Druckschrift 
Secunda pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus ac replicis .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Glo. ordi. Sancti Hiero. in li. Regū: Prologꝰ galeat

libus oculatis ante et retro .i. in pͦp̨̄teritū ⁊ in futuꝝ reſpiciētibꝰ: ⁊indefeſſa voce clamātibꝰ: ſanctꝰſanctꝰ ſanctꝰ dn̄s deus omnipotens: qͥ erat ⁊ qui eſt: et qͥ vēturꝰ .ſ.beſt. Hic ꝓlogus ſcripturarū: qͣſi ngaleatū principiuꝫ om̄ibꝰ libris oqͦs de hebręo vertimus ī latinūconuenire poteſt: vt ſcire valeamus qͥcquid extra hos eſt intercapocrypha eē ponēdū. Igit̉ ſapientia q̨̄ vulgo ſalomōis inſcridbit̉: ⁊ ieſu filij ſyrach liber: et iue dith ⁊ tobias et paſtor nō ſūt incanone. Machabeoꝝ primum librū hebraicū repperi: ſecundust gręcꝰ ē: ꝙ ex ip̄a qͥdē phraſi ꝓbaꝑri pōt. Quę cū ita ſe habeāt ob­ 4ſecro te lector: ne laborē meū res prehenſionē eſtimes antiquoꝝ.In tēplo dei offert vnuſquiſqꝫ ?h qd̓ poteſt: alij auꝝ ⁊ argentum ⁊lapides precioſos: alij byſſum ⁊ §purpurā ⁊ coccū offeruūt ⁊ hya­ ẜcinthū. Nobiſcū bn̄ agit̉: ſi obtulerimꝰ pelles ⁊ caprarū pilos: ettn̄ apl̓us ꝯtemptibiliora nr̄a ma 3gis neceſſaria iudicat. Un̄ et tota illa tabernaculi pulchritudo:et ꝑ ſingulas ſpecies eccleſię pręſentis futuręqꝫ diſtinctio pellibtegit̉ et cilicijs ardorēqꝫ ſolis et:iniuriā imbrū: ea q̨̄ viliora ſuntprohibent. Lege ergo primuꝫ ſain muel ⁊ malachim meū: Meū in­ ⁊quā meū. Quicquid em̄ crebriꝰvertendo et emēdando ſollicitiꝰet didicimus ⁊ tenemus noſtrūeſt: ⁊ cū intellexeris quod anteaneſciebas: vel interpretē me eſtin mato ſi gratus es: vel paraphra sſtenſi ingratꝰ: quāqͣꝫ mihi omnino ꝯſciꝰ nō ſim: mutaſſe me quippiaꝫ de hebraica veritate. Certeſi incredulus es: lege gręcos coo dices ⁊ latinos: ⁊ cōfer cum hisopuſculis q̨̄ nuꝑ emendauimꝰ: ⁊vbicūqꝫ diſcrepare inter ſe videris: interroga quēlibet hebręoꝝcui magꝭ accōmodare debeas fipdem ⁊ ſi noſtrā firmauerit: putoq ꝙ eum non eſtimes coniectorē: hvt in eodem loco mecum ſimilister diuinarit. Sꝫ ⁊ vos famulaſchriſti rogo: quę dn̄i diſcumbentis p̄cioſiſſimo fidei myrrha vn-

