Druckschrift 
1 (1487) Pars hiemalis de tempore
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Feria

latronē iuſto. Quē vultis inquit dimittā vob̓ Barraban an Ieſum qui dicitur xp̄s. q. d. Neceſſe habetis dimitti chriſtum quaſi innocentem. Itē quereret a iudeis. Quid em̄ mali fecit. quid faciam de Ieſu qui ditur chriſtus. Item quando lauit manus ſuas corā omni populo et dixit. Innocens ego ſum a ſanguine iuſtihuius vos videritis. qn̄ flagellari fecit mandaritQuod ideo ẜm Rabanuꝫ feciſſe dicit̉ credit̉ iudeipenis obprobrijs eius ſatiati deſiſterent ab inſtantiamortis chriſti. Sed his oībꝰ non obſtantibꝰ non excuſatur pylatus. qꝛ ſciebat eum innocentem. inuidiam tradidiſſent eum. hoc tamen non obſtāte illud verbum concluſit pylatum. Si hunc dimittis eris amcus ceſaris. Unde audito hoc verbo adiudicauit fieripetitionē iudeoꝝ de chriſto Ioh̓. xix. Ecce ꝑuertit pylatus iuſtum iudiciū innocenteꝫ ꝯdemnauit ꝓpter timorem. Pro quo ſciendum quatuor modis ꝑuertit̉iudiciū humanum. vt dicit Grego. ij. q. iij. Timore:metu alicuius poteſtatis loqui ꝑtimeſcimus. Cupiditate: duꝫ premio animū alicuius corrumpimus. Odio: quemlibꝫ aduerſariuꝫ molimur. Amore: duꝫ amicovel ꝓximo ꝯtendimus preſtare. Primū auertit pylatūne innocentē dimitteret chriſtum. Scd̓o ſi modū debi omittunt quod ꝓhibet dn̄s dicens. Nec iniuſte iudicabis .ſ. modum debitum omittendo iuris ordineꝫ ſeruando. Ubi nota dicitur extra de ſenten. re iudi. cuꝫ eterni. Si iudex eccleſiaſticus. ordinarius vel delegatus ꝯtra ꝯſcientiam grauamen alicuius ꝑtis in iudicio quicꝙͣ fecerit gratiā vel ſordes ab actione officij annū nouerit ſe ſuſpenſum ad eſtimationem litis ꝑtiquam leſerit nihilominus ꝯdemnandus. Et ſi durante ſuſpenſione ingerit ſe diuinis irregularis eſt. cuꝫ eoſolus papa diſpenſet. Hec Inno. Iudex etiam nonvult iudicare ꝓpter hoc aliquis amittit ius ſuuꝫ. tenetur ſibi reſtituere coram litis eſtimatione ei qui ꝓpt̓ hocleſus eſt. niſi poſſit iudicare illum pro quo iudicauit iniuſte ad ſatiſfactōnem parti leſe. ꝓbat̉ hoc. xxiij. q. ij. dominꝰ.. q. v. adminiſtratores. in autent̓. vt diffi. iud̓.§. penul. Et iſtud intelligit̉ de iudice ordinario vel delegato ſponte ſe ingerente vel acceptante gratis delegationē ſuā. Si v̓o aliquis iuris ignarus foret compulſusad iudicandū. et talis lꝫ ſi ferret iniquā ſnīam teneỉad reſtitutionem. Sed ſi fuerit negligens in petendo aviris peritis cum eos habuiſſe poſſet: tenet̉: vt dic̄ RoO bertus lect̓. lxxx. Tercio ꝑſonas accipiūt. ꝯtra qͦs dr̄.Deut̓. j. Ita ꝑuū audietis ſic̄ magnū. nec accipiētes cuiuſꝙͣ ꝑſonā. qꝛ iudiciū dei ē. qd̓ etiā inhibꝫ. inqͥtꝯſidēs ꝑſonā pauꝑis. nec honores ꝑſonā potētꝭ. Iuſteiudica ꝓximo tuo. vn̄ iudex iuſte iudicꝫ hec tria obtineat que docet Robertus vbi. Exquiſitam cauſe diſcuſſionē. facilitacis. credulitatis excluſionem deliberate ſententie prolationē. De primo ſcd̓o Iob. xxix. Carſam quā neſciebam diligentiſſime inueſtigabā. Suꝑdicit Grego. ix. moral̓. c. xvj. Maiora crimina tarde crdenda ſunt cum audiunt̉ citius punienda cum veraciter cognoſcunt̉. facilitas .n. credulitatis ꝑuerſuꝫ facitdare iudiciū ſicut de Phutifare principe militū Pharaonis Gen̄. xxxix. Qui nimis credulus verbis ꝯiugis innocentem Ioſeph carceri mācipauit. De forma cauſasdiſcutiēdi ī iudicio exēplū habemꝰ de dn̄o nr̄o. oīanouerit dixit tn̄ Gen̄. xviij. Clamor zodomoꝝ gomoreoꝝ multiplicatꝰ ē. pctm̄ eoꝝ aggͣuatū ē nimis. deſci videbo vtrū clamorē venit ad me oꝑe compleuerunt an eſt ita vt ſciam. Qd̓ exponit mgr̄ in hyſtor̄.dicit hoc exemplū reqͥrit nobis. q. d. Mala hoīm an̄credatis ꝙͣ ꝓbetis. Inde eſt iudex crimen ſibi ſoli notum punire non poteſt. Et dicit notanter. ij. q. vij. c. iudicet. iudex non iudicet vel debet iudicare ẜm ſuamuatam ꝯſcientiam quam eportat de domo. ſꝫ ẜm iura allegata et ꝓbata coram ipſo cum ſedeat tribunali. Ad

