Sermo.XLVIII.
Sip̄ qui dicit exiguo ligneſuas ⁊ ꝑ mare tranſentes ꝑ ratem liberati ſunt Sapientie. xiij. Verſus. Crux ratis ī pelago anchora crux viaporta. Ratis ẜm Iſid̓. xix. ethimo. c. j. Fuit primū ⁊ antiquiſſimū genus nauigandi ex radicibus tignis aſſeribuſqꝫ cōfectū ad cuius ſimilitudinē naues facte ſunt.Ratem v̓o moderni grāmatici dicūt eſſe nauis latus.Iuxta illud Eberhardi q̇ dicit. Dic latus eſſe ratem vētrem dic eſſe carinā. Et ẜm hoc loqͥtur ſapiens ꝑ ſynoRdochen ponēdo ptem ꝓ toto. Quarta nauis eſt menscarnalis. de qua Iob. ix. Dies mei tranſierunt ſicut nanes poma portantes. dięs ⁊ naues ſunt mentes ⁊ aīe fideles. poma ſunt oꝑa ⁊ virtutes. Hec nauis ī valde ꝑiculoſis nauigat fluctibꝰ. quia eā quotidie impetūt qͣtuor picula notabilia ac magna. Primū eſt culpa actualishoc ſignificat̉ ꝑ quendam piſcem qui dicit̉ echinus. dequo dicūt Ambro. in hexa. Areſto. Iſido. ⁊ Albertꝰ. ꝙeſt piſcis paruus vix ſemipedalis qͥ ꝙͣuis ſit exigui corpons magne tn̄ eſt virtutis. Nauem em̄ magnā adherendo ei retinet. nā nauis cui adheret licet ruant ventiſeuiant ꝓcelle quaſi radicata in mari ſtare videt̉. nec ꝓcedere poteſt. nec ad litus venire. hunc latini morā appellauerunt. eo ꝙ magna nauigia ſtare ⁊ morari cōpellat. Moraliter ꝑ hunc piſcem culpa mortalis ⁊ actualisdeſignat̉ q̄ licet parua eſtimet̉. Si tn̄ animabꝰ nauigantibꝰ ad portum eterne ſalutis adhereat. tante virtutiseſt vt eas ad celeſtia venire nō ꝑmittat. Ideo dic̄ GreCum in aliqd̓ graue pctm̄ miſer homo excecatus labit̉nec penitet nec cōfitet̉ dyabolus leue peccatuꝫ. ⁊ modicū affirmat. deū miſericordē predicat. longeqꝫ vite ſpacium ꝓmittit. delectari ⁊ ꝑmanere in peccatis ſuggerit.quouſqꝫ in ꝯtemptum dei vel in deſperationem ſui inducat atqꝫ ꝑdat. Et dicit Plinius in ſpe. natū. ꝙ iſte pſcis comedi nō pōt. ſed comeſtus homī mortem infert.Sic culpa mortalis mortificat aīam. iuxta illud Ezech̓.xviij. Anima que peccauerit ip̄a morietur. Ideo dicitIacobꝰ apl̓s. j. c. Concupiſcentia cū cōceperit parit peccatū .i. ꝑducit ad ꝑfectu ꝯſenſum. Pctm̄ v̓o cū cōſūmatū .ſ. in exteriori oꝑe fuerit generat mortē. Et addit Plinius. ꝙ idē piſcis in mari nauibus ſtabilimentū dat ꝙſibipſi dare nō pn̄t. ſed ſibi vendicat in lapillis. Quia vtdicit Ambro. in hexa. ꝙ ventoꝝ preſciens ꝓcellas iaculum vel lapidem arripit ⁊ tanꝙͣ anchoram ne excutiat̉fluctibꝰ trahit ⁊ non ſuis ſe liberat viribus. Sed alienopondero munit̉ ⁊ ꝯtra futurā tempeſtatē ſtabilitur. qd̓videntes naute ſib precauent ne turbo eos p̄ueniat improuiſos. Sic peccatū nihil eſt ꝑ ſe. vt