qn. 6 iifv Iiutaſē epteſeſtig 24. xta6 Ltellicd̓e fc 4 Sermo.IXXIIII.

ſubiecit omnimodas. nec ad hoc ſolum vt eis imperando p̄eſſet. ſꝫ vt ipſius potius iuſticie copiā miniſtrandop̄deſſet. ne ꝑ impunitatē criminū ꝯualeſcat inſolentiatranſgreſſorū. Ex his verbis Petri rauan̄. ſoluūt̉ tresꝯditiones. Prima quare neceſſe fuit regimen regis in6 ter hoīes introduci cū hō naturaliter deſideret libertate gaudere? Rn̄ſio eſt ne impunita licentia ſceleꝝ iuſticiam extirparet. ⁊ oportuit libertatē ſubeſſe iuſticie. Secunda qͣre nulla ſpēs alia creature aſſumpta eſt ī regimen hoīs: qꝛ vicꝫ hō eſt aīal rationale hn̄s in ſe imaginē trinitatis ⁊ ideo nulle creature ſubijci debuit corꝑalique imagine tali careret. nec angelus ei p̄latus eſt. ſꝫ hōhōi vt gratiorē efficeret p̄latione idēptitas ſpeciei. Tercia qͥs inter reges regendi tenet faſtigiū? rn̄ſio ꝙ imꝑator ex ſententia ſaluatoris. Math̓. xxij. Reddite q̄ ſuntceſaris ceſari. ⁊ q̄ ſunt dei deo. Regna em̄ quatuor imperialia p̄terierūt ẜm cronicas ⁊ ꝓphetiā Danielis. videlicꝫ grecoꝝ. ꝑſaꝝ. aſſyrioꝝ. ⁊ romanoꝝ. Imperiū em̄romanoꝝ qd̓ ꝑ Conſtantinū ad grecos fuit tranſlatūaut diuolutū tranſtulit romana eccl̓ia ad tentonicos inꝑſona Karoli magni Pipini tp̄e Stephani ſecundi. vtextra de elec. ⁊ electi poteſ. venerabilem. Et iſte imperator romanoꝝ eſt rex regū cui om̄s ſubſunt nationes etpopuli. qͥ vicꝫ ab eo tꝑalia accipiūt. Sacerdotio tn̄ ⁊ ſūmo pontifici dꝫ ſubeſſe. vt de maio. ⁊ obedi. Solus em̄pontifex antecellit in ſpūalibus que tanto ſunt corꝑalibus digniora quanto anima p̄fert̉ corꝑi. Bene gͦ ſummus pontifex p̄cellere imꝑatorem declarat̉ auctoritateduplici. Una eſt ꝙ dixit dn̄s ꝑ Hiere. qͥ fuit ſacerdosEcce conſtitui te ſuꝑ gentes ⁊ regna Hiere j. Alia eſtGen̄. j. vbi dr̄ ꝙ deus fec̄ duo luinaria magna .i. duasptātes iuſtituit. q̄ ſunt pontificalis dignitas ⁊ regalispoteſtas. Sed iſta que p̄eſt diebus .i. ſpūalibꝰ maior ē.Que v̓o nocti .i. tēꝑalibus ⁊ carnalibꝰ minor eſt. Et hiduo vicꝫ papa ⁊ imꝑator hn̄t cōdere leges ad puniendū trāſgreſſores de quo dicūt verba apl̓i allegata. Lexꝓpt̓ trāſgreſſionē poſita ē. Pro qͦ eſt notādū reqͥrūt em̄leges ꝙ debito mō fiāt qͣtuor. vicꝫ ſb̓tilitatē mature deliberatiōis. vtilitatē ſecure cohītatōis. aucͣte mēſure obligatiōis. equalitatē mēſure diſtributiōis vt dicit Holcot ſuꝑ lib̓. ſap̄. lec. cxcviij. Primo ergo leges vt debitomō ſtatuant̉ requirūt ſubtilitatē mature deliberatiōis.nō em̄ ſubito ⁊ ex rupto pn̄t leges vtiliter ſtatui. In cūius ſignū Moyſes cū deo qͣdraginta diebus fuit qn̄ legem ſcriptaꝫ accepit. ꝑ quod tp̄s Moyſes fecit ꝯuiuiū.ad deſignandū ꝙ legiſlatores