Glo. ordi. ¶ Ioſue Ca. XXIIII NNico. de lyra

em̄ ſanctꝰ et fortꝭęmulator eſt: necignoſcet ſceleribꝰveſtrꝭ atqꝫ peccatis. Si dimiſeritꝭdominū ⁊ ſeruieritis dijs alienis:ꝯuertet ſe et affliget vos atqꝫ ſubuertet: poſtqͣꝫ vobis pręſtiterit bona. Dixitqꝫ populus ad ioſue: Nequaqͣꝫ ita vt loq̄ris erit: ſed domino ſeruiemus. Etioſue ad populū:teſtes inquit vos⁊eſtis: quia ipſi elegeritis vobis dominum vt ſeruiatis ei. Reſpōder̄t ꝑqꝫ: Teſtes. Nunca ergo ait: aufertedeos alienos demedio veſtri: ⁊ inclinate corda veſtra ad dominumdeuꝫ iſrael. Dixitqꝫ populus ad ioſue: Domino deonoſtro ſeruiemus⁊ obedientes erimus pręceptꝭ eiꝰ.Percuſſit ergo io dſue in die illo fędus: et propoſuit epopulo pręceptaatqꝫ iudicia in ſi­ tchem. Scripſit qͦꝫ somīa verba hęc īvolumīe legꝭ domini: et tulit lapi hdem pergrandē:poſuitqꝫ eum ſub iter quercum queerat ī ſanctuariodomini: et dixitad oēm populuꝫ:En lapis iſte erit kvobis in teſtimonium ꝙ audieritꝭomnia verba domini quę locutꝰ ēvob̓: ne forte poſtea negare veli-

p̄ſumere debuerūt de qͣ d̓r: Nō intres in iudicium cū. .ſ. t. qꝛ. non .i. i. cōſ. t. o. viuēs. hi aūt de ſepotiꝰ p̄ſumpſerūt ꝙ ſine vlla offenſiōe deo ẜuirēt: vt iā tūc īciperēt qd̓ dictū ē: Ignorātes deiuſticiā ⁊ ſuā volētes ꝯſtituere: iuſticie dei nonſūt ſubiecti. Ita eis iā lex ſb̓intrabat vt abūdaret delictū ⁊ poſtea ſuꝑabūdaret gr̄a ꝑ ieſū chriſtū qͥ ē finis legis. a Auferte deos alienos.Augꝰ. Quid ē qd̓ ait? Et nūc auferte deos alienos qui ſūt in vobis ⁊ dirigite corda vr̄a ad deum iſrl̓. Nō em̄ adhuc habebāt ſimulachra gentiū cum ſuꝑius obediētiā eoꝝ p̄dicauerit. Autvero ſi haberent poſt tātas legis cōmonitiōes:illa eoꝝ ꝓſpera nō ſequerent̉ cū ſic vindicatumſit in eos ꝙ vnus de anathemate furatꝰ ē. Deniqꝫ iacob dixit hoc eis qui cū illo d̓ meſopotamia exierant: vbi ſic idola colebant̉: vt ⁊ rachepaterna furaretur. Sed poſt illam admonitionem iacob dederunt que habebant. vnde: apparuit eū hoc dixiſſe: qꝛ ſciebat eos habere. Poſthanc vero admonitionē ieſu: nullus tale aliqͥdprotulit. Non tamē putandū eſt hoc illū inaniter precepiſſe: non enim ait: ⁊ nunc auferte deosalienos ſi qui ſunt in vobis: ſed oīno tanqͣꝫ ſciens eſſe: qui ſunt inquit in vobis. Sanctꝰ ergoꝓpheta in cordibꝰ eoꝝ cogitatiōes cernebat dedeo ⁊ alienas a deo ⁊ ip̄as ammonebat auferriQui em̄ taleꝫ cogitat deū qualis nō eſt: alienūdeum ⁊ falſum in cogitatione portat. Quis eſtaūt qͥ ſic cogitet deum ⁊ ip̄e ē? Relinquet̉ ergofidelibꝰ qͣꝫdiu ꝑegrinant̉ a dn̄o auferre a cordeſuo fantaſmata que ſe cogitatiōibꝰ ingerūt: velut talis aut talis ſit deus qualis nō ē ⁊ dirigere cor ad illum fideliter: vt quēadmodū ⁊ qͣꝫtuvobis expedire nouit: ip̄e ſe inſinuet donec̄ abſumat̉ om̄e mēdaciū: vn̄ dictū ē: oīs hō mēdax.