XLI.

89

ratur: ſenſualitateꝫ deſignat. Iſte ſpiritꝰ rationalis .ſ. interior homo eſt ſub poteſtate dei cōſtitutus vel gratie. Habēs ſub ſe milites: interiores aīe vires ⁊ motus: ⁊ etiaꝫ naturales virtuies que ꝑ milites intelligi poſſunt. Quia oībus hijs ꝯtra vitia pugnatur. Sēſualitas eīdꝫ ſeruire rationi. ſed in plurimis infirma eſt.Et iacet in domo .i. in carne: Iacere dicitur qꝛnō ſufficit ſurgere ad bona oꝑa. Paraliticusdicitur: qꝛ paraliſis eſt morbus diſſolutionismembroꝝ. Et male torquetur: qꝛ diuerſis cōcupiſcentiaruꝫ motibus vexatur. Pro iſto ſeruo ſollicitus eſt ſpiritus rationalis. Et rogat.vnde exauditus eſt. Ideo xp̄s dixit. Ueniamſcilicet ꝑ gratiam preuenienteꝫ: ⁊ curabo ꝑ gratiam gratum facienteꝫ. ¶ Prima nanqꝫ gr̄aeſt primus morbus bone voluntatis: quo deꝰnos preuenit: vt de ꝯgruo nos diſponamꝰ adgratiam gratūfacientem: que nos facit gratos⁊ deo acceptos. vnde reſpondit cēturio. Domine non ſum dignus .ſ. propter tuam reuerentiaꝫ ⁊ meam inſufficiētiā: vt intres ſub tecto meo .ſ. mei peccatoris: qui ſum ſubiectuspene ⁊ culpe. q. d. Et ſi intraſti ſub tecto virginis: vbi habens hoſpitium tāto regi ꝯgruumnon eſt caro mea ſicut caro matris tue. Sꝫ tm̄dic verbo quo feciſti omnia: quo ſanas omniaPſalmi. Miſit verbuꝫ ſuum ⁊ ſanauit eum.Circa hāc ſnīaꝫ moral̓r occurūt. 8. documēta.¶ Primū eſt: ꝙ deus veniens ꝑ gratiam hꝫilluminare ſpiritum rationalem: qꝛ ꝑ centurionem intelligitur. vnde gra que eſt in volūtateꝓprie nō hꝫ illuminare: ſed īꝑatiue p̄cipiēdoactus illuminoſos fidei firme ſcīe ſaporem.¶ Scd̓m eſt: ꝙ ſpiritus rationalis duo dicit.vnum .ſ. dictans ⁊ iudicans: vel ratio que hꝫiudicare ⁊ ſententiare. vnde Aug. Hominisactus eſt īueſtigare: diſcernere ⁊ retinere. Aliud eſt vt eligens: que .ſ. electio ſe tenet ex parte voluntatis. vnde ſpiritus dicitur voluntasque nos ſpirituales facit ⁊ dei filios. Phil. s.Qui ſpiritu dei aguntur: hij filij dei ſunt. Talis enim ſpiritus ad imaginem dei factus eſt:cum in eo ſit cognitio veritatis ⁊ amor virtutis. ¶ De primo nota. Qd̓ quia vnus ſenſusparticularis nō apprehendit qd̓ alius: ideo neceſſaria eſt alia potentia: valēs diſcernere vnūſenſibile ab alio: quod non poteſt facere ſenſuſparticularis. Eodē mō neceſſaria potētia quedam preter ſenſuꝫ ⁊ intellectum ꝯferens ſenſibile cuꝫ intelligibili. Intellectus enim nō ap-

prehēdit ſenſibile: nec ſenſus intelligibile. hecautem potentia eſt ratio que iudicat de vtriſqꝫ¶ De ſcd̓o nota. ꝙ voluntas rationalis dupliciter poteſt ꝯſiderari. Unomodo vt eſt potentia vna diſtincta. habens actum verum .ſ.velle. Et obiectum .ſ. bonum ſimpl̓r. Hec voluntas eſt in ratione. Aliomodo ꝯſideratur vtimperatiua aliaꝝ potentiarum ſubiectarum rationi: ⁊ ſic voluntas circuit omnes vires obedientes imperio rationis. vnde iſte cēturio ẜꝫglo. erat preditus naͣlibus bonis .ſ. quantumad intellectum: videtur habuiſſe cognitionemcreatoris ⁊ omnipotentie eius cum dixit. Dn̄enon ſum dignus: quantum ad affectum: quiahabui iuſtitiam in bona habitudine ad ſuos ſuperiores ⁊ inferiores dicēs. Nā ⁊ ego hō ſuꝫ.¶ Tertium documentū eſt: ꝙ lꝫ ſpiritus rationalis in prima ſui creatione ſit liber: ⁊ nō poſſit cogi quin pro ſuo libito iuſtitiaꝫ relinquerepoſſit vel etiam ſequi: qꝛ nulli niſi ſoli deo ſubiectus erat. Omnia .n. creata aliquam ꝯditionēſubiectiōis habent. Naꝫ elementa ſubiecta ſūtſideribus: ⁊ arbuſta aīalibus: ⁊ animalia hominibus: ⁊ angeli. iuxta illud hebre. Omnesſunt adminiſtratorij ſpiritus. Corpora etiamnoſtra ſubijciuntur aīabus ſuis. Intellectusvero primis veritatibus: voluntas autem nulli rei create ſubijcitur: ⁊ ita hꝫ priuilegium lib̓tatis niſi ſoli deo. Et licet ſic non poſſit cogi: ētamen conſtituta ſub poteſtate diuine voluntatis: que poteſt eam manuducere: oſtenſione veritatis: vt patꝫ in Paulo qui proſtratus dixit.Dn̄e quid me vis facere? Quod etiā pꝫ. quiaderelicta in ſua naͣlitatis libertate non ſufficitad merendum: Quia ad meritum concurrūtmulte cauſe ſupernaturales. Vt voluntas diuina: Que primo mouet actum beatificum lumine glorie ex parte ītellectus: ⁊ caritatis affectus. vnde dicitur Sapi. Io. Iuſtum deduxitdn̄s per vias rectas ⁊ oſtendit illi ⁊cͣ.¶ Quartum documentū eſt: ꝙ iſte ſpiritus rationalis hꝫ milites .ſ. virtutes naͣles ⁊ interioris aīe vires: ad impugnandum vitia. Ubinota: qualiter virtutes inſint nobis a natura:Dicendum ꝙ virtutes theologice: totaliter nobis inſunt ab extrinſeco: ſed virtutes moralespartim inſunt nobis ab extrinſeco: ⁊ partiꝫ abintrinſeco. Ab intrinſeco ſcd̓m quandam inchoationem. In ratione .n. hoīs naturaliter īſunt quedam pͥncipia naturaliter cognitiua: tāſcibilium qͣꝫ agēdoꝝ: que ſunt quedā ſemīalia

in