Druckschrift 
1 (1487) Pars hiemalis de tempore
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

In medio QuadrageſimeV.

iram. Tercio deo iniuriatur impediendo ne legatū ſtare poſſet. Legat enim deus paceꝫ hominibus. Iohanxiiij. Pacem meam do vobis. pacem meam relinqͦ vohis. Et quia dicunt iura. xiij. q. ij. oblationes. vbi vult legata defunctoꝝ ſunt ſeruanda. ſi qͥs non ſeruauerit eſt tanꝙͣ infidelis ab eccleſia eijciendus excōmuncandus. Sed quia iracundus impedit teſtamentū xp̄iideo tanꝙͣ excommunicatus eſt ab eccleſia eijciendus.Ideo dicit̉ Prouer. xxj. Noli eſſe amicus homini iracundo. neqꝫ ambules viro furioſo. Secundo principaliter ira ſubtrahit ꝓximo affectū debite beniuolentiteneor em̄ ꝓximo ſaluare famam ꝑſonam. ꝯtra iſtaratus pellit ad nocendū ꝓximo in ſb̓ſtantia depredanIo. in fama diffamando. in ꝑſona trucidando. Ideo diat̉ Ecc̄i. xxvij. Ira furor ex vtͣqꝫ execͣbilia. Quia Ecc̄i.viij. Obiurgatio ira annihilabāt ſubſtātiā. Dicit .n.Ireſto. li. iij. de animalibꝰ. apis eijcit aculeū morit̉Ita eſt moraliter de iracūdo. dūmodo enim exercet maciā ſuā erga ꝓximū verbo vel oꝑe ledendo in ſubſtana. ꝑſona vel fama. Primo interficit ſpūaliter ſeipſum.cut teſtat̉ Iob. v. Uirum ſtultuꝫ interficiet iracūdia.Cercio ira ꝓprio obiecto ſubtrahit deſtruit tria bonaeſtruit honeſtatem corꝑalis diſpoſitionis. Impedioteſtatem naturalis rationis. Minuit quantitatē vialis durationis. Primo igit̉ deſtruit honeſtatem cororalis diſpoſitiōis. quantūcūqꝫ .n. ꝑſona ſit pulcra ſb̓ertit oculos. gene fiunt nimis rubee vel nimis pallidouſtuſqꝫ tremulus. lingua tepeſcit. totus homo dehoieſtat̉. De hoc loqͥtur Seneca. ij. et. iij. de ira. Nam inquit irati facies turbulatior ora pulcerrima fedat ira. etoruos oculos ex tranqͥlliſſimis reddit oīs iratus. Et ſeuitur. Qualem putas eſſe animū cuius imago fedaeſt. Ideo dixit quidā ph̓us ideo ꝓfuit iratis aſpexiſe ſpeculum vt imago reꝑcuſſa oſtendat homini ſuā difformitatem. Ibidem li. iij. de ira. Nulla facies terre qͣntumcunqꝫ agitet̉ eſt ita turpis ſicut hominis ira flagrātis. Narrāt fabule minerua aliqn̄ delectata eſt ī muſica tybiarū. Cum ergo ſemel inflaret tybias iuxta quēdam fluuiū vidit buccas ſuas turpiter tumeſcentes ſtatim fiſtulas ꝓiecit. Minerua eſt dea ſapientie. ſapientes ſunt aliquādo indignātes nature. Iuxta illud Ecc̄ij. In multa ſapīa multa eſt indignatio. Contingit ergo aliquis ſapiens qn̄qꝫ motū iracundie tangit. ſꝫ ſtatim ſi eſt ſapiens conſiderat indecētiā ſui ſtatus aliasdeformitates ſibi cauet. Secundo impedit potentiā naturalis ratōnis. Iuxta illud Cathōis. Impedit ira animum ⁊cͣ. Et ideo dyabolus facit ſicut aſtutus piſcator.qui anteꝙͣ vult deciꝑe faciliter piſces. turbat aquam ettunc eſt ſecurus piſces poſſunt videre rhete ſuumEodem modo facit dyabolus in congregatione quacūqꝫ. Immittit aliquā iracūdiā turbationē in totā ꝯgregationem que ſignificat̉ aquā. Apoc. xvij. Aque multe populi multi. et tunc ducit eos ad peccata maliciasexcogitandas ſicut ſibi placet. totam cōgregationemreddit fatuam. Dicit em̄ Ariſto. in. v. Topicꝭ. iraſcibilis imperat rationali. niſi fuerit ꝑuerſa aīa hoīsEt ita eſt qn̄ ꝑuerſa fuerit anima iraſcibilis dominat̉.nunꝙͣ al̓s. Dicit .n. areſto. j. elenc̄. eſt cautela ſpecialisſophiſte. vt videlicet ſocium ſuum ꝓuocet ad irā. qꝛ iraimpedit animū. Iſte ſophiſta eſt dyabolꝰ. Ecc̄i. xxxvij.Qui ſophiſtice loquit̉ odibilis eſt. Itē dicit Areſtꝭ. j. deaīalibꝰ. c. ij. iſta tria cōiungunt̉. Ira. inſipientia indocilitas. et ponit exemplū de apro agreſti. ita eſt moraliter. Iracundus nunꝙͣ bene docebit̉. Ideo dicit ſapiens. Ne velox ſis ad iraſcendū: qꝛ ira in ſinu ſtulti requieſcit Ecc̄i. vij. Tercio ira minuit quantitatē vitalisduratōnis. Animalia enim exceſſiue colerica ſunt naturaliter breuis vite. ſicut maxime patet de cane. Et hoc ēquod dicitur Ecc̄i. xxx. Zelus .i. inuidia iracundia minuūt dies. ante tempꝰ ſenectam adducūt. Unde an-

