Quarta

genes loquunt̉ ẜm ordinem rei gerende. quia principala teneantur ad precepta que immediate dominū reſpiciunt. vt ſunt duo prima. de quibꝰ Origenes facit quatuor. ⁊ ideo Aug. ⁊ Origenes: tria prima p̄cepta immediate ad dn̄m ꝑtinentia vocant precepta prime tabule.Et iſte eſt cōis modus loquēdi doctoꝝ: qui in hoc moꝯloquendi ſequunt̉ beatuꝫ Aug. Idcirco eſt ſciendūeceptum prime tabule. Non habebis deos alienosqͣ facias tibi ſculptile: neqꝫ oēm ſimilitudinem. Hiclagenes dicit duo eſſe mandata. Ita ꝙ illud ſit pͥmuꝫNō habebis deos alienos. ꝑ quod ẜm eum ꝓhibeturſolatria que ſit ſub omni corporali imagine vel figuraꝑali vel ydolo. Secundū preceptum vt ipſe vult. nōfacias tibi ſculptile. ꝑ qd̓ ꝓhibet̉ ydolatria que fieri conueuit cū imaginibꝰ ⁊ ydolis. Sed econtra de duobꝰ vl̓timis que ſunt de cōcupiſcentia tranſfecit vnum preceptum. ⁊ ſic adhuc ẜm ip̄m ſunt tm̄ decē. Sed btūs Auuſt. facit tm̄ vnū. et ita communiter tenent doctores.Et eſt ratio cōgruentie ad hoc ꝙ omnis ydolatria ꝯueuit in vna ratione .ſ. adorare ꝓ deo quod nō eſt deus. ⁊valet tātū in affectu. Non habeb̓ deos alienos. ſolumverum deū adorabis. Contra hoc p̄ceptum primo peccant gentiles qͥ ydola adorant. et hec adoratio ydolorūinſtinctu dyaboli p̄ceſſit. qꝛ dicit̉. .xxvj. q. iiij. c. Sciendūydoloꝝ culturā ſubtilitas adinuenit demonū. Eſt tam̄notandū ꝙ certe ſunt cauſe quibꝰ ydolatria fuit inducta. Prima fuit nimiꝰ dolor de amici amiſſione. Paterem̄ amiſſo filio nimiū dolens imagineꝫ filij ſibi fecit vtſſet ſibi ſolacium qualecūqꝫ. De hoc habet̉ Sap̄. xiiij.Acerbo luctu dolēs pr̄ cito ſibi rapti filij facit imaginē.ac illū qͥ tūc qͣi mortuus erat. nūc tanꝙͣ deū colere cepitet cōſtituit inter ſeruos ſuos ſacra ⁊ ſacrificia. Deīde interueniente tꝑe conualeſcente iniqua cōſuetudine: hicerror tanqͣꝫ lex conſtitutus eſt. Sed ſicut patres fecerūtmagines filioꝝ: ſic et filij patruꝫ mortuoꝝ. Nam mgr̄hyſto. ſuper. xj. c. Gen̄. dicit. et ſimiliter Grego. ſuꝑ Luce. xj. ꝙ mortuo in bello rege grecie Ninus filius eiꝰ inolaciū doloris ꝓ morte patris imaginem belli fecit. cuitantam exhibuit reuerentiā vt quibus reis qui ad eamconfugerant parceret. proinde omnes regni eius diuinos honores ceperunt imagini impendere. Huiꝰ exēplo plurimi charis ſuis mortuis imagines dedicauer̄t.Sed incidit hic vna dubitatio. Utrū imagines ſanctoꝝ in eccleſijs ſunt adorande? Ad hoc dicit Gregꝭ. inregiſtro li. x. Si quis imagines facere voluerit minimeꝓhibet̉. adorare v̓o imagines modis omnibꝰ oīno vetat̉. Sed hoc ſollicite fraternitas tua admoneat vt ex viſione rei geſte ardorē