a Oculatis. id eſt plenis oculis. b Quaſigaleatum principiū. Sicut em̄ galea caput militis ꝓtegit vt fiducialiuſpergat ad bellū: ita ⁊ iſtetitulus lectori ꝑitiam p̄ſtat: vt qͦ valeat decernere: qui liberi apud hebreos in canone recipiant̉:qͥve int̓ apocrypha deputent̉. c Igit̉ ſapientia .i. ille liber qui d̓r velvocat̉ ſapientia: ⁊ ita inchoat: Diligite iuſticiā.d Liber ieſu fili ſyrach.qui ſic inchoat: Oīs ſapiētia a dn̄o deo ē. hic etpanaretos dicit̉ .i. liberoīm virtutū. Pan enimgrece oīs d̓r: ares virtꝰHūc hebrei iō n̄ recipiūtqꝛ ī eodē dn̄i paſſio māifeſte ꝓbat̉. e Paſtor.id eſt liber paſtoris: ſil̓isē reuelatiōi iohānis .i. apocalypſi: ſꝫ ī nr̄a biblianō hr̄. Ip̄e aūt ē qͥ ⁊ hermes d̓r. f Ex ip̄a phraſi .i. ex ip̄a locutiōe: quiagrecā redolet eloquētiā.Inde antiphraſis: ꝯtraria locutio. g Antiqͦrū. i. lxx. h Alij aurū.Per auꝝ argentū: lapides p̄cioſos ⁊cͣ. q̄qꝫ excellētiores: vel maiores ineccl̓ia ꝟtutes figurāt̉: ꝑpelles ꝟo piloſqꝫ capraꝝminores. i Tabernaculi pulchritudo .i. cortina d̓ cocco ⁊ byſſo retorta pellibus tegitur.k Et cilicijs .i. pellibꝰarietū rubricatis: ⁊ pellibus hyacinthinis. Tabernaculū qͣttuor oꝑimētiſ tegebat̉. Primū eratex cocco byſſoqꝫ retorta.Secūdum ex ſagis cilicinis. Tertiū ex pellibꝰ arietū rubricatꝭ. Quartūex pellibꝰ hyacinthinisq̄ a lōge intuētibꝰ celi ſereni colorē imitari videbant̉. Pellibꝰ itaqꝫ ⁊ ſagis cilicinis īterp̄tes cōparat: qͥ lꝫ ordīe ſint poſteriores: tamē nō minorē eccl̓ie vtilitatē preſtātl Et iniuriā. Iniuria d̓qͥcqͥd ꝯͣ legē fit. Nā iuslex d̓r: vn̄ ⁊ adu̓bial̓r dicimꝰ: Iniuriā fec̄ .i. nō iuſte. m Meū inquā .i.quē ego feci ⁊ tranſtuli.Paraphraſten .i. falſū īterp̄tē. o Cōfer. i.cōꝑa. p Noſtrā .i. hebraicam veritatem.q Eum. ſcꝫ hebreum.r Diuinarit. ꝓ diuinauerit. s Vos famulaxp̄i .i. o paula ⁊ euſtochium. t Myrrha. eſt amariſſima ſpēs: qͣ mortuorū corꝑa ꝯdiunt̉. Mthū ꝟo vnguētū p̄cioſi