dicit Aug. ſuperillo verbo Ioh̓ .j. Sine ipſo factum eſt nihil .i. pctm̄. Siaūt adheſit aīe vel vite hūane magnam inducit ei ponderoſitatem. quia tandē cadit in ꝓfundū inferni. qꝛ dicit Holk. ſuꝑ li. Sap̄. lect. xxiiij. Quantomagis aliqͥdgraue eſt tanto velocius diuidit mediū ⁊ deſcēdit ad terre centrū ſi poſſit. qꝛ omne graue appetit qd̓ mediuꝫ ſuiſit. Sic pctor moriens deſcēdit ad mediū terre. ſubito ⁊in inſtanti qꝛ infernus eſt in medio terre. Iob. xxj. Ducunt in bonis dies ſuos ⁊ in puncto ad inferna deſcendunt. Dicunt em̄ naturales ꝙ ꝙͣdiu ferꝝ eſt cū magnete nō erit ſibipſi grauius ⁊ nō pius pōderat ferrū ⁊ magnes ꝙ magnes ſolus. Sic ꝙͣdiu deus ⁊ homo ſe tenētinſimul ⁊ ꝯiungunt̉ ꝑ gratiā ⁊ charitatem. homo nō ēſibipſi grauis. nā deus ip̄m ſupportat ⁊ ꝯfortat. Iuxtaillud ad Philip. iiij. Omnia poſſum in ipſo qͥ me ꝯfortat. Sed ſi ſeparet̉ a deo ⁊ ponat̉ in cōtrario appēdiculo ꝑ pctm̄ mortale ſtatim fit hō ſibip̄i grauis. intantuꝫꝙ ſi moriat̉ ſtatim ad infernū deſcendit. iō dr̄ Iob. vij.Poſuiſti me ꝯtrariū tibi ⁊ factꝰ ſum mihimetip̄i gͣuis.cur nō tollis pctm̄ meū ⁊ qͣre nō aufers iniqͥtatē meaꝫ.et ſtatī ero iuxta te ⁊ nullo mō ero mihimetip̄i grauis?T Scd̓m ꝑiculū illius nauis eſt illecebra corꝑalis. et hoc figurat̉ ꝑ tres ſyrenes. de quibꝰ legit̉ in fabulis. ⁊ de hoc
etiam ſcribit in ꝑte Phiſologus. Nā ẜm fabulas ſyrenes tres fuerūt ex ꝑte virgines ⁊ ex ꝑte volucres habitantes in mari ⁊ dicebant̉ ſyrenes quaſi trahentes. Siren .n. grece trahē dr̄ latine. eo ꝙ ꝑ dulciſſima armoniāhoīes auſcultātes ad ſe tͣhebāt ⁊ attͣctos occidebāt. vnaem̄ canebat voce hūana. alia tybijs. alia ī lyra ſonabat.vt recitat Alexāder ī ſcintillario poetaꝝ. Iō etiā recitatPhiſologus hec metra. Syrenes ſunt monſtra marisreſonantia magnis. vocibꝰ ac modulis cantꝰ formātiamultis. Ad quas incaute veniūt ſepiſſime naute. Quefaciūt ſonitū nimia dulcedine vocū. Et mō naufragiuꝫmodo mortale ꝑiculū. Quas qͥ viderāt has tales eē tulerunt. Ꝙ ab vmbilico ſunt vt pulcerrima virgo. Qd̓qꝫ facit monſtrum volucres ſunt inde deorſuꝫ. Ulixeseſt tranſiturus ꝑ eas tali cautela eſt vſus. Aures ſuorūſocioꝝ obturauit cera ne qͥd de armōia audiret ⁊ ſeip̄mMalo nauis alligauit ⁊ ſic euaſit. Moraliter vlixes ſapiens interpretat ⁊ ſignificat aīam aut mentē in qͣ ſapientia inhītare dꝫ. iuxta illud Mat. x. Eſtote prudētesſicut ſerpētes. Tres aūt ille ſyrenes illecebras ſignificātcorꝑales q̄ ꝑ diuerſas laſciuias aīas trahunt. ad peccatum nauigantes ꝑ mare huius niūdi. ſꝫ mens prudēsaures ſocioꝝ ſuoꝝ .i. qͥnqꝫ ſenſuū coporeoꝝ obturare dꝫcera noſtre fragilitatis. ⁊ ſeip̄m alligare ad lignū crucisqd̓ eſt malū nauis .