cōpunctiōis ꝑcipiant: ⁊ in adorationē ſolius trinitatis ꝓſternent̉. Sed inſtaret aliqͥs dicēs. Ioh̓es damaſcenus li. iiij. ſenten. c. viij. qui intitulatur de ſanctis imaginibꝰ allegat dn̄m blaſium dicenteꝫꝙ honor imaginis a ꝓthotypuꝫ .i. ad exemplar ꝑtinet.vbi videt̉ docere ꝙ ſanctoꝝ imagines debeant adorariAd hoc rn̄det holkot ſuꝑ li. Sap. dicens. ꝙ hoc ſic habeat intelligi ꝙ ꝓpter imaginis repn̄tationē: licet bn̄ coram imagine ſanctū cuius eſt imago: adorare. nō tamēadoratione latrie: qꝛ ſolus deus ſic adorat̉: ſꝫ adorationedulie. Secūda cauſa quare ydolatrie fiant. Inducta fuit veſana ſuꝑbia principum qͥ nō attendentes infirmitatē ſuā voluerūt ſe vt deos adorari. vt patꝫ de Nabucho. Iudith. iij. Prīcipes ſuꝑbi imagines ſuas adorarifaciebāt ab his qui erāt remoti ab eis. Tercia cauſa fuitadulatio ſeu deſideriū qd̓ habebant minores ad acquirendā gratiā maioꝝ: de qua Sap̄. xiiij. Affectu gͦ regibꝰdeſeruentes hoīes incōicabile nomen lapidibꝰ ⁊ lignisimpoſuerūt. Hec quidē ydolatria magnū eſt peccatuꝫqꝛ deo ſuū honorē aufert: ⁊ creature cuius nō eſt cōfert.de quo ad Ro. j. Mutauer̄t gloriā incorruptibilis deiin ſimilitudinē imaginis corruptibilis homīs. q. d. Cultu ſoli deo debitū .ſ. latrie exhibuerūt Ioni ⁊ Herculi:

.T.qui fuerunt homines. Secūdo ꝯtra hoc preceptuꝫ peccant anari relinquentes cultum veri dei ydolatriā committunt. Iuxta illud apl̓i Eph̓. v. Auaricia eſt ydoloꝝſeruitus. vbi dicit glo. Auari deus eſt numus. auarusenim colit pecuniā. qꝛ dicit Aug. ſuꝑ epl̓am ad Philip.ij. Hoc ab hoīe colit quod p̄ ceteris diligit̉. Cum enimauarus tranſit ante vineā pulcrā vel domū vel ciſtam:in qua eſt pecunia caput ei inclinat. Inclinatio em̄ capitis vt dicit dyoniſius eſt amor animi. ⁊ ſic colit ꝓ creatore creaturā. Tercio peccāt contra hoc preceptū guloſi. qꝛ viliſſimā creaturā .ſ. ventrē qͥ eſt ſaccus ſtercoꝝ deificant: Ad philip. iij. Quoꝝ deus venter eſt. Ex his iaꝫelicio ꝙ ydolatria eſt triplex. Prima paganoruꝫ que eſtmala: qꝛ colunt aurum et argentum. Iuxta illud Psͣ.cxiij. Simulachra gentiū argentum ⁊ auruꝫ. Secundaeſt auaroꝝ que eſt peior. qꝛ adorāt numū: interius .n. talem reuerentiā exhibet auarus numo aut vinee quā verus fidelis deo in crucifixi imagine. Tercia eſt guloſoꝝhec eſt peſſima. qꝛ viliſſimum colunt deum: vt ſupra.Secundū p̄ceptum prime tabule eſt. Non aſſumasnomen dei tui in vanū. qd̓ eſt dicere ẜm literam. vt dic̄magiſter li. iij. diſ. xxxvij. Nō iurabis ꝓ nihilo inuanūſuꝑflue .i. falſe nomen dei. Allegorice tn̄ precipit̉ ita vtnō putes creaturā eē chriſtū dei filiū. qꝛ oīs creatura vanitati ſubiecta eſt ſed equalem patri. Circa qd̓ ſcienduꝫꝙ nomen dei tripliciter ſumitur inuanū. Primo cordeſicut mali xp̄iani. et illi vt dicit Aug. li. de doct. xp̄iana.