Druckschrift 
1 (1487) Pars hiemalis de tempore
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

PFla.

quum. tercio que ordināt mediocres ſiue pares. ibiHeris criminator. Primū igit̉ decretū eſt negatiuū ordinans inferiores dicit̉. Non furtum faciētis. In hocdecreto ꝓhibet dominus omnē cōtractionem rei aliene ꝓuenientem ex cupiditate vel iniuria. Quia diciturxiiij. q. v. c. penale. Furtū eſt om̄is illicita aliene rei vſurpatio vel cōtractio. Et dicit̉ notanter ex cupiditate ⁊cͣ.quia cōtractio rei aliene licite poteſt fieri tribus modis.Primo qn̄ fit ex obediētia ex cupiditate. hocexcuſantur a furto egyptioꝝ iudei qui deo iubente paruerunt. Nam legit̉ Exo. xij. dixit dn̄s. Petat vir aꝓximo ſuo mulier a ꝓxima ſua vaſa argētea aurea.et fecerunt filij iſrael ſicut preceperat dominus Moyſen. et petierunt ab egyptijs vaſa argentea et aurea veſtemqꝫ pulcerrimam. Dedit autem gratiam dominuspopulo corā egyptijs vt accōmodarēt eis. ſic eos ſpoliauerunt nec tamen furtū fecerūt. Quia dicit archidyaconꝰ Guido in roſario ſuꝑ decretū. Quicqͥd accipit̉ exmandato dei qui eſt dominus vniuerſoꝝ eſt furtuꝫSecus ſi cauſa cupiditatis hec feciſſent. Quia etiam dicit Guil. Illi ex cupiditate egyptioꝝ bona aſportauerunt peccauerunt. Qui aūt ꝓpter obedientiam hoc fecerunt meruerunt. Aliam cauſam excuſationis a furtoponit Nico. de lyra ſuꝑ Exod̓. xij. dicens. Egyptijs hebrei in multis ſeruierunt valde. nec recōpenſationē ſuilaboris habuerunt. nec violentie ſibi facte ſubmerſionis paruuloꝝ ſuoꝝ habuerūt aliquā emendā recompenſam: ideo egyptij tenebant̉ eis in multis. quo adhoc dicit̉ Sapien̄. x. Reddet deus iuſtis mercedē laborum ſuoꝝ. Hic dicit Augꝰ. xiiij. q. v. c. dixit dominus.Non inquit hinc quiſqꝫ ſumendū exemplū putare debet ad expoliandū iſto modo ꝓximū. hoc em̄ dn̄s iuſſit nouerat qͥd quēqꝫ pati oporteat. nec iſrl̓ite furtū fecerunt ſed deo iubente miniſteriū fecerūt p̄buerūt. Sꝫhic incidūt alique queſtiones. Prima an liceat aliquidauferre auaris diuitibꝰ dare illa pauꝑibꝰ. Ad hoc dicitur non. qꝛ be. Aug. in omel̓. ponit̉. xiiij. q. v. c. Forte. Forte aliquis dicat cogitat. multi ſunt chriſtiani diuites. auari et cupidi. habeo pctm̄ ſi quid illis abſtulero et pauperibꝰ dedero. Illi em̄ nihil boni faciunt nemercedem habere poterint. ſed hmōi cogitatio dyaboli cupiditate ſuggerit̉. nam ſi totum tribuit qd̓ abſtulitaddit potius pctm̄ ꝙͣ minuit. Hec Aug. Secūdo anrem ſibi ꝯceſſam ad vtendū ſi alij accōmodauerit furtūcōmittat. verbigratia. Aliqͥs cōceſſit tibi equū ad vſuꝫtuū vel aliā rem quocūqꝫ nomine cenſeat̉. tu illā concedis alij ad vtendum. ℟ndet̉ tu furtū cōmittis. qͥares hec erat tibi cōceſſa ad vſum iſtū. Sil̓iter creditur furtuꝫ cōmitti ſi pignore ſibi obligato vtat̉. vt. ff.de pignore. Si pignore creditor vtat̉ furti tenetur. Etbreuiter vbicunqꝫ inuenies contractionem aliene rei factam cōtra voluntatē dn̄i intellige furtū cōmiſſum niſitibi dominus eſſet ꝯſenſurus. Sed. d. qualiter eſtimat̉dominū ꝯſenſurum? ℟ndet̉ ratiōe familiaritatis ſpecialis dilectionis. vel rōne nobilitatis honeſtatis viteTercia. an ille cōmittat furtū qui equū vel aliam reꝫ ſibi accōmodatā ad certū terminū vel ad locū illum ꝓcedit illa re. vt ſi habes equū cōceſſum ad. xx. miliaria equitares. xxx. ℟ndet Ray. furtum cōmittis niſiin caſu vt ſi credas te hoc facere domino volente: tunc facis furtum. qꝛ facis doluꝫ inuito domino. Inſtitu. de verbo. obliga. l. licet. Idem poteſt intelligi de ilo vtit̉ re depoſita ad ipſum qd̓ valet cōmittat furtūff. de cōdi. fur. l. qui furtum. Et hoc intellige qn̄ ei eſt)hibitū ne re depoſita vtat̉. al̓s. Secūdo ꝯtractio realiene poteſt fieri licite qn̄ fit ex cautela. vel ſi eſſet furioſus habens gladiū quo vellet aliquem necare. Si quisgladium ei furaret̉ ibi furtum cōmitteret̉. Si tamēceſſante furia ei reſtitueret̉ vel remanēte inſania ſibi inalia re ſatiſfaceret gladio ſic ablato. qꝛ dicit Augu. in