tiqui dixerunt iram breuem inſaniam. ẜm Areſtot̉. iij.li. de anima. Eſt igitur cauenda ira. quia multa mala facit. eſt enim ſimilis onichino cui male ꝓprietates attribuunt̉ in lapidario. c. ix. Et ẜm dyaſ. Nam ſi cuꝫ zonain collo portet̉ vel in manu geſtet̉ triſticiā excitat. timorem multiplicat. et animum ad lites ad rixas ſuſcitat.Hec em̄ gemma venit de india arabia. nullā virtutem bonā dicit̉ habere. et deſignat merito iracundiam:que ad nihil vtilis eſt ſi portet̉ in corde vel geſtet̉ ma. in oꝑe triſticiam excitat. Nam ſi iracundus pōtſe vindicare triſtat̉. ꝯmouet rixas lites. Ideo dicit̉uer xxvij. Graue eſt ſaxum oneroſa harena. ſꝫ ira ſtulti vtroqꝫ grauior. Unde Sene. li. iij. de ira aſſimilat irāpeſtilentie et dicit. Sicut ꝯtra peſtilentiam nulla bonadiſpoſitio valet. ita nec ꝯtra iram nulla compoſitio morum. ſed tam mores bonos ꝙͣ malos carpit laceſcit.tamen ſicut in lapidario dr̄ ꝯtra maliciā p̄dicte gemminuenit̉ virtus alteriꝰ lapidis vocatur ſardius. in cuius preſentia poteſt onix nocere. Moraliter iſta gemma deſignat patientiā que reſiſtit ire. ꝓuer. xv. Reſpōſio mollis frangit iram. Et ita patienter debet quis iniurias ſuſtinere. Quia dicit Sen̄. li. iij. de ira. Si amicꝰeſt qui offendit fecit quod voluit. Si inimicus fecit qd̓debuit. Hec ancilla inquā multas habet filias. Primaeſt impatiētia. hec habet ſe ſicut gallina in domo quecōtinuo vadit clamando. et niſi emittat̉ non tacet. Sicetiam impatientia ꝙͣdiu eſt in domo cordis niſi eijciat̉non tacet. Sil̓is eſt etiā auicule incluſe in cauea. que licet ſatis habeat ad comedendū non tn̄ ꝯtentat̉. ſedquodlibet foramen trahit caput ſuū cupiens exire. Set impatientia nullo modo cōtentat̉ ꝙͣdiu eſt in caueacordis. Quia dicit̉ Prouer. vij. Garrula vaga quietꝭimpatiens. nec valens in domo cōſiſtere pedibꝰ ſuis.eſt de corde eijcienda. In cuiꝰ figura legit̉ gen̄. xvj. CuꝫSara corripuiſſet Agar ancillam ſuā ip̄a impatiens facta eſt. ꝓpterea de domo eius petijt eijcere. Gen̄. xxij.Eijce ancillā ⁊cͣ. Sara interp̄tat̉ oriens. ſignificat rationē. ſꝫ agar iint̓pretat̉ aduena ſignificans impatientam eſt velut aduena in domo rōnis. ſꝑ ſpernit corectionē. petit Abrabaꝫ interp̄tat̉ pat̓ vidensſignificat xp̄m oīa videt̉. vt eijciat de corde patientiā ea aſſumendo. qꝛ dicit psͣ. lxj. Uerūtn̄ deo ſubiecta eſto aīa mea. qm̄ ab ip̄o patīa mea. Scd̓a filia eſt diſcordia. hec eſt velut ignis infernalis templū aīe violāsaut accendens. Dicunt .n. iura de ſen. exco. tua nos. Et.c. Cōqueſti. et. xj. q. iij. aliquis. Oīs incendiariꝰ eccleſiarū. ciuitatū vel ſpacij pͥuilegiati in circūitu eccleſieeſt excōicatus ip̄o iure maiori. Idē tenet Ray. Guil.Et exquo ſunt excōicati tales incendiarij: a cōſortiofideliū ſunt ſeꝑandi. abſoluunt̉ niſi damno reſtituto iuramento p̄ſtito. vlterius ignē apponāt. vtpatet. xxiij. q. vltima. peſſimam. Si ergo excōmunicationem excludunt̉ a conſortio fideliū qui incendunt eccleſiam vel templū ſanctoꝝ multoꝝ excludunt̉ magis aſanctoꝝ ꝯſortio qui accendunt igne diſcordie templuꝫaīe ſpūale. de quo psͣ. lxxiij. Incenderunt igne ſanctuariū tuū. Et merito a ſanctoꝝ cōſortio excludunt̉. Quiadicit Beda ſuꝑ Lucā. ponit̉. xj. q. iij. c. abijt. Iudasdiſcordie peſte ſocietatem fraternitatis ꝯmaculauit. deum qui charitas eſt tanꝙͣ reus ꝓdit. Tercia filia dicit̉rixa. que tunc fit quādo homo exꝓpria auctoritate vultſe vindicare. qd̓ tamen eſt iniuſtū ẜm iura diuina ꝙͣhumana. Et ratio eſt qꝛ ẜm Rober. holkot lectꝭ. clxxxj.nullus bonus iudex durante offenſa poteſt ſe vindicare reū. nec iuſte quod iuſtum eſt impendere. Similit̓nullus pōt eſſe iudex ſuip̄ius. Unde Tullius in oratione. Nemo inquit qui ſui ꝑiculi iudex eſt. Hinc chriſtꝰdure Iacobū Iohanneꝫ ſatis increpauit Luce. ix.ignem de celo petere volebant in vltionē iniurie. quando ſamaritani chriſtū reciꝑe recuſabant. dicens ad eos.