Sermo

Licet ſecularibus ꝓpter educationē hereduꝫmoderate liceat theſaurizare. vel ꝑꝑ publicamvtilitatem: vel regni defenſionē: vel cultꝰ deiampliationē. ꝑſonis tn̄ eccl̓iaſticis ꝓprie nūqͣꝫlicet theſaurizare. Ubi ſunt quatuor veritates.¶ Prima Henrici de gādauo. ꝙli. 8. q. 24.ꝗ dic ꝙ nō lꝫ emere redditꝰ ad vitā: ſeu ꝑpetuos: qꝛ qui peccuniā dat ſub pacto: vt plus recipiat cōmittit vſurā que eſt illicita. vn̄ Aug. ſuper pſalm. Si feneraueris homini .i. mutuamdederis peccuniam a quo aliquid pluſqͣꝫ dediſti expectes acciꝑe: ſiue peccuniā. ſiue triticumſiue vinū: ſiue qd̓cunqꝫ: es fenerator: ſꝫ emereredditus eſt huiuſmodi: ſiue ꝑpetuos: ſiie ali.os. Igit̉ declaratio huiꝰ eſt ꝟa. Naꝫ differūtmutuuꝫ ⁊ venditio ⁊ emptio. Mutuū .n. ē d̓natura ſua liberale: ſine ſpe amplius recepiendi: ſꝫ illud euāgelij. Mutuuꝫ date: nihil indeſperantes. Emptio autem ⁊ venditio debentoīo eſſe equales: ẜm rōnem medij iuſtitie cōmutatiue. Non aut pecunia eſt tale ꝗd. in quaꝑſone non cadit emptio vel venditio: vt extremum: ſed vt mediū vtriuſqꝫ. Et ideo vbicūqꝫ⁊ qͣꝫdocūqꝫ tradit̉ pecunia in ꝯtractu tanqͣꝫ extremum: nō tanqͣꝫ medium emptionis ⁊ venditionis mutuo tradit̉. eſt vſura: nec in rei veritate eſt emptio: lꝫ hͦ noīe cenſet̉: vt palliet̉ vitium. Et hͦ ꝑꝑ ſpeꝫ diutius viuendi: ⁊ amplius ꝑcipiendi: nō obſtante dubio mortis. vn.de ꝯfeſſores filiabus ſuis conſilium dantes:tanqͣꝫ inſipientes ⁊ ignari viri in vſurario cōtractu deducunt eas in ꝑiculum animarum.¶ Scd̓a veritas eſt: ꝙ ad hͦ ꝙ reditus cōparētur: opꝫ interuenire alios duos ꝯtractus cōtra rem aliam: q̄ ꝑſone pōt eē extremuꝫ emptionis ⁊ venditōis: vt vꝫ res alia: puta fundusaut menſura terre pͥmo ꝓ pecuniā iuſte emat̉⁊ deinde pro alia quota .i. ſumma pecunie annuatim reuendat̉: vel hereditarie p̄cedat̉: velquota huiuſmōi a tali ematur: cui debet̉ iurevenditōis: puta ꝗ menſuram terre vendit domui religioſoꝝ ꝓ certa quota pecunie annuatim retinendo ſibi ꝓ vſu illos reditus. Si .n.velit iſtos reditus vēdere: ⁊ omne ius qd̓ hꝫin eis: licitum eſt alteri: ꝙ eos emat: nec reputabitur dare pecuniā pro reditibus: ſed ꝓ iuretꝑali. vnde iſtis duobus modis licet emere reditus abſqꝫ peccato. Hec Henricus de gandauo ꝙ li. 7. ¶ Tertia veritas: ꝙ lꝫ Raimōdus in ſumma damnet eos: ꝗ tꝑe meſſis ⁊ vindemie emunt annonam: vt poſtea carius ven

dant: dicens ꝙ turpe eſt lucꝝ. Salua tamenpace ſua nō oꝑꝫ ſic general̓r damnare omnesqui emūt res vtiles ⁊ neceſſarias: puta pannūbladum: ⁊ vinum. Et hoc nō vt de eis viuāt:ſed vt lucrentur: ⁊ de lucro viuāt. Bene autēverum eſt: ꝙ talia mercimonia que ꝗs emit vtreuendat: ⁊ lucrentur rōne cupiditatis nimiemultiplicādi pecunias: ad qd̓ non eſt cōmutatio emptionis ⁊ venditōis inſtituta: ſed ad neceſſariam ꝯmutationem faciendā ꝓ neceſſitatevite hn̄da: vt dictū eſt. Bene pn̄t oīa eſſe pctāſꝫ rōe forme ꝯmutatiōis ⁊ ꝯͣctꝰ nō oꝫ. Equal̓reī: p̄t cuſtodire mediū ⁊ equū iuſtitie: ne plusemat ꝓ tꝑe ⁊ loco: nec vendat ꝗ emit ad reuendendū: qꝛ emptio ꝑſone eſt ad neceſſariū vſuꝫnō ad pecuniaꝝ ꝯgregationē: lꝫ ip̄a mercatioquā aliꝗd emit̉ vt reuendatur: eſt magis deteſtanda. Et hoc ex intentōe ementis: ⁊ mō negociationis: qua mens nimiū occupat̉. HecHenricus de gandauo. ¶ Quarta veritas ēꝙ verba Chryſo. ſuꝑ illd̓: Eijciebat vendētes⁊ ementes ⁊c. ꝑꝑ moduꝫ negociatōis ſunt pōderāda: ne emētes vt vendentes inuoluātur.Dicit .n. ꝗ ꝯparat rem: vt ip̄am integrā ⁊ immutatā dando lucret̉: ille eijciendus eſt de tēplo. Rem illā dicimus īmutatam: que oīo manet īmutata in manu ementis: ⁊ rōne ſue ſub̓e⁊ rōne loci: ⁊ ratione tꝑis. Sic .n. iſtis tribuſmodis īmutatam rem carius vendere oīo peccatum eſt. Si tn̄ aliquo dictoꝝ modoꝝ triumfuerit mutata: ẜm ſub̓am pōt carius vendi: ſic̄faber ferrum rōne operis carius vendat.¶ Item de mutatione ratione loci vnde ſicutfaber pōt opus ſuuꝫ vēdere in foro. Sic mercator pōt carius vendere merces trāſlatas: qꝛin vna terra abundāt. Et ideo reputant̉ vilia.Hoc etiā pōt de tꝑe: qꝛ illa que vno tꝑe abundant: qn̄ erant vilia: cuſtodita in aliud tempusſunt rara iam ꝑ cuſtodiā tꝑis facta ſunt p̄cioſa⁊ vendi poſſunt p̄cioſius. ¶ Quinta veritaseſt qūo mutatio cāpſoria licita eſt: cuꝫ nummꝰꝑſone habeat rōnem p̄cij ⁊ medij in ꝯmutationibus: ⁊ non extremi niſi per accidens: ita ꝙẜm eſtimationeꝫ recte rōnis nec plus: nec minus poſſit. ꝓpter qd̓ ſi ꝗs petit pecuniā ꝯ mutari ꝓ pecunia ẜm equalitatē iuſtitie naͣlis: dꝫei cōmutare equalem in p̄cio pro equale: ⁊ nōſuꝑexcreſcens acciꝑe. ¶ Ubi ſciendum ꝙ cuꝫnummus ſit medium p̄cium in ꝯmutationibꝰhoc nō eſt niſi in tꝑe ⁊ loco: vbi curſum ſuū hꝫEt hoc ex pͥncipis ſtatuto ad eius iuſtam eſti-