XLVI

Un̄ dr̄ in pſal. Cōmoueat̉ n facie eius vniuerſa terra. Gloſa .i. omnis boni cōmoueanturconuerſione ad penitentiam. A facie eius: ſcilicet gratie ſue: quia oportet ꝙ penuentia ſit totalis: quia chriſtus totum hominem ſaluuꝫ fecu. Ex iſto eliciuntur qͣtuor veritates. ¶ Prima eſt: ꝙ homo in ſtatu nature integre īdigetvirtute ſuperaddita quantū ad vnuꝫ: ſcilicet adopus ſupernaturale: ſꝫ ī ſtatu nature corrupteqͣꝫtuꝫ ad duo .ſ. vt ſanctur ⁊ vt bonuꝫ ſuꝑnalisvirtutis oꝑetur qd̓ eſt meritoriū: vt ab ipſo moueatur ad bene agendū. ¶ Scd̓a eſt ꝙ gratiā⁊ virtus infuſa differunt rōne ⁊ eſſentia: qꝛ vtdicitur ſeptimo phi. Uirtus eſt diſpoſitio ꝑfecti. Dico auteꝫ ꝑfectum qd̓ eſt diſpoſitum ẜmnam. Ex quo pꝫ ꝙ virtus vniuſcuiuſqꝫ dr̄ inordine ad aliquam naͣm ꝑexiſtentē: qn̄ .ſ. vnūquodqꝫ eſt ſic diſpoſitum vt ꝯgruat ſue natureManifeſtū autem eſt: ꝙ virtutes acꝗſite ꝑ acthumanos ſunt diſpoſitiōes quibus homo cōuenienter diſponitur in ordīe ad naturaꝫ: quehomo eſt. Uirtutes autē infuſe diſponunt homineꝫ ad altiorem finē .ſ. in ordine ad naͣm diuinam. Sicut igitur lumē naͣle rationis ē aliquid p̄ter virtutes acꝗſitas: ita lumen gratie ēaliquid p̄ter virtutes infuſas que a lumīe ipſoderiuantur: ⁊ ad lumen illud ordinant̉. Sicuteniꝫ virtutes acꝗſite ꝑficiunt hoīeꝫ ad ambulāduꝫ ꝯuenienter: ita lumine naturalis ratiōis.Ita virtutes infuſe ꝑficiunt hominem ad ambulanduꝫ in lumine gratie. ¶ Tertia veritaseſt: ꝙ hec gratiā ꝓpter diuerſos effectꝰ diuerſa habet nomina. Dicitur gratia preueniens:qꝛ mundat ⁊ ſanat voluntatem a malo: diciturgratia ſubſequens: qꝛ coadiuuat ipſam ad benefaciendū: dicitur oꝑans: quia oꝑatur in libero arbitrio dr̄ cooperans: qꝛ cooꝑatur cū libero arbitrio. ¶ Quarta eſt ꝙ hec gratiā poteſtꝯpetere omni dono dei ⁊ naturali: cuꝫ talia dona naͣlia ſint excellētia: ſicut eſt generoſus ſanguīs vel nobilitas: ſeu pulchritudo corporis:⁊ ꝯplacentia gratioſa plerūqꝫ abducunt a finevltimo: ẜm illud ꝓuer. 36. Fallax gratia ⁊ vana eſt pulchritudo. Ideo adherendū eſt gratiegratū facienti: que ordinat nos in vitā eternaꝫ.Ipſa .n. eſt q̄dam integritas ⁊ quidam decoroīuꝫ virtutū faciens nos deo acceptos.¶ Quartū documentum eſt: ꝙ gratia talis qͣdruplicem hꝫ effectuꝫ. ¶ Primus eſt ignorātiā depellere ⁊ mentē lumine fidei illuminareqꝛ ſicut ī radijs ſolaribꝰ apparēt athomi: ita in

Ioogr̄a apparēt oēs defectus nr̄i. Peccatum .n. ⁊gratia hn̄t ſe vt lux ⁊ tenebra. Et iō vt duo oppoſita mutuo ſe expellut. vn̄ d̓s ē cauſa vniuerſalis illuminatiōis vt ſol: aliter tn̄. Nā ſol agitꝑ neceſſitatem nature: d̓s agit voluntarie ꝑ ordinem ſue ſapientie. Licet .n. ſol qͣꝫtum eſt deſe oīa corpora illuminet: ſi tn̄ aliqd̓ impedimentum inueniat in aliquo corpore relinꝗt illud tenebroſuꝫ ſicut pꝫ de feneſtra: ſic d̓s lumen gratie non īmittit illis in quibus obſtaculuꝫ inuenit. vnde a ſubtractionis gratie eſt ille qui ponit obſtaculum: ſed nō opponēti obſtaculū infundit gratiam ⁊ ꝑficit intellectū dono ſapientie ⁊ emollit affectum igne caritatis. ¶ Secūdus effectus eſt ſanitateꝫ inducere. Cuꝫ .n. homo pͥmus ⁊ ꝑ ꝯn̄s tota humana natura ꝑ peccatum fuerit deſtituta: ideo multipl̓r incurrebat infirmitatē ⁊ defectu .ſ. pronitatē ⁊ imbecillitatē in volūtate. Et hͦ qꝛ gratuitas fuit pͥuata:hanc gr̄a habꝫ reformare .ſ. qn̄ in aīa virtutesoꝑatur que ſpūaleꝫ p̄ſtant ſanitatē. Unde cuꝫpopuli vidiſſent cecū illuminatū: ⁊ clauduꝫ ſanatuꝫ dicebant ieſuꝫ eſſe ꝓphetā. Propheta ēofficiū eruditiōis: ⁊ ieſus eſt nomē ſaluationisqͣſi diceret: ꝙ cū ipſe ſit lux illumiuans omnesoꝑatur ſaluteꝫ in medio peccatoꝝ. ¶ Tertiuseffectus eſt a malo liberare. Cuꝫ ſit duplex maluꝫ: culpe .ſ. ⁊ pene. Culpā que facit morteꝫ inaīa remouet ipſam .ſ. viuificando: qꝛ ſicut corpus ꝑ animaꝫ: ita aīa ꝑ gratiam viuit. Et a penaͣ liberat: quia eternam penaꝫ in temporalemꝯmutat vel totaliter auferendo: vt pꝫ in gratiaindulgentiarum: qd̓ nobis meruit chriſtus inflorido ſanguine paſſionis. ¶ Quartus effectus eſt concupiſcentiaꝫ refrenare. Cū duplexſit concupiſcentia .ſ. oculoruꝫ ⁊ carnis: vtraqꝫeſt per gratiam reſtringenda: quia hec duplexconcupiſcentia: eſt duplex labes anime: que cito maculat: ⁊ vix abſtergi poteſt: ⁊ eſt quidamignis: qui vix extingui poteſt. Et ſunt inſaciabiles: quia vna non ceſſat congregare diuitiaſalia delicias. Cocupiſcentia ſola gratia reſtringi poteſt. Et ideo dominus deus eſt adornāsdeuota oratiōe: quia ſine auxilio gratie nō ſufficimus refrenare. Unde ſapiens. Scio ꝙ aliter non poſſuꝫ eſſe ꝯtinens niſi deus det. Cōcupiſcientia autem oculorum que inſatiabiliterdiuitias cōgregat gratia reſtringere nō poteſtſine voluntate: ⁊ ideo ſaluator voluntatem exēplo manuducens ⁊ informans tēplum intrauit: ementes ⁊ vendentes eiecit: quaſi diceret.

n 4