Druckschrift 
2 (1487) Pars aestivalis de tempore
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

In feſto Paſche

ta venialia ſtudeant expurgare. Quintus effectꝰ eſthominem a gloria retardat. qꝛ homo ſine peccato vemali eſt ſtatim poſt mortem poſſet in celū euolare. Coget̉ enim ꝓpter vnum peccatum veniale ad tempus inpurgatorio expectare. ſicut de hoc dicit ſanctꝰ Tho. inſumma ꝯͣ errores gentilium. li. iij. c. xiiij. ponens dr̄amO inter peccatum mortale veniale di. Peccare cōtingitdupliciter. Uno modo ſic. totaliter intentio mentisabrumpat̉ ab ordine ad deum qui eſt vltimus finis bonoꝝ. Et hoc dicit̉ peccatum mortale. Alio modo ſicmanente ordine humane mētis ad vltimum finem impedimentum aliquod offerat̉ quod retardat̉ ne libere tendat ad finem. hoc dicit peccatum veniale. ſubdit. Si ẜm drām peccatoꝝ oportet eſſe differentiaꝫ penaꝝ conſequens eſt vt ille qui peccat mortaliter ſit puniendus. ſic excedit ab hominis fine. Qui peccat venialiter. non ita excitat. ſꝫ ita retardet̉ vt difficulratem patiat̉ in adipiſcendo finem. Sic em̄ iuſtiſſime ſeruat̉ equalitas. vt quando homo peccando volūtarie afine ſe diuertit. ita penaliter ꝯtra ſuam voluntatem infinis adeptione impediat̉. hec Thomas. Et merito impediat̉. qꝛ nunꝙͣ facies dei ab aliquo videbit̉. donec fuerit a peccatis venialibꝰ cum quibꝰ diſceſſit ſufficient̓purgatus. Oportet enim quēlibet ita mūdum eſſe anteꝙͣ habeat viſionem beatificam. ſicut fuit in innocentia baptiſmali. Sextus effectꝰ eſt. bona glorie nobisminuit. illa quidem que iaꝫ debent̉. que habemusibi merita repoſita. ſꝫ ad iſtum ſenſum qd̓ maius p̄mium haberemꝰ ſi peccata venialia fuiſſent commiſſaTum quia peccata venialia feruorem charitatis impediunt. rōne cuiꝰ maius p̄mium debet̉. Tum etiam qꝛmedio temꝑe quando peccamꝰ venialiter pn̄t fieri virtuoſa opera. ꝓpter que p̄mium vite eterne augeret̉. Septimꝰ effectus eſt venialia ſunt ſepe occaſio mortalium peccatoꝝ. Et hoc pōt fieri tribꝰ modis. Primo exͣꝯſcientia. vt loqui verbum ocioſum qd̓ in ſe eſt venialepeccatum. ſi tn̄ ſit ꝯͣ ꝯſcientiaꝫ fit peccatum mortale. qꝛtunc ſpernit̉ bonum incommutabile. fia auerſio a creatore ſuo. Ideo dicit mgr̄ ſen. ſuꝑ illo verbo apl̓i ad Roma. xiiij. Omne qd̓ non eſt ex fide peccatum eſt. Et omne qd̓ fit ꝯtra ꝯſcientiam edificat ad gehēnam. Et ponit̉. xxviij. q. j. ca. omnes deinceps. in ca. lrās. de reſti.ſpoli. ibi ꝯcordat ex complacentia. qꝛ dicit bea. Augꝰ. ponit̉. xxv. di. vnum orariuꝫ. Nullum pctm̄ eſt adeoveniale qͥn ſit mortale ſi placet. q. d. Nihil adeo eſt veniale cuiꝰ ſimile eiuſdem ſpeciei ſit mortale ꝓpter placentiam. vt exponit Alanꝰ ſuꝑ. ij. Chor̄. iij. addit idēI doctor. Peccatum inqͥt pōt dupliciter placere. ſicut eſtpctm̄ veniale de dilectione vxoris filioꝝ. Poteſt enimqͥs ita tenere diligere vxorem filios peccat licet venialiter. etiam in puncto mortis vult retrahi ab illo amore. nec diſplicet ei tam tenere diligit eos talisin puncto mortis peccat mortaliter. Vel pōt quis itadiligere vxorem filios. etiam diſplicet ei tamtenere diligit eos reluctat̉. Sed affectꝰ carnalis delectationis vincit. ſic talis peccat venialit̓. Et pōt diſcederecum venia ſine mortali. illud pctm̄ ei in purgatorio remittet̉. Tercio ex diſpoſitōne. qꝛ freq̄ntem lapſum invenialia homo diſponit̉ ad mortale. Sicut de modicaſcintilla ꝯſurgit magnꝰ ignis. Ideo dicit Sap̄. Qui minimia negligit paulatim defluit. Et be. Aug. ait. allegat̉ a mgro ſen. li. iiij. di. xvj. c. v. Illa que humana fragilitati ꝙͣuis parua tn̄ crebra ſurrepunt. que ſi collectafuerint ꝯͣ nos ita grauabūt nos oppriment ſicut vnūaliqd̓ grande pctm̄. Quid em̄ intereſt ad naufragium.an vno grandi fluctu nauis oꝑiat̉ obruat̉. an paulatim ſurrepens aqua in ſentinam negligentiaꝫ impleat nauem ſubmergat̉. Quod ſic eſt intelligendum venialia multiplicata faciāt vnū mortale ſiue poſſint ita ſubruere ſicut vnum mortale. Sed occaſione