⁊ trāſacta nō ſolū impia falſitate: ſꝫ ip̄o ſpeculo⁊ enigmate: facie ad faciem cognoſcamus eum.b Percuſſit igit̉ ⁊cͣ. Augꝰ. Et diſpoſuit ieſusteſtamentum ad populum in die illo et dedit illi legem ⁊ iudicium in ſylo: coram tabernaculodn̄i dei iſrael: ⁊ ſcripſit verba hec in libro legisdei: et accepit lapidem magnum: ⁊ ſtatuit illumieſus ſub therebinto ante dominū ⁊ dixit ad populum: Ecce lapis iſte erit vobis ī teſtimoniū:quia hic audiuit omnia que dicta ſunt a dn̄o q̄cunqꝫ locutus ē ad vos hodie: ⁊ hic erit vobisin teſtimonium in nouiſſimis diebus cum mentiti fueritis domino deo veſtro. Hec verba qͥ altius perſcrutantur: nō tantum virum tam inſipientem putant: vt verba dei que locutus ē populo lapidem audiſſe crediderit: qui etiam ſi inhominem effigiatus eſſet: aures haberet ⁊ nonaudiret. Sꝫ ꝑ hūc lapideꝫ illū ſignificauit queſt lapis offenſionis: nō credētibus iudeis ⁊ petra ſcādali quem reprobauerūt edificātes. ⁊ f. ēi. c. a. de quo dicit̉: Bibebāt aūt de ſpūali conſq̄nte eos petra. pe. a. e. xp̄s. vn̄ petrinis cultrisppl̓m circūcidit ductor egregiꝰ qui cū illo etiaꝫſepulti ſunt vt ꝓfundū myſteriū demonſtraretpoſteris ꝓfuturum. Sic ergo ⁊ hunc lapidē viſibiliter ſtatutū debemꝰ ſpiritualiter acciꝑe ī teſtimoniū ꝓfuturū infidelibus iudeis .i. mentientibus. de quibꝰ dicit̉: Inimici dn̄i mētiti ſuntei. Neqꝫ em̄ fruſtra cū moyſes: vl̓ potiꝰ deꝰ ꝑ eūdiſpoſuiſſet ad ppl̓m teſtamētū ꝙ erat in arca teſtamēti: ⁊ ī libris legꝭ tāta ſacramētoꝝ ⁊ p̄ceptorū ml̓tiplicitate ꝯſcriptꝭ dictū ē hic: Diſpoſuit ieſus teſtamētū ī die illa. Repetitio em̄ teſtamētinouū teſtamētū ſignificat: ſic̄ deuteronomiū .i.ſcd̓a lex ⁊ ſecūde tabule. Multꝭ em̄ modis ſignificatū eſt qd̓ vno mō implendū fuit. Nd̓ aūtſub therebinto ſtatutus ē lapis h̓: ſignificat ꝙvirga ad petraꝫ vt aqͣ ꝓflueret: ⁊ qꝛ neqꝫ h̓ ſinligno ſtatutꝰ ē lapis. Ideo aūt ſb̓ter qꝛ n̄ fuiſſetin cruce exaltatꝰ: niſi humilitate ſb̓iectꝰ. Velillo tꝑe qͦ id faciebat ieſus naue adhuc obūbrādū myſteriū fuit. Therebintꝰ etiā medicinalem

Teſtes inquit vos eſtis: qꝛ ip̄e elegeritꝭ vobis ⁊cͣ. Hic ꝯn̄ter ioſue ꝯſenſum populi iteratūꝓfeſſione ꝯfirmat cū ſubdit̉: b Reſpōderūtqꝫ. teſtes. ſupple ſumus. ⁊ ideo ꝓfeſſiōe facta cōcluſit: c Nūc ergo ait: auferte deos alienos.et exponatur ſicut ſupra. d Percuſſit gͦ ioſuein die illo fedus .i. renouauit fedus inter populum ⁊ deū. e Et ꝓpoſuit populo p̄cepta: qͣꝫtūad moralia ⁊ cerimonialia. f Atqꝫ iudicia.qͣꝫtū ad iudicialia. g Scripſit quoqꝫ oīa ꝟbahec .i. hanc ꝓfeſſione populi ⁊ obligationē iteratam ad fortius aſtringendū populū ad ſeruiendū dn̄o in futuro. h Et tulit lapidem. Hicꝯn̄ter ioſue applicat ſignū ſenſibile ad memoriāhuiꝰ facti in futuꝝ. cum dicit̉: Et tulit lapidemꝑgrandē: ſicut ſolet fieri in terminis terraꝝ velregnoꝝ qn̄ ſtatuunt̉ in ſignum diuiſionis territoriorum. i Poſuitqꝫ eum ſubter quercū ⁊cͣ.videt̉ ꝙ in hoc fecerit cōtra legē Deut̓. xvj. Nōplantabis