ſobrietati nō feſtis ⁊ cōuiuijs vacare debent ꝓ tꝑe quo leges cōdunt. Sunt em̄leges que ordinant ad bonū anime pͥncipalioribꝰ artibus medicantiū. vt dicit Ariſ. vj. politicoꝝ. Cum ergoleges medicinales hōibꝰ nō dent̉ ſine p̄meditatōe ⁊ ſollicitudine matura. Cōſtat ꝙ nec leges morales ſine maturitate dari pn̄t debita nec debent. Ideo ſcribit Iuſtinianus in ꝓlogo inſtitutoꝝ. ꝙ cū ſūma diligentiā ⁊ ſūmis vigilijs ꝑ prudentiſſimoꝝ viroꝝ ſolertiam leges fecit ⁊ in illud volumen compegit. Eſt em̄ lex poſita pͥncipalis pars politie. ⁊ maxime neceſſariū eſt cōmunitati humane ꝙ aliqui fiant boni legiſpoſitiui ſiue legiſlatores. vt dicit Ariſ. x. ethic̄. Prebebat aūt Ariſ. tribꝰ vl̓timis capitulis iſtius libri tres ꝯcluſiones. Prima ē ꝙad faciendū hoīes v̓tuoſos nō ſufficit ſolus ẜmo ꝑſuaOſiuus. Secūda eſt ꝙ ad hoc nccͣaria eſt bona ꝯſuetudo.Tercia ꝙ bona cōſuetudo ſine legibꝰ hr̄i nō pōt. Prīaꝯcluſio pꝫ. qꝛ iuuenū aliqͥ liberales ſunt qͥ apti nati ſuntfuge̓ turpes delectatiōes ex ſola verecūdia. Degeneresſūt ⁊ inobediētes. qͥ qualeſcūqꝫ delectationes ꝓſequut̉niſi ꝑ penā ꝯtrariā caſtigent̉. Inſanabiles ſunt qui necpenis nec ꝑſuaſionibꝰ a prauis delectationibꝰ retrahūt̉Bonis ergo iuuenibꝰ ſufficit ẜmo perſuaſiuus. qꝛ ſtatim alliciunt̉ ad virtutē cōſiderata curpitudine vicioſadelectationis. ⁊ honeſtate virtutis. Sed inobedientibꝰ

⁊ rebellibꝰ nō ſufficit ſed requirunt̉ pene ⁊ punitionesꝓ inſanabilibꝰ quos nō corrigibiles dicimus requirit̉extermīatio ſine mors. Dicit em̄ Galienus. ſicut refertUincen. in Specu. c. c. Omne auxilium medicine totius corꝑis repertū eſt. vicꝫ qd̓ medicamento curari noͣpoteſt ferro curet̉. Si aut nō ferro tunc igne. Qd̓ autēnullo iſtorū trium ſeꝑari poterit incurabile eſtimetur.Moraliter medicamentū eſt occulta correctio ⁊ charitatiua. ferri exclamatio. ignis excōicatio. Et qͥ iſtorumtriū eſt incurabilis inſanabilis iudicat̉. cui debet̉ morsvel ext̓minatio ẜm Ariſt. x. ethic̄. Oꝑtet bonos vocaread virtutes ꝑ p̄mia. malos aūt ꝑ penas il ſanabiles totaliter exterminare. De hoc etiā dr̄ Math̓. xvij. Si peccauerit in te frater tuus vade ⁊ corrige eū inter te ⁊ ip̄mſolum. ſcꝫ occulte ⁊ charitatiue. ſi audierit te lucratus eseum. Si aūt nō audierit te adhibe vnū tecū vel duos.ſcꝫ ꝙͣtum ad exclamationē aūt aꝑtam correctionē vt inore duoꝝ vel triū teſtin̄ ſtet omne verbū. Qd̓ ſi nec eosaudierit dic eccl̓ie. Si aūt eccl̓iam nō audierit ſit tibi qͣiethnicus. ſcꝫ qͣꝫtum ad cōicationem. pꝫ ergo ꝙ nō ſufficit ad humanā virtutē ſolus ẜmo ꝑſuaſiuus. Secūdav̓o ꝯcluſio vicꝫ ꝙ ad hoc eſt neceſſaria bona ꝯſuetudoſequit̉ ex p̄dictis. Illd̓ em̄ neceſſariū eſt ad virtutem ꝑqd̓ ⁊ ſine quo nō exterminat̉ paſſio inclinans ad viciū.