venialium aſſuefactione cadit homo faciliter in mortale. Sicut aſſuefactio iurandi eſt occaſio ꝑiurij. Ideoquilibet homo deuotus fidelis xp̄ianus debet peccatis venialibꝰ inquātum pōt reluctari. Et ſi aliquodtraxit commiſit debet per ꝯfeſſionem expurgare ẜmexhortationem apoſtoli. Expurgate vetus fermentuꝫvt ſitis noua conſperſio. q. d. Abijcite a vobis totalitercorruptionem cuiuſcunqꝫ peccati venialis. vt ſitis noua conſperſio .i. farina alba delicata aquam gratieglutinata. Sicut eſtis .i. eſſe debetis. azimi .i. ſine fermēto vicioꝝ. Et ſubdit cauſam. eſt digna comeſtio agnipaſchalis quam tangit cum dicit. Etenim paſcha noſtrum immolatus eſt Xp̄c. quaſi diceret. vtiqꝫ puri eſſedebetis. quia Xp̄c immolatus eſt nobis in paſſionetollens omnia peccata noſtra. Secundo columbasexpurgant ſtercus aut fimum de nido ſuo intelligunt̉mali homines. Iuxta illud Oſee. x. Effraym factus eſquaſi columba ſeducta. Effraym interpretat̉ augens.ſignificat peccatores. qui ſemper augent vnum peccatum ſuper aliud. Quia per Gregorium. iij. moral̓. Peccatum quod per penitentiam non diluit̉ mox ſuo pondere in aliud trahit. Et hic qͥdem peccator eſt quaſi columba ſeducta a dyabolo. Comparant̉ autem mali columbis pͥmo ratione doloſitatis. Dicit enim magiſterli. xij. ꝓprietatuꝫ. inuenitur aliquando columba quead deceptiōem auium eſt inſtructa. Naꝫ ſociat ſe alijs. ad rhete eas adducit. ideo pͥmo intrat rhete aucupis. ſe cum alijs inuolui ꝑmittit. ſic ſub amicicie ſpecie dum ad paſcua allicit eas ad interitum trahit. Iſtomodo faciunt etiam quidam fraudulenti luſores qui ſeficte cum quibuſdam imprudentibꝰ ſociant. eis ludunt. ſeqꝫ quandoqꝫ expoliari ꝑmittunt. omnem pecuniam eis commiſſam faciliter perdunt. Vel ſi ludūt ſeipſis colludentem nequiter decipiūt. Et tales multa peccata in hoc ludo committunt. Primum eſt cupiditas que habet̉ in deſiderio lucrandi. De qua. j. Thimo. v. Radix omnium maloꝝ cupiditas. Et habeturallegatiue. xlvij. diſtin. ca. bonorum auctori.. xlix. diſt.ca. hinc etenim. Secundum eſt rapina que attenditurin voluntate ſpoliandi. De qua j. Choꝝ. vj. Rapacesregnum dei poſſidere non poſſunt. Tercium eſt vſuramaxima. quando luſor vno denario vel groſſo decemvel viginti. centum vel mille lucrat̉. Et hoc non ſolumin vno anno vel hebdomada. ſed eadem die. vt extrade exceſſi. prelat̓. c. inter dilectos. Quartum eſt mendacium quod in ludo multipliciter cōtingit. psͣ. Perdesomnes qui loquuntur mendacium. Et Iob. xj. Nunquid viri mendaces iuſtificabuntur? quaſi diceret. no.Quintum eſt execrabilis iuratio. De qua Ecc̄i. xxvijLoquela multum iurans horripilationem capiti ſtatuit. irreuerentia ipſius obturatio aurium. quaſi diceret. Talis iuratio incutit horrorem homini. per coſequens facit horripilationem. Ibi etiam eſt nominisdei abuſus quod homines abhorrent aures ſuas auertentes. Sextum eſt blaſphemia. que committitur indeum. De qua beatꝰ Auguſtinꝰ ſuper illo verbo Mathei .xxvj. blaſphemauit. Non inquit minus peccantqui blaſphemant deum regnantem in celis ꝙͣ qui crucifixerunt eum ambulantem in terris. Refert em̄ Apl̓arius dicens. In Brabantie partibus in vibe Lauōe ſonio ciuem vidimus generoſum bonum qui in nocte fiſancta paraſceues ad matutinas ſurgens tranſibat ante cellarium in platea in quo perditiſſimi adoleſcentesad ludum taſſerum conſedentes blaſphemijs iuramentis inuicem contendebant. Inuenit igitur hominem ignotum quendam plagatum miſerabiliter cruentatum ſanguine quem homines ante cellarium cuimimagno murmure deplangebant. cum quereret actorem leſionis tante quis eſſet. homines reſponderunt.qui hic in cellario ad taſſeres ſedēt. Mox igit̉ ingreſſus