lucum iuxta altare dn̄i. quod ſoluūtaliqui dicentes ꝙ vna arbor nō facit lucuꝫ: ⁊ hͦnō valet: qꝛ ibidem ſubdit̉: Et omnē arboreꝫ exquo patet intētio p̄cepti ꝙ nulla arbor deberetibi plantari. Ideo dicunt alij ꝙ inhibitum eratplantare: nō tamē prius exiſtentē reſeruare: arbor autem iſta erat ibi anteqͣꝫ poneret̉ ibi altare dn̄i: ſed adhuc iſtud nō videt̉ ſufficere qꝛ adhoc datum fuit illud preceptū ne iudei eſſent ſimiles idolatris qui prope phana idoloꝝ habebant lucos ad luxuriam exercendam ⁊ qͣꝫtū achoc nō videt̉ differre ibi plātare arbores de nouo vel plantatas prius dimittere: ⁊ ideo dixiRa. Sa. ꝙ vera lr̄a ē: Subter limen. Dictio em̄hebraica que eſt ibi ē equiuoca: ⁊ in vna ſignificatiōe ſignificat idem qd̓ limē: ⁊ ẜm ip̄m lapisiſte fuit poſitus ꝓpe ingreſſum ſanctuarij ⁊ noneleuabat̉ vſqꝫ ad limen ſuꝑiꝰ. Poſſet tn̄ dici ẜmtrāflationē noſtrā ꝙ hic nō accipit̉ ſanctuariuꝫdei ꝓ tabernaculo moyſi: quia poſitū erat in ſylo ſicut dictū eſt ſupra. xxviij. ca. Ioſue aūt feciiſta que ſcribunt̉ hic in ſichem: vt patꝫ in textuvbi dicit̉: Et ꝓpoſuit ppl̓o p̄cepta atqꝫ iudicia inſichem: qui locus bene multo diſtat a ſylo: et iōſanctuarium hic poteſt accipi ꝓ ſynagoga in qͣconueniebāt habitatores illius loci cauſa orationis ⁊ audiendi verbum dei: qꝛ in ſingulis ciuitatibus ⁊ villis iudei habebāt talia loca: licꝫhaberēt vnum templū tm̄ vel tabernaculū anteqͣꝫ templum eſſet factū: vbi fiebāt ſacrificia: ſicut patet in euangelijs: vbi legunt̉ fuiſſe pluresſynagoge: vtpote in naͣzareth ⁊ capharnaū: etalijs locis: ſtante vnico templo in hieruſalē: tamen ante templi edificationem temporibꝰ quibus arca nō habuit ſtabilem manſionē licitumfuit alibi offerre ſacrificia votiua: non tamendebita: vt dictum fuit Deū .xij. k En lapisiſte erit vobis in teſtimonium federis renouaticum dn̄o: ⁊ ſicut lapis iſte ē durabilis: ita et fedus iſtud debet eſſe ꝑpetuū. l Ꝙ audieritisomnia verba. In hebreo habetur: Ꝙ audierito mīa .ſ. ipſe lapis: ꝓpter qd̓ dicunt hebrei alioꝙ (ad litteram) lapis audiuit: virtute tn̄ diuīaſꝫ hoc videtur impoſſibile: quia ꝙ lapis manēslapis habeat ſenſum auditus vel cognitionē aliquā videt̉ implicare cōtradictionem. Item ꝙhabebat actum ſecundū qui eſt audire ⁊ nō habeat actum primū qui eſt principiuꝫ huiꝰ actusſecundi: videtur impoſſibile: qꝛ eiuſdeꝫ ē actusprimꝰ ⁊ ſecundus: et accipit̉ actus ſecūdus prooperatione ſiue ꝯſiſtat in pati ſiue in agere: qꝛ d̓hoc ſunt varie opiniōes: ſed audire ſentire ⁊ intelligere: ſiue ſint actiones eius qui ſentit vl̓ intelligit: ſiue ſint paſſiones eiꝰ ab obiecto: tn̄ neceſſario in ſentiente vel intelligente requiruntpotentie ſenſitiue ⁊ intellectiue q̄ in lapide eſſenō poſſunt. Ideo aliter pōt dici ꝙ hic accipiturlapis pro hominibꝰ exiſtentibus circa lapidemillum: ſicut dicit̉ Deū .xxxij. Audiat terra verba oris.

I