝰ vocant̉. Etta ꝙ ꝑ cōpoſitionē a ceros qd̓ ē corr⁊ ānis dicunt̉ ceraunia cerauimotiōes ⁊ exaltatiōes vndaꝝ in tepeſtate qͣſi cornuti amnes. Itē ceraudicunt̉ ſaxa eminētia ī mari ad inſtacornuū. vnd̓ Ouidiꝰ in .xv. metapho. Saxa fugit dextra p̄rupta ceraunia ꝑte. ⁊ ꝑ cōpoſitionē ab acros qd̓mons poſſumus dicere acrocerauntſcopulos magnos ⁊ cacumīatos: ⁊ inſido. ſūtamne vl̓ in mari. tn̄ ẜm illint̓ armeniā ⁊ hyberiā. Ad ſiciliamregionē ſic dictaꝫ a ſiculo fratre itali:pͥus tn̄ a ſicano rege ſicania dicta eſt.⁊ etiā trinacria ꝓpt̓ tres mōtes qͦs hꝰſcꝫ peloꝝ: pathinū ⁊ lilybeū. vn̄ Iſid̓.etymol̓. xiiij. Trinacria grecū qd̓ latine triquadra dicit̉: quaſi in tres quadras diuiſa. hec ab italia exꝭlo frediſcreta.