Druckschrift 
1 (1487) Pars hiemalis de tempore
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

DoMinica

ſummaꝫ Piſani Raymundum. Secundus dies eſtvt manifeſte ꝯſenſum de pn̄ti ratificet̉. Quia dic̄ mgr̄li. iiij. di. xxviij. Efficiens cauſa matrimonij eſt ꝯſenſusnon qͥlibet. ſꝫ v̓ba exp̄ſſus. nec de futuro. ſꝫ de pn̄ti .ſ.nanqꝫ ꝯſentiunt in futuꝝ dicentes. accipiam te in viꝝ ego te in vxorem. eſt iſte ꝯſenſus efficax matrimonij. q. d. reqͥrit̉ ꝯſepſus de pn̄ti cuꝫ his. accipio te inviꝝ ego te in vxorem. De hoc ꝯſenſū dicit Yſi. xxvij.q. ij. Conſenſus facit matrimoniū. ſꝫ di. tn̄ Ray. dicitqn̄ vir ꝯſentit in mulierem v̓ba de pn̄ti. illa in virūſtatim eſt matrimoniū etiam ſi ꝯſenſus expͥmat̉ verbis ſꝫ ſignis in his non pn̄t dicere vt mutꝰ ⁊cͣ. Quaretunc mgr̄ dicit talis ꝯſenſus dꝫ eſſe v̓ba expreſſus.Ad hoc rn̄det Pe. ſacr̄m mr̄imonij res ſenſibil̓ eſt. requirit̉ exteriꝰ ſignuꝫ exp̄ſſum. Expreſſio aūt hmōiꝯuenientiꝰ fit v̓ba de pn̄ti. ſꝫ poteſt fieri alium modum vt lrās abſentium vel euidentia ſigna pn̄tiuꝫnon valetium loqui vel audire vt dixit Raymū. Sineaūt ꝯſenſu quecūqꝫ alia dicant̉ vel fiant etiam ſi int̓uenerit carnalis copula eſt matrimoniū. vt exͣ de ſpōduoꝝ. c. tuas dudum. exͣ de ſpon. c. ſi int̓ viꝝ. Ideo dixerūt ꝑentes Rachel Gen̄. xxiiij. Uocemꝰ puellamrequiramꝰ eius ꝯſenſum. illi male faciūt qui coguntfilias ſuas ad nuptias ꝯͣhendas vel etiaꝫ alias ꝑſonasQuia dicit mgr̄ li. iiij. di. xxix. oportet ꝯſenſum ꝯiugalēlibeꝝ eſſe a coactione. Coactus v̓o ꝯſenſus ꝯſenſus appellari dꝫ non facit ꝯiugium. allegat ibi Urbanum pa. ſcribit. Sētio regi argoꝝ in hec v̓ba de neptis tue ꝯiugio quā te cuidaꝫ muliti daturum neceſſitatis inſtāte articulo ſub fidei pollicitatione firmaſti heceqͥtate dicta decreuimꝰ vt ſi illa viꝝ illum oīno renuit in eadem voluntate ancilla ꝑſiſtit vt viro illi ꝓrſus ſedeneget nupturam nequaꝙͣ eam inuitam ac renitentem eidem viro cogas ꝯiugio cōpulari. Hec ille. Tercius dies vt manifeſte traductōꝫ ꝯſumet̉. qꝛ qͥdam dicunt quoꝝ ſnīam recitat mgr̄ li. iiij. di. xxvij. Ueꝝ ꝯiugium non ꝯͣhit̉ ante traductōꝫ carnalem copulaꝫ necvere ꝯiuges eſſe aliquos anteꝙͣ int̓cidat ꝯmixtio ſexꝰ.ſꝫ a pͥma die deſponſatōis vir ſponſus mulier ſponſaeſt non ꝯiunx. ꝓpter hoꝝ aſſertionem neceſſe eſt vtmanifeſte nuptie traductōꝫ ꝯſument̉. ſꝫ tn̄ hec aſſertio eſt ꝯͣ Yſi. ix. li. Eth̓. qui dicit. Coniuges veriꝰ appellant̉ a pͥma die deſponſatōis ꝙͣuis adhuc int̓ eos ignoret̉ ꝯiugalis ꝯcubitus. Idem dicit Aug. Coniunx vocat̉ ex pͥma deſponſatōis fide quaꝫ ꝯcubitu cognouerat nec