epiſtola ad Macedoniū. et habet̉. xiiij. q. vj. ſi res. Peccatū inquit dimittit̉ niſi ablatum reſtituat̉. Tercioqn̄ qͥs ex mera neceſſitate furat̉ panē eſurit ad mortem talis a furto excuſatur. Sic excuſat̉ rōne frigorisfuratur veſtem. ideo dicit̉ de ꝯſecra. di. v. c. diſcipulos. ſegētes tranſeundo euellerēt ſpicas ederent. ip̄ius chriſti vox innocentes vocat qui quaſi coacti famehoc fecerunt. Ibi dicit Hiero. c. quicqͥd. Quicqͥd ī neceſſitate fit cito ſoluit̉. qd̓ volūtate accipit̉ ꝑſeuerat.ſa. niſi reſtituat. Ideo legit̉ in vitaſpa. li. j. c. xiij. Quidpater dictus Caprer habuit ortulū in quo ſemꝑ veniētes patres fratres olera habebant. Quidam aut gentilis ingreſſus eſt nocte furatus eſt olera. que cuꝫ portaſſet ad domū igni appoſuit vt coqueret. Sed tribushoris ingenti igne appoſito. neqꝫ feruere neqꝫ calefieripotuerunt ſed ꝑmanſerunt in eadē viriditate qua miſſa ſunt. ideo accepit de igne. viro ſancto reportauit. veniā poſtulauit. Secūdū decretū qd̓ poīt rex celeſtꝭqui dicit hic. Ego dominus deus veſter. eſt de mendacio vitando dicit. mentiemini. Ubi nota mendaciū difformat hominē ſpecialiter ꝓpter tria. Quia eſtrationalis dei indago. finalis dei ꝓpago. et naturalisdei imago: vt dicit Robertꝰ. holkot ſuꝑ libro ſapientielect. xj. Primo rōnalis homo eſt dei indago. id eſt indagatio vel inquiſitio. ꝓpter hoc factꝰ eſt intellectualis adeo. et ideo ſibi falſitas mēdacij repugnat cum niſi veritas ſit bonum intellectus ꝯſtat falſitas eſt eius malū corruptio. Unde auguſt. in enchiridi. li. xxij. Uis naturalis refugit naturaliter falſitatem. quantuꝫ poteſteuitat errorem. vnde falli etiā nolunt amant falſitatēaut fallere. Et ideo ſicut omnis creatura rōnalis appetit veritatem ſcientiā naturaliter: ita oīs creatura rationalis deteſtari debet mendaciū. In cuius figura legimus Gen̄. iij. dyabolus pͥmo mentiri cogitauit noluit in aliqua effigie rationalis creature vel ꝓpria effigieapparere qͣſi nobilitate ſue nature pro quanto rōnaliserat mendaciū diſpliceret. ſed talis beſtie accepit effigiēque nature humane magis inimicat̉ repugnat. in ſignū mendaciū venenū eſt humane nature. Sic̄ em̄venenū corpus occidit ita mendacium aīam. iuxta illd̓Sapīe. j. Os qd̓ mentit̉ occidit aīam. Et quanto anima eſt nobilior corpore tanto videt̉ deterior mendax venefico. ideo ratiōabiliter ſimul cōburunt̉ vel ordinabunt̉ in die iudicij. a ſocietate dei ſanctoꝝ expellent̉iuxta illud apocal̓. xxij. Foris canes venefici omnis amat .i. delectat̉ mēdacīā ꝓferēdo facit mēdaciū. etdic̄ notāter foris canes ⁊cͣ. Nūcij vel alij qͥcunqꝫ morates in curia pape negocijs expediendis. accedūt pallaciuꝫ inter fores ſeu portas expectant donec poſſent aliquē introduci ad papaꝫ. Sꝫ qn̄ pulſat̉ ad fores cuꝫcerta cāpana pape oēs recedēt triſtes territi illdie ſpeciale colloquiū habebūt. ſtatim egrediupallaciū ad ſua hoſpitia vacui reuertūt̉. Spūalit̓ ſummꝰ pontifex eſt chriſtus. iuxta illud Hebre. ix. Xp̄s aſſiſtens pontifex futuroꝝ bonoꝝ. Ad cuiꝰ curiaꝫ venientom̄s hoīes ad diē indicij. ij. Coꝝ. v. Om̄s nos manifeſtari oportet an̄ tribunal chriſti. tunc aliquibꝰ dicet̉intrent ad chriſtū. Math̓ xxv. Intra in gaudiū domini tui. Et iterū. Venite bn̄dicti pr̄is mei ꝑcipite regnūSꝫ alijs pulſante cāpana .i. tuba ſonante clamabit̉ perangelos. Foris canes ⁊cͣ. Quia dr̄ Math̓. xiij. Malosat̄ foras miſerūt. Sic erit in ꝯſūmatōe ſeculi. exibūt angeli et ſeꝑabunt malos de medio iuſtoꝝ ⁊cͣ. Et ē mi ſi mēdax eijciet̉ a xp̄o. qꝛ naturaliter vnū ꝯtrariū expellit reliquū. xp̄us ē veritas. Ioh̓. xiiij. Ego inqͥtſum via. veritas vita. nccͣrio mēdax eijcit a xp̄o.iuxͣ illd̓ Mat. xxv. Inutilē ſeruū eijcite in tenebras exteriores. Dr̄ ſi fiat circulꝰ de terra hybernica tāte potetie eſt terrra illa nullum animal venenoſuꝫ pōt circū intͣre. Vel ſi fuerit incluſuꝫ pot̓it exire niſi alinde