ſunt dei ſubſannatores. ex ſacramēto .n. vnctionis chriſtianoꝝ .i. in chriſto credentiū vocabuluꝫ deſcendit. Etideo ille nomen illud fruſtra ſortit̉ qui xp̄m minime imitat̉. Et ſubdit. Quid .n. tibi prodeſt vocari qd̓ nō es: etnomen vſurpare alienū. q. d. nihil. Si xp̄ianūm te eſſedelectat: que xp̄i ſunt quere: ⁊ merito tibi chriſtiani nomen aſſumes: aut forte non es ſꝫ vocari deſideras: hocſatis fetidū eſt ⁊ miſerū te velle vocari qd̓ nō ſis. nemoem̄ ita tranſit ad xp̄m: vt xp̄ianus appellet̉ ⁊ nō ſit. quixp̄ianus dicit̉ eſſe chriſtū ſe habere dn̄m ꝓfitetur ⁊ verum eum habet. Si ei in om̄ibꝰ ſeruiat ⁊ obſequat̉. hecAuguſt. ¶ Scd̓o aſſumit̉ nomen dei inuanū ore: ⁊ ſicmulti faciunt ꝯtra hoc p̄ceptū. Primo blaſphemi ī deum: et hi grauiter ſunt puniendi. vt exͣ de maleficis. c.ſtatuimus. vt vicꝫ. vij. diebus dn̄icis pre foribꝰ eccleſiein publico dum agunt̉ miſſarū ſolennia blaſphemꝰ exiſtat. vltimo illoꝝ dieꝝ dn̄ico palliū calciamenta nō habeat. ligatus corrigia circa collū. ſeptemqꝫ p̄cedentibꝰ ſextis ferijs in pane ieiunet et aqua eccleſiaꝫ ingreſſurus.et quolibet p̄dictoꝝ dierū tres ſi poterit reficiat pauperes. et ſi nō pōt in aliā penaꝫ cōmutet̉. Et hec blaſphemia interdum venit ex homīs impatientia vel ex ꝓpriamalicia aut immiſſiōe dyabolica. Ideo legit̉ in vitaſpatrum li. ij. c. liij. Quidam frater impugnabat̉ a ſpū blaſphemie ⁊ erubeſcebat dicere. Cūqꝫ frequenter ad abbatem Pomenem veniſſet: vidit eū ſenex habentē cogitationes dicit ei. Frater venis ad me hn̄s cogitatōnes: etſic iterū remeas triſtis tecuꝫ illas portas. Dic gͦ mihi filiquid habes. ait illi. In blaſphemia impugnat me dyabolus ⁊ erubeſco dicere. Et mox vt aperuit cām leuiorimpugnatio eiꝰ apꝑuit. Et dixit ei ſenex. Ne triſteris fili. qn̄ .n. hec cogitatio venerit ad te dic. Ego cām nō habeo blaſphemia tua ſit ſuꝑ te o ſathana. Hanc em̄ cāmaīa nō vult. ¶ Scd̓o faciūt ꝯͣ hoc p̄ceptum p̄dicatoresfalſa intentione p̄dicantes .ſ. ꝓpter pecuniaꝫ aut hoīmfauorē. et illa mala intentio facit opus bonum non valere. vt. xxiij. q. v. c. cū miniſter. ¶ Tercio peccāt ꝯͣ hop̄ceptū indeuote orātes. de qͥbꝰ Eſa. iij. Hic ppl̓s īabiis me honorat. cor aūt illoꝝ longe eſt a me. Uel etiā illiqui in orationibꝰ vocāt deū patrem et tamen ꝑ peccata faciūt ſe filios demonū. de qͥbꝰ dic̄ dn̄s Io. viij. vosex pr̄e dyaº. eſtis. Illis ꝓhibet dn̄s dicens. Non aſſumas nomē dei tui inuanū .i. non dices pater noſter niſi