fuerat agniturꝰ ꝓpt̓ ꝯiugium fidele ambo parentes xp̄i vocari meruerūt ſolum illa mulier. ſꝫ illepr̄ eiꝰ. Et hoc ad pͥmū. Ꝙͣtum ad ſcd̓m tangit̉ in v̓bisꝓpoſitꝭ ꝯcordia aīoꝝ. ibi. in chana galilee. Et int̓pretat̉in chana zelus qd̓ idem eſt amor vel ꝯcordia ad ſignificandū poſtꝙͣ traducta eſt ſponſa ſponſo dꝫ int̓ eosdilectio. qꝛ d. mgr̄ li. iiij. di. xxvj. in fi. Coniugium eſt ſignū ſpūalis ꝯiunctōis ac dilectōis aīoꝝ int̓ ſe ꝯiuniri dēant. vn̄ apl̓s ad Eph̓. v. ait. Uiri diligite.es vr̄as vt corꝑa vr̄a. Eſt aūt notādum vt inqͥt auctorli. xij. ꝓprie. Int omnia aīantia anes ſecunt̉ maximamhoneſtatē. naꝫ ẜm ordinē nature mares feminas cumſolēnitate querūt inuētas diligūt. ipſis pugnant.ꝑiculo ſe exponūt vt pͥncipalit̓ ptꝫ de gallo zelat diligit vxores ſuas. inuēto cibo voce qͣdam ip̄as ꝯuocat ſibi ſubtͣhit vt eas reficiat. pinguiorē teneriorē quaꝫplus diligit ſecum qͥetis tꝑe viciniꝰ collocat. ip̄iꝰ pn̄tiam circa ſe plus affectat. Moral̓. loq̄ndo ſic etiam dn̄tſolliciti eſſe ip̄i mares in reqͥrendo feminas. Primodem vt qͥlibet q̄rat ſibi feminam morigeratam bonam ſibi in moribꝰ ꝯformē. qꝛ bene morigerata ſcit ſe benehr̄e erga viꝝ ſuū. in illo orit̉ dilectio int̓ eos. bona aūtmulier eſt rebellis viro ſuo nec ꝯturbat viꝝ qd̓ iteꝝeſt dilectōis ſignum. dicit Sap̄. Beatus inuenitmulierē bonam. Prouer. xviij. vt aūt bonaꝫ inueniat

dat doctrinam Criẜ. ſuꝑ Math̓. Qui ducere vult vxorem dꝫ ꝯſiderare ambos ꝑentes bonos aut malos. autvnum bonum alteꝝ malum. ſi ambo ſunt boni ſecure accedat. q. d. tūc filia eſt bona. qꝛ bonos fructꝰ facitarbor bona Math̓. vij. Si ambo ſint mali oīno dimittat. q. d. Sic filia erit mala eo arbor mala facit malosfructꝰ. Si aūt alt̓ bonꝰ alt̓ malus qd̓ facturꝰ ſit timeat. vrrūtamen ſi pr̄ ſit bonꝰ mr̄ mala magis ꝯuenit timere. ſi v̓o econuerſo .ſ. ſi pr̄ eſt malus mr̄ bona minꝰꝯuenit formidare. Et huiꝰ eſt. qꝛ puelle magis ſequimores mat̓nos ꝙͣ pat̓nos ꝯſueuer̄t. ſꝫ ſi mulier eſt ſimilis in moribꝰ ſignum eſt dilectōis. ſicut radix amicitie ēſimilitudo moꝝ. Iuxͣ illud Ariſt. viij. Eth̓. Simile diligit ſibi ſimile. Et iteꝝ Eth̓. ix. Simile amicū eſt ſimili.ita diſſimilitudo moꝝ ſignum eſt diſcordie inimicicioIuxͣ illud Ariſt. j. Ycono. Diſſimilium moꝝ raro ſuntamabiles. Cui ꝯſonat li. de amicicia. Diſpares moresdiſparia ſecunt̉ ſtudia .i. ꝯuerſatiōes. hinc eſt hi viri non recipiūt mores bonitatēqꝫ necnō mulieris ſimilitudinē ſꝫ tm̄ eiꝰ pulcritudinē aūt diuitias vt freq̄nterinueniūt ſibi eas ꝯͣrias. Naꝫ pulcre ab alijs etiaꝫ amāt̉ qͥdem exͣneꝰ amor facit odium viro. Nam dicit Sen̄.Pulcra cito adamat̉ turpis facile ꝯtemnit̉. vnde difficile eſt cuſtodire qd̓ omnes amāt. idcirco pulcritudo inmuliere ſi ſit ſine pudētia bonitatē plus ꝯtēnenda ēꝙͣ petenda qꝛ dic̄ Sap̄. Circulus aureꝰ in naribꝰ ſuis .i.