ſꝫ hmōi eſt bona ꝯſuetudo. Quia ſicut dictū eſt ſola doctrina nō ſufficit. Triplex em̄ fuit antiquoꝝ ſentētia deeo qd̓ eſt hoīes fieri virtuoſos. Dixerūt aliqui ꝙ hoīesfierent boni ꝑ naturā puto ex naturalibꝰ cōplexionibꝰcū impreſſione corpoꝝ celeſtium. Alij dixerūt ꝙ hoīesfierent boni ꝑ exercitiū. Tercij dixerūt ꝙ hoīes fierentboni ꝑ doctrinam. Et iſta dicta aliqualiter omnia ſuntvera. Nam qͥdā mox a natiuitate ſunt diſpoſiti ad fortitudinem vel ad tꝑantiam. Et hec diſpoſitio naturalis eſt virtus imꝑfecta. Sed dr̄. vj. ethic̄. dū ad ꝑfectionem requirit̉ doctrina que eſt ꝑfectio rōnis. Sed qn̄ v̓tutes morales ſunt in appetitu nō ſufficit cum naturalidiſpoſitione doctrina. ſꝫ vlterius requirit̉ cōſuetudo ꝑquā ipſe inclinet̉ ad bonū. hꝫ em̄ ꝯſuetudo quandā bonā violentiā inclinantē ad bonū. Ex quo pꝫ ꝙ ad bonitatē moꝝ requirit̉ bona ꝯſuetudo. Tercia ꝯcluſio vicꝫꝙ ad bonā ꝯſuetudinē requirit̉ bona lex ſeu requirūt̉bone leges. Sic ergo oſtēdit̉ ꝙ bona ꝯſuetudo iam eſtneceſſaria ad bonos mores. qꝛ bona ꝯſuetudo inducit̉quandā neceſſitatem ad bonū. ſꝫ hec neceſſitas ſine legibꝰ ordinantis nō habet̉. Habet em̄ lex quandā vimcoactiuā inquantū ꝑ ſimilitudinē vel ſaltem ꝑ aliquā ꝑſonam q̄ multitudinis vices gerit inſtituit̉. ⁊ ideo neceſſariū eſt hr̄e bonos legiſlatores. tū ꝓpter iuuenes qͥ ſine difficultate a paſſionibꝰ nō retrahunt̉. tum ꝓpter viros in ꝑfecta etate vt ꝑ bonas leges bone in eis ꝯſuetudines obſeruent̉. Et ideo requirūt leges qͣꝫtum ad ſuiinſtitutionē ſubtilitatē mature deliberationis. Secundo requirūt leges vtilitatē ſecure cohabitatiōis. hec eſtlegum cauſa finalis vt hoīes poſſint ꝯcorditer adinuicem cohabitare. Unde Ariſ. iiij. polit. ꝙ ciuitas eſt cōmunicatio bonaꝝ actionū. ꝓpter bene agere ex generibus ⁊ domībꝰ gratia vite ꝑfecte ſufficit. Et. viij. ethic̄. c.j. dicit. ꝙ amicicia maxime videt̉ cōtinere ciuitates ⁊ legiſpoſitores magis ſtudent circa eam qͣꝫ circa iuſticiamConcordia em̄ glorie ad amiciciā videt̉ eſſe. Hanc aūtmaxime appetunt. ⁊ ꝯtentionē inimicū exiſtentem maxime expellunt. hec Ariſ. Ideo Iſid̓. ij. ethi. c. iiij. in deſcriptione ppl̓i cadat ꝯcordia. dicit em̄. Populus ē humane multitudinis iuris ꝯſenſus ⁊ ꝯcordi cōmunioniſociatus. ⁊ ꝯcordat cum dicto beati Aug. de verbo dn̄iẜmone. xvj. vbi cōmendans vnitatē dicit ſic. Unū cōgitate fratres mei ⁊ videte in ipſa ml̓titudine ſi delectatniſi vnū ⁊ ꝓpicio deo qͣꝫ multi eſtis quis vos ferret niſivnū ſperaret̉. Un̄ de multis quies illa dat vnū ⁊ ppl̓siſte tolle vnū ⁊ turba eſt. Et tn̄ Augꝰ. ij. de ciui. dei. ca.ij