ſ. penitentie ⁊ ſic euadit. Psͣ. cxxxj.Beatus vir qͥ tenebit ⁊ allidet ꝑuulos ſuos ad petraꝫTercium ꝑiculū eſt cupiditas mūdialis. hoc ſignificat̉ꝑ deam q̄ ſyrtis ver circe dicebat̉. Nā ſcribit Boetius.li. iiij. de ꝯſo. ph̓ie metro. iij. ꝙ Ulixes rediens de bellotroyano decennio errauit ꝑ mare. vno v̓o tempore vidit quandam inſulam in qͣ Syrtis filia ſolis habitabatad eam ſe applicauit ⁊ intrauit. Iſta ꝑ incantationes ⁊carmina miſcuit poculū quēdā ꝑ quē om̄s bibentes ꝑmutauit ſicut voluit a natura humana in beſtias. ideoſtatim ſocijs Ulixis porrexit de potione ſua ⁊ ſtatī vnūmutauit in aprū. aliū in leonē. terciā in ceruum ⁊ ſic dealijs. Ulixi v̓o dederat mercurius qͥ deus archadi. dicit̉ vnū florem cuiꝰ virtus fuit ꝯͣ tales incātationes reſiſtere. quare nihil paſſus euaginato gladio magā inſeqͥtur ⁊ eam ad reꝑationem ſocioꝝ coegit. Moraliter iſtamaga eſt cupiditas mūdialis q̄ ꝑ incantatiōes ſuas homines tranſformat in beſtias. nō corꝑaliter. ſꝫ mentaliter cū eos ſpoliat ratione ⁊ māſuetudine ꝑ que duo homo efficit̉ beſtialis. Ꝙ enim homines in varias beſtias tranſformentur per ſeculi cupiditateꝫ patere poteſtinductiue. Nam aliqui ſunt lupi rapaces. ſicut iniuſtimilites qui ex cupiditate auferunt bona ſuoꝝ ſubditorum ⁊ ſpoliant pauꝑes. Ideo de talibꝰ dicit Amandꝰlib. j. c. x. Raptores ⁊ predones ⁊ eoꝝ ꝯplices. qͥ pauperes dū adhuc viuerēt ſpoliauerūt vel ꝑ exactiōes indebitas afflixerūt ad patibula q̄dā infernalia ſuꝑ hūanaꝫeſtimatōnē penalia rapti violent̓ ſuſpēdebāt̉ ⁊ ibidē torquebant̉. nec tamen moriebantur. Quidam ſunt vulpes fallaces ſicut ſubdoli mercatores qui nō ſolum vulpibus ſed ⁊ coruis ſunt ſimiles. Nam coruus furat̉ qͥcquid poteſt aſportare ⁊ abſcondit ⁊ credit ſe al̓s inuenire. ſed veniūt beſtie ⁊ totum comedunt ſi cibus eſt. Sicmulti mercatores auariſſimi ſunt ⁊ quicqͥd poſſunt lucrari ꝑ fas ⁊ nephas totum aſcondunt in archa donecmoriant̉ ⁊ totū deuenit in manus alioꝝ. Ideo de talibus dicit Amandus vbi ſupra. ꝙ cupidi ⁊ auari in inferno ſuꝑ modum torquebantur ⁊ in foueis metallisbullientibꝰ balneabantur ⁊ exilire cupientes abſqꝫ miſericordia reintingebant̉. Quidaꝫ etiā ſunt canes mordaces. ſicut falſi iudices ⁊ aduocati ⁊ placitatores. qͥ cōtra quemlibet latrant niſi ab eo aliquid accipſant. Id̓otalis multitudo raſorum infernaliuꝫ ⁊ audaces leones⁊ noui generis animalia ira plena ignite beſtie vaporeꝫigneum expirantes morſu amariſſimo dilaniant. Et vivbi ſupra
ſſ iij
UI