ſcroffe pulcra fatua. Prouer. j. vt dic̄ glo. Sus ſi hꝫ circulum aureū circa roſtꝝ ſuū ponit ip̄m intͣ lutū. ſic mulier fatua ſiue incōtinens ornatū pulcritudinis a deo ſibi datū ponit ad luxurie lutum. etiaꝫ meliꝰ ē viro vtq̄rat bonā pauꝑem ꝙͣ malā diuitem. dic̄ Sap̄. Prouer. xxj. Meliꝰ eſt ſede̓ in angulo domꝰ .ſ. pauꝑe bonaͣ. ꝙͣ muliere litigioſa ī domo ꝯuiuij. Ecci.xxvj.dic̄ Ih̓s ſirach mulierꝭ bone btūs vir dixit mulierpulcre vel diuitis. Et ponit rōem. numerꝰ em̄ annoꝝloꝝ duplex. q. d. amboꝝ vita ꝓlongat̉ ex bonitate di. Mlectione mutua. Scd̓o eſt neceſſe ſi debeat dilectio eſſeint̓ eos vt q̄rat ſibi ſimilem tm̄ in moribꝰ. ſꝫ etiaꝫ iniuuentute. nobilitate. diuitijs. ſenectute. vt vicꝫ iuuenis ducat iuuenem. nobilis nobilem. diues diuitē ſenex ſenem. Iuxͣ illud Poe. ſi velis apte mulieri nubepari. Et rōem illiꝰ ponit Egidiꝰ roma. de regi. pͥncipū.li. ij. ꝑte. j. c. xij. dicens. In omni ꝯiugio nimia imꝑitasvr̄ eſſe vitāda vicꝫ imꝑitas in ꝯiugio. ſiue ſit ẜm nobilitatē ſiue ẜm etatē vtplurimū eſt litis. vel etiā eſt ſibi ꝯiuges fide ẜuāt vt ſi nimis nobil̓ nubat ignobili erit eis ſocietas digna ſꝫ vnꝰ alteri vltra ꝙͣ legesiugij reqͥrant conabit̉ dn̄ari. ſi etiam nimis ſenex iuuēcule nubat̉. qꝛ iuuenes ſeuū ſocietate gaudent talisimꝑitas etatꝭ erit qͦddaꝫ incitamētū ſibi ꝯiuges fidē ẜuāt. hec Egidiꝰ. Si āt diues nubat pauꝑi obijcitſibi pauꝑtatē. vel ſi pulcra nubet difformi hꝫ exoſuꝫ adultera efficit̉. Paritas iſta in anulo on̄dit̉ ſi ſtrictior ſit digito ꝯgruit. ſi latior decidit ſic etiā int̓ ꝯiudare ꝯiugē. faciamꝰ ei adiutoriū ſimile ſibi. de coſta viriformauit deus mulierē ne poſſet vnꝰ ꝯͣ alium gloriariſe eſſe nobiliori genere. formauit eaꝫ de capite ne crederet̉ ad dn̄atiōeꝫ formata. qꝛ dic̄ Sap̄. xxv. Mulier ſipͥmatū hꝫ .ſ. in domo ꝯͣria eſt viro ſuo .ſ. v̓bis factis.neqꝫ de pedibꝰ eam formauit ne crederet̉ formata aduitutem ſꝫ de medio vt tanꝙͣ ſocia habeat̉. Poſtꝙͣ viriſibi mulieres bonas ſimiles .ſ. in moribꝰ. in iuuentute.nobilitate ⁊cͣ. queſierint debent ad inſtar auium eas diligere. Iuxta illud Apl̓i ad Eph̓. v. Uiri diligite vxores veſtras ſicut xp̄c dilexit eccleſiam. poſt pauca ponit rōnem vxorem ſuam diligit ſeip̄m diligit. nemoem̄ vnꝙͣ carnem ſuam odio habuit ſed nutrit foueteam ſicut xp̄c eccleſiam. Et ſubdit. ꝓpter hoc relinquet