agnum .i. chriſtū verū deū: credentes eum ꝓ nobispaſſum. Per coronas: victorie tētationū intelligtur quas ꝓſtratis vultibꝰ offerūt dum oīa bona ſuadeo humiliter attribuūt. Animalia quattuor ſicudicit glo. chriſtus qui natꝰ eſt: paſſus: reſurgensſcendēs: et breuiter tangit gloſa ꝙ chriſtus dicit̉ homo ī natiuitate. vitulus qui ē animal īmolaticiū inpaſſione. leo fortis in reſurrectiōe: aquila que ī altnvolat in aſcenſiōe. Uel virtus fortitudinis deſignatur in leone: in vitulo īmobilis virtꝰ tēperantie: inhomine virtus iuſticie: in aquila que viget in viſuvirtus prudētie. Uel in hoīe humanitas: in vituloſacerdotiū: in leone regnū: in aquila exprimit̉ diuinitatis ſacramentū. a Oculatis an̄. ratiōe pͥncipij. h Et retro: ratiōe finis. Ip̄e eſt em̄ alpha ⁊ oinitiū ⁊ finis: Apocal̓. xxj. c Clamātibꝰ .i. in ſanctis ſuis gratias agentibꝰ. d Sanctus. pater.e Sanctus. filius. f Sanctus ſpirituſſanctꝰ.Dominus ꝓpter regnū qd̓ ꝓpriū eſt bonitatꝭh Deus .i. videns ꝓpter ſapientiaꝫ. i Omnipotens. ꝓpter potentiā. k Qui erat. ſine principio. l Et qui ē. īmutabilis. m Et qui venturus eſt. glo. filius corporaliter apparebit. tota deitas ſę manifeſtabit hominibꝰ. n Hic prologus.⁊cͣ. Uide diuiſionē. sͣ. poſitam in principio proīoo Galeatū pͥncipiū. Methaphorice loquit̉: qꝛcapiti ſupponit̉ galea ⁊ armatū ꝯtra hoſtes ſe defendit: ſic ꝓlogus iſte om̄ibus quos Hieronymꝰ de hbreo tranſtulit in latinū ſupperponi poteſt: ⁊ defendit ſacram ſcripturā ꝯtra illos qui inducūt apocrpha ꝓ agio graphis. Uide. sͣ. ī ꝓlogo ſuꝑ Ioſue inprincipio: ⁊ inuenies qͥd ſit apocryphū ⁊ quid agiographum. ſequit̉: p Ex ip̄a phraſi .i. ex ipſo modo loquēdi: qꝛ grecā redolet eloquētiam. Phraſisgrece: locutio latine. vn̄ ꝑiphraſis .i. circūlocutio. etantiphraſis: ꝯtraria locutio. Iteꝫ phraco verbū grcum: idē eſt qd̓ loquor: ⁊ inde phraſis locutio: ⁊ inde phraſtes locutor: ⁊ cōponit̉ metaphraſtes .i. interpres. ⁊ paraphraſtes qͥ minus bn̄ interpretat̉.q Que cū ita ſe habeāt ⁊cͣ. antiquoꝝ .i. lxx. interp̄tu. r In tēplo al̓s in tabernaculo dei ⁊cͣ. Humiliando ſe videt̉ potiꝰ cōmēdare. lxx. interp̄tes qͣꝫ eēdēnare. Vn̄ ī. ij. libro ꝯtra Aufinū: cū poſuiſſet eadiꝟba q̄ h̓ ſequūt̉ dic̄: Quāto ꝯͣ. lxx. interp̄tes tumeſuꝑcilio: vt illos auꝝ ⁊ p̄cioſos lapides et purpuime pelles ⁊ piloſ capraꝝ ī tabernaculo xp̄i obtuliſſeꝓfitear? s Offert qd̓ pōt: Exo .xxv. a. ⁊ xxxv. b.t Byſſum. linū cādidiſſimū. v Coccū .i. coccineū vl̓ vermiculū. x Hyacinthū. q̄ndā lapidēcioſū: qn̄qꝫ ponit̉ hyacinthꝰ ꝓ lana vel ſerico hyacinthini coloris: ⁊ ita pōt hic accipi: ⁊ meliꝰ qͣꝫ ꝓ lepide.Purpurā. pānū ſericū p̄cioſuꝫ. Nota ꝙbyſſus ē coloris niuei: coccꝰ flāmei: hyacinthus acrei: purpura ſanguinei. De iſtꝭ qͣttuor oꝑimētꝭ q̄ ponunt̉ hͦ fit mētio Exo. xxxv. z Et tn̄ apl̓s. j. Corinth̓. xij. Multo magꝭ mēbra q̄ vident̉ corꝑis inmiora eē neceſſariora ſūt ⁊cͣ. a Cilicijs .i. ſagis clicinis d̓ pilis capraꝝ factꝭ. vn̄ ⁊ caprilacia vel calatia vela dicunt̉. b Lege gͦ pͥmū. an̄qͣꝫ pu̓ſe tudices. c Samuel ⁊cͣ. .i. a me trāſlatū. Samuel apud hebreos ꝯtinet duos pͥmos libros regū apunos: malachim duos vltimos. d Meum inqumeū .i. a me veracit̓ trāſlatū ⁊ ſollicite emēdatū: ꝓpter hͦ dic̄ bis meū. e Inqͣꝫ .i. dico. verbū defectiuū ē. Inqͣꝫ pn̄tꝭ ē ⁊ qn̄qꝫ futuri. f Interp̄tē .i. vertrāflatorē. Uide ī opuſcl̓o d̓ vocabul̓ biblie vbi exponit̉ interpres. g Uel paraphraſten .i. iuxͣ loq̄rtem. Paraphraſtes d̓r qͥ nō trāſfert lr̄aꝫ ex lr̄a: ſꝫ ſenſū ex ſēſu. At d̓r a para qd̓ ē iuxͣ ⁊ phraſtes qd̓ ē locitor: qͣſi locutor ẜm ſenſū ⁊ nō ẜm lr̄am. Tn̄ d̓ hͦ excuſat ſe Hiero. dicēs: ꝙ nō ē ꝯſcius ſe mutaſſe aliqͥd dehebraica veritate. h Cōiectorē .i. diuinū vel vaticinatorē. Cōiector d̓r īterpres: vel ī ꝯiecturꝭ perit.Sꝫ ⁊ vos famulas xp̄i ⁊cͣ.ſortilegꝰ: diuinꝰ. iMyrrho. i. vnguēto ī qͦ pͥncipal̓ ſpēs ē myrrha. verſus: Unguentū nardū: ſꝫ nardus d̓r arbor. Eſt vnguentū myrrhū: ſꝫ gūmi myrrha vel arbor.myrrha ē amariſſima ſpēs qͣ mortuoꝝ corꝑa ꝯMyrrhū

P

Apo. 4. c.

1. Cx