Litis conteſtatio
libellum actor offerre iudici et iudex offeratip̄m reo quo oblato iudex dabit reo inducias deliberādi. In quibus ſe deliberet an velit ꝯtendere an liti cedere. Et nota ꝙ libellusno debet eſſe obſcurꝰ. Si enī obſcurꝰ fueritreus petet ſibi declarari. verbi grā. Si petatactor a reo. xx. marcas petat ſibi d̓clarari. cūius monēte fuerint. Item ſi petit actor agruvel vineam reus faciat ſibi d̓clarari quis ſittalis ager. vel vbi ſitus eſt. ⁊cͣ. ¶ Notanduꝫeſt ꝙ cauſa petendi quare taleꝫ rem petat actor. expͥmenda eſt vt p̄dictum eſt. Id̓o qͣntacūqꝫ rem actor petat a reo. ip̄e debꝫ expͥmerecām quare eam petat. verbi grā. Domineiudex ego. H. talis ciuis ante ſignatꝰ proponō coram vobis ꝙ. A. miles talis quendaꝫagrū in tali loco ſitum violenter occupat vl̓detinet q̇ iure hereditario vel titulo emptionis ad meſpectat. quare peto quatenꝰ predictum. A. ad reſtitutōnē p̄dicti agri cū fructibus inde receptis cōpellatis. In hͦ libello exprimit̉ cauſa petendi cum d̓r. q̇ iure hereditario vel emptionis titulo ad me ſpectat. Et hͦde libello cōuentionali in iudicijs dicta ſufficiunt.Litis conteſtatio.Initis inducijs deliberandi ꝑtes ſcꝫ actor et reus ad iudiciū redeunt ⁊ reus reſpondet libello dicēs ſic. Dn̄e iudex ẜm ꝙ actor petit a mevel ꝓponit ꝯtra me nego ita eſſe vel cōfiteorita eſſe. hmoi negacio vel affirmatio ip̄iꝰ reivocat̉ lit̓. ꝯteſt. Und̓ litis ꝯteſtatō ſic deſcribit̉. Eſt pͥncipium p̓ncipalis negocij .i. cauſead ſuū iudicem hincinde facta narratō. Fitenī litis ꝯteſtatio ꝑ narratione actoris ꝓpoſitam vel obiectaꝫ. vnde ſi actor dicat ⁊ ꝑ cotradictōem rei oppoſitaꝫ ad reum. Tu teneris mihi decem marcas. ⁊ reus dicit. non teneor. ꝑ hec v̓ba lis ꝯteſtat̉. Et nota ꝙ omēsdilatorie exceptōes ⁊ p̄cipue iudicis recuſatio debent p̄poni a reo ante lit. ꝯteſt. poſt lit.ꝯteſt. non audit̉. Nec pn̄t p̄poni. qꝛ lit. ꝯteſt.videt̉ in eū ꝯſenſiſſe. Unde ſi reus vult excipere ꝯtra actorē vel ꝓcuratorē actoris ⁊ contra reſcpͥtum eꝰ .i. ꝯtra lrās papales vl̓ alias
lrās quaſcūqꝫ. hͦ debet facere ante lit. ꝯteſta.Et maxime in p̓ncipio litis ſtatim debꝫ excipere ꝯtra ꝑſona iudicis ſi ſibi ſuſpectus eſt.et debet recuſare ip̄m taliter tanqͣꝫ ſibi ſuſpectum ante litiſ ꝯteſt. poſtea nō poteſt niſi cāactoris ip̄iꝰ pͥus ſit finita. vnde qn̄ actor reooffert libellum ad conueniendū eum reus ſivult ipſum actoreꝫ reconuenire poteſt. et debet etiam libellū offerre actori ad recōueniēdum eum.De iuramēto calūnie.Ite conteſtata actor et reus ſtatm iurare debēt d̓ calūnia. et hͦ vocat̉ iuramētū calūniecum qͣs iurat ꝙ bona fide ⁊ ſine dolo agat etreſpondeat. et ſi eſt actor agat. ⁊ ſi eſt reus reſpondeat. Et eſt calūnia falſa petitio l̓ actio.Et inde d̓r iuramentū calumnie et ſubauditur vitandū. Senſus enī eſt iuramentuꝫ calumnie vitāde. ſcꝫ qꝛ partes debent vitare calumniā iniuſtā accuſationē vel actioneꝫ. vtdictū eſt. hoc iuramentū īmediate p̄ſtari debet poſt lit. ꝯteſt. Et forma hꝰ iuramēti ſi eſtactor iurabit vt credat ſe habere iuſtā actōeꝫſimiliter reus. Item iurabit vterqꝫ vt iterrogatꝰ a iudice nō negabit dicere veruꝫ. nec vt̓detur ſcienter falſa ꝓbatio nec petat falſā dilationē nͨ friuolā. id eſt. inducias ꝓ eo vt cādilatet̉. Item iurabit vterqꝫ. id eſt. actor ⁊ reus. ꝙ nec dedit nec dabit nec ꝓmiſit nec promittet aliqͥd vt ferat̉ ſententia ꝓ eo. ⁊ ſic iurādo ponat manū ſuā ſupra librū Hec formaiurandi de calūnia in his verſibꝰ continet̉.Illud iuretur ꝙ lis ſibi iuſta videtur.Et ſi queratur verum non inficietur.Nil promittet̉ nec falſa probatio detur.Ut lis tardet̉ dilatio nulla petatur.Si v̓o actor iurare noluerit hoc iuramēto pena erit ꝙ cadit a cauſa .i. nō poſſit agerePena vero rei nolentis iurare eſt vt ꝓ confeſſo habeat̉ .i. reputet̉ ita reus ac ſi cōfeſſuseſſet. Hoc iuramentū id̓o eſt inuentū vt homines hꝰ iuramēti metu nō faciliter iurentniſi credant ſe iuſtā habere cauſaꝫ. Poſtqͣꝫp̄ſtitū eſt iuramentū calunie a partibus vtdictum eſt. interrogande ſuꝑ partes. ⁊ debēt.