illud habemus exemplum Ioh̓. viij. quomodo diligenter dominus diſcuſſit cauſam mulieris quam ſcribe etphariſei de adulterio accuſabant. Declinans em̄ ſe deorſum digito ſcribebat in terram. rurſum erigens ſe diciteis. Qui ſine peccato eſt veſtrum pͥmū in eaꝫ lapidē ⁊cͣ.Scribebat em̄ in terra. ecce ꝙͣiuſtus fuit anteꝙͣ ſententiare voluit et ꝙͣdiligenter cauſaꝫ mulieris diſcuſſit. qͥdaūt ſcribebat ex ſacra ſcriptura expreſſum non habemꝰDicunt quidam illud ſcripſit qd̓ eis reſpondit. Quiſine peccato eſt veſtrum ⁊cͣ. Glo. dicit ſcribebat peccata eoꝝ vt quilibet legeret ſua. Dicit. n. Ambro. et eſt ibiin Gloſa interli. ſcripſit. Terra terra abſorbe hos viros addicatos morti. Hiero. v̓o in quadaꝫ epiſtola adhereneum videtur velle ſcripſit ſic. Terra terram accuſat. In his em̄ exemplis chriſti patet doctrina omnium triū predictoꝝ ſine quibꝰ iudicium iuſtum eſſe nonpoteſt. Deinde ponit precepta negatiua ordinantia mediocres aut pares. et primo prohibet ineptam diffamationem. que ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxiij. poteſt fleri dupliciter .ſ. directe vel indirecte. Directe quidem quadrupliciter. Primo quando quis falſuꝫ alteri imponit. Secundo quādo pctm̄ verbis ſuis adauget. Tercio qn̄ occultū reuelat verbis cōmunibꝰ. cantilenis ſignis ſiue etiam ſcriptis que appellant̉ libelli famoſi. de quibꝰ ſupradominica. ij. poſt eph̓ie. N. M. Quarto quando illudquod eſt bonum dicit mala intentione eſſe factuꝫ. Indirecte v̓o dicit̉ vel negando bonum alterius vel malicioſe recitando. Contra quos dicit. ſis criminator.i. criminuꝫ falſus impoſitor modo quo ſupra. Scd̓mꝓhibet ſecretā murmuratōnē. inqͥt eris ſuſurro inpopulis .i. murmurator vel occultus detractor. Undenota quidam murmurant deus tribuit eisperies tempeſtates ẜm eoꝝ voluntates. male faciūtꝯtra ſemetipſos. vt dicit Robertus lectiōe. ix. Quia impediunt ꝓpriam trāqͥllitatē et pacē. ꝯformādo ſe diuine voluntati. immo ſi ſic eſſet vt ipſi vellent mundustotus ꝑiret. quia talis temperies vnus homo velletanimalibꝰ vel agro ſuo diſpliceret et noceret ꝓximo immo ſibi diſpliceret noceret poſtea. Quia neſcit homoqͥd ſibi vel ſuis expedit. de quo quere exemplum ſupraferia ſecunda poſt inuocauit. T. Q. De hoc ponit fabulam Ouidius li. ij. metha. de Feton fuit filius phebi.ſed qꝛ de hoc dubitabat petijt pater aliquid daret ſibi quo homīes certificarent̉ ſuꝑ hoc. Pater iuſſit vt peteret quicqͥd ab eo peteret impetraret. Petijt ergopoſſit regere curſum ſolis. Rexit ergo puer iſte neſcius inexpertus. aliquando duxit ſolem ita ꝓcul a terra omnia frigus ꝯgelabant̉. aliquando ita ꝓpe terram omnia cōburebant̉: ꝓpter quod a Ioue fulminatusinterijt. Ita contingit de iſtis fatuis preſumptuoſisqui de diuina gubernatōne murmurāt. Si em̄ ẜm eosfieret gubernatio tota mundi machina ſolueret̉. Etta in hoc dicit̉ hic de murmuratione ꝯtra deū ex aeris intemperie tangit ſolū ꝯtra cultores agrorum. ſꝫcontra omnes qui murmurant de tempore ſibi oppoſito ſicut viatores ſeu nauigantes ſiue quicunqꝫ alij.certe eſt magna fatuitas. qꝛ nihil ꝓdeſt. iuxta illud Spientie .j. Cuſtodite vos a murmuratiōe que nihil prodeſt. ſed frequenter punitionem grauiſſimā ꝓuocantipſos. Et fabule hyſtorie narrāt de Gayo ceſare. denarrat Seneca li. primo de ira. in fine. et Suetonius libro. vij. de vita illuſtriū viroꝝ. ceſar iſte ordinauit facere ſolenniſſimū feſtum nobilibus ſuis. Contigit ergo nlo die tonitruum. fulmina. choruſcationes et pluuias ſieri. Rex fatuꝰ indignatus. induxit bellū ꝯͣ iouem iuſſit baliſtarios ſagittarios magiſtros machinarū ſuarum iacere tela ꝯtra iouem. Iſti fatui obediētes ſuo pͥn̄cipi ſagittauerunt tela miſerūtqꝫ ꝯtra celum que omniacontra ſuꝑ populum deſcendentia maximā ꝑtem populi ꝑemerūt. Reuera etiā ſic ē de iſtis murmurat de